Πρώτα η γέφυρα, μετά η χειραψία

Η ιστορική χειραψία που όλοι περίμεναν δεν έγινε. Οι φωτογράφοι είχαν ακροβολιστεί την περασμένη Δευτέρα στα σημεία όπου θα μπορούσε να γίνει μια «τυχαία» συνάντηση του αμερικανού Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα και του ιρανού ομολόγου του Χασάν Ροχανί στο κτίριο του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, τα σχέδια όμως άλλαξαν καθώς τελικά αυτή η συνάντηση δεν πραγματοποιήθηκε. Απ’ ό,τι φαίνεται οι Αμερικανοί ήθελαν κάτι που να μοιάζει πολύ τυχαίο, ενώ οι Ιρανοί προτιμούσαν κάτι πιο επίσημο. Η απουσία του φωτογραφικού ενσταντανέ πάντως δεν φαίνεται να εμποδίζει την απόφαση για «ιστορική συμφιλίωση» των χωρών τους, έτσι όπως την περιέγραψαν και οι δύο στις ομιλίες τους στην 68η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, μέσα από τη γεφύρωση των διαφωνιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Και οι δύο πλευρές – που υπήρξαν άσπονδοι εχθροί επί τρεις δεκαετίες – δείχνουν τώρα πρόθυμες να εγκαινιάσουν μια νέα εποχή κατανόησης. Η γεφύρωση του χάσματος που τις χωρίζει υπερβαίνει μια απλή αποκατάσταση διμερών σχέσεων καθώς τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν αποτελούν σημαντικούς παράγοντες σε μεγάλες διεθνείς συγκρούσεις. Η χειραψία Ομπάμα – Ροχανί θα ήταν το κερασάκι σε αυτή την τούρτα της διπλωματίας. Η παράλειψή της δείχνει τα προβλήματα επικοινωνίας που πρέπει να ξεπεραστούν, την κεκτημένη ταχύτητα των παλιών αντανακλαστικών και τις πολλές διαφωνίες που υπάρχουν ακόμα.

Παρά τις όποιες επιφυλάξεις και χωρίς την αναμενόμενη συμβολική χειρονομία, η εφετινή Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ επέτρεψε κάτι που μέχρι πριν από λίγες ημέρες φαινόταν αδύνατο: την ανταλλαγή διαλλακτικών απόψεων τόσο από την πλευρά των Αμερικανών όσο και των Ιρανών και ένα χρονοδιάγραμμα για την έναρξη συνομιλιών για πρώτη φορά μετά την ανατροπή του σάχη από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Μάλιστα προχθές συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι και οι ομόλογοί του από Ρωσία, Κίνα, Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία με τον ιρανό υπουργό Εξωτερικών Μοχάμεντ Γιαβάντ Ζαρίφ για μια πρώτη διερευνητική συζήτηση για τις προθέσεις της Τεχεράνης. Κατόπιν Κέρι και Ζαρίφ είχαν 30λεπτη συνομιλία κατ’ ιδίαν, με τον Ιρανό να δηλώνει ότι η χώρα του είναι έτοιμη να υλοποιήσει μια συμφωνία για τα πυρηνικά μέσα σε έναν χρόνο από την υπογραφή της. Η συνέχεια θα δοθεί στα μέσα Οκτωβρίου στη Γενεύη, παρουσία του Ζαρίφ, της υπεύθυνης για την εξωτερική πολιτική της ΕΕ Κάθριν Αστον και εκπροσώπων των 5+1, δηλαδή των μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας συν της Γερμανίας. Παράλληλα, αξιωματούχοι του Ιράν και του ΟΗΕ συζητούν για το εάν θα επαναληφθούν οι επιθεωρήσεις προκειμένου να συναχθεί συμπέρασμα για το εάν η Τεχεράνη επενδύει στην κατασκευή ατομικών όπλων.