Οι Ελληνες είναι (πάντα) φίλοι μας

Οι Γερμανοί είχαν πάντα σε καλή μεριά τους Ελληνες. Η εικόνα για την Ελλάδα μέσα από τη λατρεία των Γερμανών για τον κλασικό πολιτισμό αλλά και τη συναναστροφή τους με τους εκατοντάδες χιλιάδες έλληνες μετανάστες στη Γερμανία ήταν θετική. Μέχρι που ήρθε η κρίση και τα άλλαξε όλα.

Παράδειγμα ο Λουτς Λ. «Εκείνο που συνδέω αυθόρμητα με την Ελλάδα είναι ο ήλιος, η θάλασσα και… οι απεργίες. Τίποτα περισσότερο», λέει ο Λουτς. Είναι γύρω στα πενήντα, ανώτερο στέλεχος του Δημοσίου και απολαμβάνει μια από τις τελευταίες ζεστές βραδιές έξω από το Paris Bar, που παραμένει ακόμα αγαπημένο μαγαζί καλλιτεχνών και διανοουμένων στο Δυτικό Βερολίνο. Στην εικόνα του για την Ελλάδα δεν υπάρχει κάτι που να συσχετίζει τη χώρα με την παραγωγή και η αναποτελεσματικότητα του εισπρακτικού μηχανισμού είναι ευρύτερα γνωστή, δεν χρειάζονται οι ειδικές γνώσεις δημοσιονομικών που διαθέτει ο Μάρτιν: «Δεν έχω τίποτα εναντίον της χώρας σας, το αντίθετο», λέει, αλλά αυτό είναι τουλάχιστον απογοήτευση – αν όχι προσβολή – όταν το λέει ένας Βαυαρός όπως ο Μάρτιν που μεγάλωσε στο Μόναχο, την Αθήνα του Ιζαρ.

Η εικόνα μιας χώρας που δεν έχει άλλη παραγωγική βάση παρά μόνο τον τουρισμό, άντε και την αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, έχει παγιωθεί στην πρόσληψη των Γερμανών. Οσο για την πρωτογενή παραγωγή, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που γίνονται μέσα στην κρίση για επώνυμα προϊόντα, δεν έχει ούτε την ποσότητα ούτε τις δυνατότητες ούτε το μάναντζμεντ που χρειάζεται η απαιτητική γερμανική αγορά. Ετσι ο μέσος Γερμανός θα ξέρει βέβαια τη φέτα και τη ρετσίνα, αλλά για να τα γευτεί δεν θα διακινδυνεύσει να βρεθεί αποκλεισμένος στην Ελλάδα εξαιτίας κάποιας απεργίας στα αεροδρόμια ή τα λιμάνια. Πόσο έντονα επηρέασαν τα προηγούμενα χρόνια οι εικόνες των κλειστών λιμανιών και της Αθήνας στις φλόγες φάνηκε φέτος που έλειψαν και το κύμα των γερμανών τουριστών αυξήθηκε.

Χειρότερο όμως είναι το αρνητικό στερεότυπο του «απατεώνα» και του «τεμπέλη» που διαμορφώθηκε στα τελευταία χρόνια της κρίσης για τους Ελληνες. Το πρώτο οφείλεται στην καμπάνια της «Μπιλντ» όταν άρχισε η κρίση και το περιβόητο εξώφυλλο του «Φόκους» τον Φεβρουάριο του 2010, με την Αφροδίτη της Μήλου να σηκώνει προσβλητικά το μεσαίο δάχτυλο στους «απατεώνες» της ευρωπαϊκής οικογένειας Ελληνες. Δεν υπάρχει γερμανός πολιτικός που να μην πιστεύει ότι η Ελλάδα μπήκε με λάθος στοιχεία στο ευρώ, ακόμα και αν η Μέρκελ σταμάτησε πλέον να χρησιμοποιεί αυτό το επιχείρημα.

Για το αρνητικό στερεότυπο του «τεμπέλη» ευθύνεται η ίδια η Μέρκελ, που το 2011 ζητούσε από τους Νοτιοευρωπαίους που παίρνουν πολλές μέρες άδεια και συνταξιοδοτούνται πρόωρα να δουλεύουν περισσότερο. «Να πείτε στους Ελληνες ότι φέτος δεν θα πάω διακοπές, γιατί δεν το σηκώνει η τσέπη μου», μου έλεγε η θυρωρός στα στούντιο του ειδησεογραφικού καναλιού N-TV στο Μόναχο, θυμωμένη με το επιχείρημα ότι ο Σόιμπλε έχει ευθύνη για τη διαχείριση της κρίσης στην Ελλάδα. Και στην κατηγορία της θυρωρού είναι πάρα πολλοί Γερμανοί εργαζόμενοι και συνταξιούχοι που όλη τη δεκαετία του 2000 είχαν σφιγμένο το ζωνάρι με μηδενικές αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις μαζί με δραστικές περικοπές κοινωνικών παροχών.   

Τα γερμανικά μέσα κατέγραφαν με ακρίβεια υπερευαίσθητου σεισμογράφου κάθε εξέλιξη στο δράμα της Ελλάδας τα τελευταία τρία χρόνια. Οι Γερμανοί έμαθαν γρήγορα και με πολλές λεπτομέρειες για το καθεστώς των πρόωρων συντάξεων των Ελλήνων, για απίθανα επιδόματα «έγκαιρης προσέλευσης» ή «χρήσης υπολογιστή», με την κατάργηση του οποίου ασχολήθηκε και η ιστορική στήλη «Στράιφλιχτ» στην πρώτη σελίδα της «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ».

Αλλά οι Γερμανοί δεν έμειναν ασυγκίνητοι στις δραματικές κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης στην Ελλάδα. Ηδη από τον περσινό χειμώνα, όταν προβλήθηκαν και γράφτηκαν τα πρώτα ρεπορτάζ για τις οικογένειες που δεν έχουν χρήματα για πετρέλαιο θέρμανσης ή καταφεύγουν σε συσσίτια, υπήρξε ένα πραγματικό κύμα συμπαράστασης στους Ελληνες, που αυτή τη φορά ήταν τα θύματα της κρίσης.