Θετικά σημάδια αλλά με… γκρίζες ζώνες

Δύο καλά νέα, η υποχώρηση της ύφεσης και το πρωτογενές πλεόνασμα του οκταμήνου, θα είναι τα βασικά διαπραγματευτικά χαρτιά του οικονομικού επιτελείου ενόψει της επίσκεψης της τρόικας. Και τα δύο συνηγορούν υπέρ της λήψης λιγότερων μέτρων λιτότητας. Ομως και τα δύο έχουν ρίσκο και η τρόικα το γνωρίζει αυτό πολύ καλά.

Το οικονομικό επιτελείο αισθάνεται πια αρκετά ασφαλές – αν και όχι απολύτως – ότι θα επιτευχθεί πρωτογενές πλεόνασμα στο τέλος της χρονιάς, κάτι που θα του επιτρέψει να διεκδικήσει ρύθμιση του χρέους και κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού από την ευρωζώνη. Ωστόσο τα στοιχεία οκταμήνου, σύμφωνα με τα οποία το καθαρό -χωρίς τις επιστροφές κερδών των ομολόγων του ευρωσυστήματος – πρωτογενές πλεόνασμα έφτασε το 1,5 δισ. ευρώ, κρύβουν «γκρίζες ζώνες» και μεγάλο ρίσκο.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι το αποτέλεσμα διαμορφώνεται ως έναν βαθμό από την τακτική της καθυστέρησης επιστροφής φόρων, που έχει προσωρινό και αντιπαραγωγικό χαρακτήρα, καθώς και από τη μείωση των δαπανών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που λειτουργεί αντιαναπτυξιακά.

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ. Σημειώνουν επίσης ότι η επίτευξη του πρωτογενούς πλεονάσματος κινδυνεύει από τη φορολογική κόπωση των φορολογουμένων, που ίσως να μην πληρώσουν όσα προσβλέπει το κράτος (αν και έχει προβλεφθεί μαξιλάρι). Τονίζουν ακόμη ότι ενώ το κράτος έχει αρχίσει να πληρώνει τα χρωστούμενα, μια νέα γενιά οφειλών δημιουργείται. Η κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων δεν προοιωνίζεται τίποτα καλό. Το ταμειακό έλλειμμα που ανακοίνωσε η Τράπεζα της Ελλάδος μπορεί να μη διαψεύδει τα νούμερα του υπουργείου Οικονομικών (αφού μετράει διαφορετικά πράγματα, όπως διευκρίνισε με χθεσινή της ανακοίνωση η τράπεζα), αλλά δεν παύει να αποκαλύπτει μια αλήθεια: ακόμη και σήμερα αυτά που μπαίνουν στα ταμεία του κράτους είναι λιγότερα από αυτά που βγαίνουν.

Τούτων λεχθέντων, γεγονός είναι ότι το νέο είναι καλό. Η κυβέρνηση και η τρόικα είχαν συμφωνήσει σε εκτίμηση για πρωτογενές πλεόνασμα 0,3% του ΑΕΠ στην προηγούμενη επιθεώρηση. Ο Μιχάλης Μασουράκης, επικεφαλής οικονομολόγος της Alpha Bank, διατυπώνει τώρα την πρόβλεψη ότι το πρωτογενές πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης στο τέλος του χρόνου θα είναι 0,5% του ΑΕΠ.

ΑΝΕΡΓΙΑ. H ύφεση, αναμφίβολα, θα είναι φέτος χαμηλότερη από τις αρχικές εκτιμήσεις. Το υπουργείο Οικονομικών τη βλέπει τώρα στο 3,8%, έναντι του 4,2% που προβλέπεται στο πρόγραμμα, ενώ η Eurobank την τοποθετεί πλέον στο 3,9% και η Alpha Bank επιμένει στο 3,7%. Οσο για το 2014, στο υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν πλέον ότι η ανάκαμψη μπορεί να αγγίξει το 1%.

O Νίκος Ζόνζηλος, συνεργάτης του ΙΟΒΕ, είναι επιφυλακτικός. «Τα μηνύματα είναι μεικτά», λέει, διευκρινίζοντας ότι εκφράζει προσωπική άποψη καθώς το ΙΟΒΕ θα διατυπώσει τις προβλέψεις του τον Οκτώβριο. «Για παράδειγμα, ο τουρισμός πάει καλά, αλλά η ναυτιλία χειρότερα από το αναμενόμενο. Η συνισταμένη είναι θετική, αλλά μικρότερη από αυτήν που δείχνουν τα στοιχεία του β’ τριμήνου για το ΑΕΠ» (σ.σ.: ύφεση 3,8% έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 4,6%).

Κυρίως η ανησυχία των αναλυτών έγκειται στο ότι η ανάκαμψη, ακόμη και αν έρθει, θα είναι αναιμική και δεν θα συνοδεύεται από αξιόλογη μείωση της ανεργίας. Οπως είπε και ο καθηγητής, επικεφαλής οικονομολόγος της Eurobank, Γκίκας Χαρδούβελης προχθές σε ομιλία του στο ΚΕΠΕ, «το τέλος της ύφεσης δεν σημαίνει το τέλος της δυσπραγίας και της φτώχειας. Σημαίνει απλώς ότι η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης σταματάει. Η ανεργία θα εξακολουθεί να είναι μεγάλη, οι μισθοί και οι συντάξεις πενιχρές». Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, πρόσθεσε, ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης είναι μεγάλος, αναφέροντας μεταξύ άλλων και τον κίνδυνο πολιτικής αποσταθεροποίησης.