Πολιτικά όνειρα μετά μουσικής

Ο διασημότερος μουσικός της Αφρικής, ο Γιουσού Ν’Ντουρ, ήθελε να γίνει πρόεδρος της Σενεγάλης. Κατάφερε να έχει το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Τουρισμού για δεκαέξι μήνες. Πριν από λίγες ημέρες, η νέα Πρωθυπουργός της χώρας Αμινάτα Τουρέ δεν περιέλαβε στο Υπουργικό Συμβούλιο τον τραγουδιστή-ακτιβιστή-επιχειρηματία-ιδιοκτήτη μίντια. Και είκοσι τέσσερις ώρες μετά τον σχηματισμό του Υπουργικού Συμβουλίου, η Προεδρία της Σενεγάλης ανακοίνωσε το όνομά του με την ιδιότητα του υπουργικού συμβούλου της Προεδρίας.

«Θέλω να χρησιμοποιήσω τη μουσική μου για να παραδώσω ένα πολιτικό μήνυμα. Αλλά δεν θέλω να γίνω πολιτικός. Στην πολιτική πρέπει να πεις ψέματα ή να δώσεις υποσχέσεις που δεν θα τηρήσεις. Και αν έχεις ενεργό ρόλο στην πολιτική πρέπει να σταματήσεις να είσαι καλλιτέχνης». Εχουν περάσει πέντε χρόνια από τότε που ο Γιουσού Ν’Ντουρ είχε κάνει αυτή τη δήλωση σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Γκάρντιαν». Ηταν άνθρωπος της μουσικής, διάσημος για το έθνικ μείγμα που είχε δημιουργήσει ανακατεύοντας τα παραδοσιακά σενεγαλέζικα ακούσματα «μπαλάξ» με κουβανέζικους ρυθμούς, ήχους ρούμπα, χιπ-χοπ, τζαζ και σόουλ.

Τη δεκαετία του ’90 οι συμμετοχές του στις συναυλίες του Live 8, οι συνεργασίες του με τους Πίτερ Γκάμπριελ, Μπρους Σπρίνγκστιν, Πολ Σάιμον, Νένε Τσέρι, Τρέισι Τσάπμαν, Ριουίτσι Σακαμότο και Ντάιντο είχαν αναδείξει τον Γιουσού Ν’Ντουρ σε άτυπο εκπρόσωπο της αφρικανικής ταυτότητας, υπερασπιστή της πολιτισμικής κληρονομιάς της Μαύρης Ηπείρου. Έως το 2000, όταν ο ΟΗΕ αναγνώρισε στη δράση του και στη μουσική του έναν άξιο πρεσβευτή Καλής Θέλησης που αγωνιζόταν κατά της εμφύλιας διαμάχης στο Νταρφούρ και της εξάλειψης της πείνας στη Σομαλία.

Στις αρχές του 2012 ο Γιουσού Ν’Ντουρ ήταν ήδη 52 ετών και αυτοδημιούργητος. Ιδιοκτήτης δύο δισκογραφικών εταιρειών, μιας χρηματιστηριακής εταιρείας, μέτοχος σε νυχτερινό κέντρο, ιδιοκτήτης της μεγαλύτερης σε κυκλοφορία εφημερίδας της χώρας του, της «Λ’ Ομπσερβατέρ», ενός ραδιοφωνικού και ενός τηλεοπτικού σταθμού, αποφασίζει να θέσει υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές της Σενεγάλης. Αντίπαλός του ήταν ο ηλικιωμένος Αμπντουλαγιέ Βαντέ, ο οποίος αναθεώρησε το Σύνταγμα της χώρας προκειμένου να διασφαλίσει την τρίτη θητεία του.

Η έκβαση των εκλογών έφερε ανατροπές. Ο Βαντέ δεν εξελέγη πρόεδρος και ο διάσημος Γιουσού Ν’Ντουρ έγινε υπουργός Τουρισμού στην κυβέρνηση του νέου προέδρου Μακί Σαλ.

Η ενασχόλησή του με την πολιτική άλλαξε τη θεώρηση του πρώην μουσικού για τα δημόσια πράγματα. Ως άνθρωπος της μουσικής με ελεύθερο πνεύμα είχε κάνει εκστρατεία στις χώρες της Δύσης για την απελευθέρωση του Νέλσον Μαντέλα και είχε τραγουδήσει σε συναυλίες της Διεθνούς Αμνηστίας. Για τριάντα χρόνια ήταν ικανός να εκφράζει τα αισθήματα των συμπατριωτών του. Ομως δεν είναι εύκολο να έχεις καθολική αποδοχή όταν ενώ δηλώνεις ότι δεν θέλεις πολιτική ανάμειξη αλλάζεις άποψη και αρχίζεις προεκλογική εκστρατεία.

Η εξήγηση για την άκαρπη προσπάθεια του Γιουσού Ν’Ντουρ να εξελίξει την πολιτική του καριέρα έχει δύο πλευρές. Οι σενεγαλέζοι προτιμούν οι ηγέτες τους να έχουν παιδεία σύμφωνη με τα δυτικά πρότυπα. Η Σενεγάλη υπήρξε η πρώτη αποικία της Γαλλίας στη Δυτική Αφρική και οι κάτοικοι των τεσσάρων μεγαλύτερων αστικών κέντρων της χώρας αποκτούν γαλλική ιθαγένεια. Ο Ν’Ντουρ δεν έχει ούτε απολυτήριο λυκείου. Γεννήθηκε στα εργατικά προάστια του Ντακάρ και άρχισε να γράφει πειρατικά CD σε πάρκινγκ αυτοκινήτων. «Είναι αλήθεια ότι δεν ακολούθησα ακαδημαϊκή καριέρα. Σπούδασα στο σχολείο του κόσμου», είχε δηλώσει με ειλικρίνεια στους άγγλους δημοσιογράφους που παρακολουθούσαν το ντεμπούτο του στην πολιτική.

Οι επικριτές του, ακαδημαϊκοί και ερευνητές αφρικανικών σπουδών σε αμερικανικά πανεπιστήμια, θεωρούν ότι η στροφή του Ν’Ντουρ στην πολιτική έγινε όχι απλώς για να επαναφέρει τους δημοκρατικούς θεσμούς στη διακυβέρνηση της Σενεγάλης αλλά για να υπερασπίσει τα επιχειρηματικά του συμφέροντα από τον μηχανισμό διαφθοράς του Βαντέ.

Το 1979 δημιούργησε το δικό του μουσικό σχήμα, το Αστρο του Ντακάρ. Στα χρόνια που ακολούθησαν έφτιαξε τον δικό του ήχο και ένα νέο συγκρότημα, το Σούπερ Αστρο του Ντακάρ. Ηταν τότε που ο Πίτερ Γκάμπριελ, πρώην τραγουδιστής των Genesis, έγινε παραγωγός και διοργανωτής συναυλιών και ανακάλυψε στο Παρίσι την κελαρυστή και εκφραστική φωνή – «σαν υγρός χρυσός» – του σενεγαλέζου μουσικού. Το άλμπουμ του Γκάμπριελ «So» στο οποίο συμμετείχε το 1986 ο Γιουσού Ν’Ντουρ έγινε πλατινένιο και ο κύκλος της παγκόσμιας περιοδείας του άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο. Οι μουσικοί του κόσμου ήταν το νέο Ελντοράντο για τους διοργανωτές συναυλιών.

Ο Γιουσού Ν’Ντουρ βρέθηκε στην κορυφή αυτού του κύματος και το 2005 βραβεύτηκε με Grammy για το «Egypt», άλμπουμ με ισλαμικούς ύμνους. Με αφορμή την επιτυχία του, ο Ν’Ντουρ δήλωσε σε συνέντευξή του ότι είναι «ένας μοντέρνος μουσουλμάνος. Προσεύχομαι και αν έχω απορίες ρωτώ κάποιον πιο μορφωμένο στα θρησκευτικά από εμένα. Ομως το να εμπλέκουμε τη θρησκεία στην πολιτική είναι λάθος και δεν θα έπρεπε να σκοτώνουμε ούτε έναν άνθρωπο στο όνομα του Ισλάμ».