Πώς εκπαιδεύονται οι εκπαιδευτικοί

Το τεράστιο αυτό έργο με τίτλο «Διεθνές Εγχειρίδιο Εκπαίδευσης των Εκπαιδευτικών στον Σύγχρονο Κόσμο» που συνεπιμελήθηκαν ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης Κ.Γ. Καρράς και ο καθηγητής C.C. Wolhuter του Πανεπιστημίου PotchefstroomCampus της Νότιας Αφρικής, χαρτογραφεί τα βασικά χαρακτηριστικά/παραμέτρους των αρχικών προγραμμάτων ενδοϋπηρεσιακής επιμόρφωσης σε 90 χώρες του κόσμου –  στην Ευρώπη, την Αμερική, την Αφρική, την Εγγύς Ανατολή, την Ασία και την Ωκεανία/Αυστραλία. Στο βιβλίο αναλύονται συστήματα, μοντέλα προγραμμάτων και κατευθυντήριοι άξονες ενδοϋπηρεσιακής επιμόρφωσης. Επίσης, αναφέρονται παραδείγματα για την κατάρτιση των εκπαιδευτικών (π.χ. τεχνοκρατικά και κρίσιμα παραδείγματα μετασχηματισμού), τάσεις, ζητήματα και προβλήματα που αφορούν τα εν λόγω προγράμματα, π.χ. διακυβέρνηση, κοινωνικό καθεστώς των εκπαιδευτικών, ακαδημαϊκή/πειθαρχική προετοιμασία, επαγγελματικό παιδαγωγικό πρόγραμμα σπουδών, πρακτική εμπειρία/πρακτική διδασκαλία και ειδίκευση  ή εμπειρία στον τομέα των προγραμμάτων. Σχεδόν όλες οι χώρες τονίζουν τον ρόλο των εκπαιδευτικών και της κατάρτισης των δασκάλων στον σύγχρονο κόσμο της παγκοσμιοποίησης και κάποιες άλλες χώρες, όπως η Κίνα και η Αυστραλία, υπογραμμίζουν τον ρόλο τους στον εκσυγχρονισμό και την οικονομική ανάπτυξη. Προαναφερθείσες αναλύσεις καταδεικνύουν ότι σε έναν αριθμό περιπτώσεων υπάρχουν ιστορικές μαρτυρίες για την ανάπτυξη αντίστοιχων εθνικών εκπαιδευτικών συστημάτων που αφορούν την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, όπως ανάλογων κοινωνικών, πολιτικών, πολιτιστικών και εκπαιδευτικών περιβαλλόντων.

Σημαντικά ζητήματα που συζητούνται στη σύγχρονη διεθνή βιβλιογραφία για την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, μία από τις οποίες τίθεται επίσης και από τους συντάκτες στην εισαγωγή του παρόντος «Διεθνούς Εγχειριδίου», είναι: (α) «Ποιος θα πρέπει να είναι ο στόχος της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών: για την προαγωγή ενός μεταβιβαστή της γνώσης, ενός διευκολυντή της μάθησης, ενός στοχαστή εκπροσώπου του επαγγέλματος, ενός ενεργοποιητή του εκπαιδευτικού ή κοινωνικού μετασχηματισμού, θεματοφύλακα της παράδοσης ή του πολιτισμού ή του ηθικού πρωτοπόρου της κοινωνίας και της μελλοντικής γενιάς;» (IHTEW, εισαγωγή), (β ) Τι γνώσεις, στάσεις, συμπεριφορές και δεξιότητες πρέπει να διαθέτουν οι εκπαιδευτικοί στον σύγχρονο κόσμο της παγκοσμιοποίησης και της Κοινωνίας της Γνώσης της Υστερης Νεωτερικότητας; Και (γ) Θα έπρεπε στόχος της κατάρτισης των εκπαιδευτικών να είναι η προαγωγή στοχαστικών και ηθικών «παιδαγωγών» ή τεχνοκρατών «δασκάλων», έχοντας κατά νου ότι οι όροι «παιδαγωγός» και «δάσκαλος» υποδηλώνουν διαφορετικές ιδιότητες; Για να το θέσω διαφορετικά, υποδηλώνουν διαφορετικούς πνευματικούς και ηθικούς/δεοντολογικούς «χαρακτήρες». Σε έναν ολοένα και πιο παγκοσμιοποιημένο, κοσμοπολίτικο και αλληλοεξαρτώμενο αλλά και πολύπλοκα ταραχώδη κόσμο (kosmos), αυτή η γιγάντια συλλογική έκδοση παρέχει μια απολύτως απαραίτητη αναλυτική και επίκαιρη διεθνή παρουσίαση των πτυχών της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών, κυρίως πώς οι εκπαιδευτικοί – ως βασικοί παράγοντες της κοινωνικής, πολιτικής, πολιτιστικής και οικονομικής ανάπτυξης αλλά και της επίτευξης μιας «επιτυχημένης ζωής», αυτό που ο Αριστοτέλης θα αποκαλούσε «ζωή της ευδαιμονίας» – θα πρέπει να είναι και να εκπαιδεύονται και, το πιο σημαντικό, να καταρτίζονται ως στοχαστές αλλά και ως ηθικοί παιδαγωγοί.

Ο Ανδρέας Καζαμίας είναι επ. καθηγητής των Παν/μίων Wisconsin-Madison (USA) και Αθηνών –
αντ. μέλος της Ακαδημίας Αθηνών