Ο φόβος της Μέρκελ πριν από την κάλπη

Ολα έδειχναν ότι οι εκλογές σε δύο εβδομάδες στη Γερμανία θα ήταν περίπατος για την Ανγκελα Μέρκελ. Οι δημοσκοπήσεις της δίνουν πρωτιά με ποσοστά πρωτόγνωρα για Καγκελάριο που έχει πίσω της δύο θητείες κυβερνητικής φθοράς. Ομως όσο πλησιάζει η ημέρα της κάλπης τόσο ανεβαίνει και το θερμόμετρο της αντιπαράθεσης και ενισχύονται οι ελπίδες του Στάινμπρουκ να κάνει την έκπληξη της πολιτικής αλλαγής.

Το ένα και μοναδικό ντιμπέιτ Μέρκελ – Στάινμπρουκ που μεταδόθηκε σε εθνικό δίκτυο από όλα τα γερμανικά κανάλια, δημόσια και ιδιωτικά, δεν έβγαλε καθαρό νικητή. Ωστόσο ο Στάινμπρουκ κέρδισε τις εντυπώσεις γιατί πέρασε το μήνυμα ότι ο αγώνας συνεχίζεται. Και μπορεί τελικά η εκλογική μάχη να έχει ενδιαφέρον. Το στρατόπεδο της Μέρκελ δεν μπόρεσε να κρύψει την ανησυχία του, παρά τις προσπάθειες του επιτελείου της να πείσει ότι η Καγκελάριος βγήκε νικήτρια από την τηλεοπτική αντιπαράθεση. «Τίποτα δεν έχει κριθεί ακόμα», έλεγε την επομένη του ντιμπέιτ το δεξί χέρι της Μέρκελ στο κόμμα, ο γραμματέας του CDU Χέρμαν Γκρέε.

Οι Χριστιανοδημοκράτες θα είναι πρώτο κόμμα στις εκλογές, γι’ αυτό δεν αμφιβάλλει κανείς. Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στο κόμμα της Μέρκελ σταθερά τους τελευταίους τρεις μήνες ένα ποσοστό 40% συν. Αν το πετύχει, θα πιάσει και τον στόχο κυβερνήσει ξανά με τον προνομιακό της εταίρο, τους Ελεύθερους Δημοκράτες, που κυμαίνονται στο 5%-6%. Ωστόσο το πιθανότερο ενδεχόμενο είναι αυτό που έχει συμβεί σε όλες τις εκλογές από το 1998 και μετά, δηλαδή το ποσοστό που θα βγάλει η κάλπη να είναι κάποιες μονάδες μικρότερο από αυτό που δίνουν οι δημοσκοπήσεις. Και μία τέτοια μικρή αλλαγή θα ανατρέψει και τα δεδομένα των μετεκλογικών συνεργασιών, η Κεντροδεξιά θα βρεθεί χωρίς πλειοψηφία στη Βουλή. Αν μάλιστα το νέο κόμμα των ευρωσκεπτικιστών Εναλλακτική για τη Γερμανία, που αντλεί ψηφοφόρους κυρίως από το κεντροδεξιό φάσμα, κάνει την έκπληξη και πιάσει το όριο του 5% και εκπροσωπηθεί στη Βουλή, τότε το όνειρο της Μέρκελ για συνέχιση της κεντροδεξιάς κυβέρνησης θα γίνει πραγματικά άπιαστο.

Τον φόβο αυτόν ενισχύει και η διαπίστωση αναλυτών ότι τα τελευταία 25 χρόνια χαλαρώνουν αισθητά οι δεσμοί των ψηφοφόρων με τα μεγάλα παραδοσιακά κόμματα. «Υπάρχει μια τάση για ψήφο στα μικρά κόμματα», λέει ο πολιτικός επιστήμονας της Βόννης Λόταρ Προμπστ. «Οποιος είναι πεπεισμένος για ένα θέμα, π.χ. προστασία ζώων, οικογένεια, Ιντερνετ, δεν βρίσκει κακό αν το κόμμα που θα ψηφίσει βρεθεί με ποσοστό κάτω από 5%. Υπάρχει μια μεγαλύτερη προδιάθεση να χαρίσει την ψήφο του», λέει ο Προμπστ. Και αυτό ενισχύει τις προοπτικές τόσο των ευρωσκεπτικιστών, που είναι ο μεγάλος κίνδυνος για το κόμμα της Μέρκελ και στην τελευταία δημοσκόπηση έπιασαν 4%, όσο και των Πειρατών, μολονότι το ποσοστό τους είναι καθηλωμένο στο 3%.

Οι Χριστιανοδημοκράτες της Μέρκελ έχουν και ένα πρόβλημα κόπωσης. «Χάρη στη μεγάλη δημοτικότητα της Ανγκελα Μέρκελ, το κόμμα της, η Χριστιανική Ενωση, κινητοποιήθηκε ήδη από την αρχή αυτής της εκλογικής χρονιάς. Ο κίνδυνος λοιπόν είναι μεγάλος να έχουν εξαντληθεί οι αντοχές σε έναν μακρύ αγώνα δρόμου και να μην υπάρχει η δύναμη για την τελική ευθεία. Για αυτό και η Χριστιανική Ενωση δεν μπορεί να περιμένει ιδιαίτερα μεγαλύτερη κινητοποίηση τις τελευταίες ημέρες πριν από τις εκλογές», λέει ο Μάνφρεντ Γκίλνερ, διευθυντής του δημοσκοπικού ινστιτούτου forsa. «Τα άλλα κόμματα, αντίθετα, μπορούν να αντλήσουν από τη δεξαμενή των αναποφάσιστων και να κινητοποιήσουν σημαντικές εφεδρείες στην τελευταία φάση του προεκλογικού αγώνα», λέει ο αναλυτής.  

Ο «ΑΓΩΝΑΣ ΤΟΥ ΒΑΛΙΟΥΜ». Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο η Μέρκελ προσπάθησε να επιβάλει έναν «προεκλογικό αγώνα του βάλιουμ». Αυτή τη στρατηγική θέλουν να σπάσουν Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινοι στην τελική ευθεία των εκλογών. Με το ντιμπέιτ ο Στάινμπρουκ κέρδισε πόντους που δεν αποτυπώνονται οπωσδήποτε στις δημοσκοπήσεις, αλλά κατάφερε να τονώσει το ηθικό του δικού του στρατοπέδου και να ανεβάσει το θερμόμετρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης. Από το ντιμπέιτ και μετά υπάρχει μια εντεινόμενη πόλωση της αντιπαράθεσης με τη Μέρκελ που μπορεί τελικά να κινητοποιήσει και τους αποστασιοποιημένους τα τελευταία χρόνια ψηφοφόρους του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Διότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους σοσιαλδημοκράτες είναι η αποχή. Οι απογοητευμένοι ψηφοφόροι τους δεν μετακινούνται οπωσδήποτε σε άλλο κόμμα, αλλά «τιμωρούν» το δικό τους μένοντας σπίτι την ημέρα των εκλογών.

«Είναι λάθος η ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι οι ψηφοφόροι είναι πλέον μία κινούμενη άμμος που σήμερα ψηφίζουν Φιλελεύθερους, αύριο Σοσιαλδημοκράτες», λέει ο πολιτειολόγος Τόρστεν Φάας. «Στη μεγάλη πλειοψηφία τους – δύο στους τρεις Γερμανοί – δηλώνουν ότι αισθάνονται ιδιαίτερα συνδεδεμένοι με ένα κόμμα. Αλλά για να πειστούν ακόμα και αυτοί να πάνε στην κάλπη χρειάζεται σήμερα μεγαλύτερη προσπάθεια από τα κόμματα. Αλλιώς μένουν σπίτι τους».  

Στο SPD τον γνωρίζουν πολύ καλά αυτόν τον κίνδυνο. Το πλήρωσαν στις προηγούμενες εκλογές, του 2009, που με το 23% είχαν το χειρότερο αποτέλεσμα στη μεταπολεμική ιστορία του κόμματος. Αυτή είναι τώρα και η ελπίδα τους. Οπως έλεγε ο πρόεδρος του SPD Ζίγκμαρ Γκάμπριελ σε συνέντευξή του, «αν καταφέρουμε να κινητοποιήσουμε άλλα δύο εκατομμύρια Γερμανούς να πάνε στην κάλπη μπορούμε να κερδίσουμε».

Η τελική ευθεία
Αποφασιστικής σημασίας είναι η τελευταία εβδομάδα της προεκλογικής περιόδου στην οποία οι υποψήφιοι θα ρίξουν το μεγαλύτερο βάρος της εκστρατείας τους