Μονομαχία σε ελληνικό έδαφος για τον σκληρό και τη «μητερούλα»

Ηταν η μονομαχία που περίμεναν όλοι. Η μοναδική τηλεοπτική συζήτηση της Καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ και του Σοσιαλδημοκράτη αντιπάλου της Πέερ Στάινμπρουκ πριν από τις εκλογές της 22ας Σεπτεμβρίου. Με το 1/4 του εκλογικού σώματος στη Γερμανία να παραμένει αναποφάσιστο, η χθεσινή τηλεμαχία μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Και, όπως αναμενόταν, ένα από τα θέματα που κυριάρχησαν σε αυτήν ήταν η Ελλάδα.

«ΦΤΑΙΕΙ Ο ΣΡΕΝΤΕΡ». Χρειάστηκε να περάσουν τρία τέταρτα, ακριβώς στη μέση του ντιμπέιτ, για να έρθει η ερώτηση για την Ελλάδα. Η Ανγκελα Μέρκελ απέδωσε τη σημερινή κρίση και στα «λάθη» που έγιναν ήδη με την εφαρμογή του ευρώ, ενώ στη συνέχεια το Σύμφωνο Σταθερότητας «δεν εφαρμόστηκε με αξιοπιστία». Ηταν αιχμές που άφησε για την ένταξη της Ελλάδας στο ευρώ και την παραβίαση του Συμφώνου Σταθερότητας από τη Γερμανία, και τα δύο από τον προκάτοχό της Σοσιαλδημοκράτη Γκέρχαρτ Σρέντερ. «Τώρα στηρίξαμε αυτές τις χώρες με εγγυήσεις, για την Ελλάδα υπήρξε και ένα κούρεμα για τους ιδιώτες πιστωτές. Με την έναρξη υλοποίησης του σημερινού προγράμματος για την Ελλάδα, ο υπουργός Οικονομικών ήδη τότε είχε παραπέμψει στη χρηματοδοτική ανάγκη για τη χώρα για το 2015-16», είπε η Μέρκελ. «Κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στην Ελλάδα. Ως Καγκελάριος έχω την υποχρέωση να φροντίσω ώστε να μη σταματήσουν οι μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα». Κατά τα άλλα, συζητά τα θέματα «όταν πρέπει να συζητηθούν», γι’ αυτό και εμπιστεύεται αυτούς που κάνουν τους ελέγχους προόδου της Ελλάδας, δηλαδή την τρόικα. «Ο υπουργός Οικονομικών είχε πει ήδη τον Μάρτιο του 2012 ότι δεν είναι η τελευταία φορά που ασχολούμαστε με την Ελλάδα».

«αποτυχατε». Ο Πέερ Στάινμπρουκ άρπαξε την ευκαιρία να επιτεθεί στη Μέρκελ βλέποντας στο τρίτο πρόγραμμα για την Ελλάδα την αποτυχία τής, μέχρι τώρα, στρατηγικής. Το σημαντικότερο όμως, όπως είπε ο Στάινμπρουκ, είναι η «θανάσιμη δόση» της λιτότητας.

«Είπα πολύ νωρίς ότι είμαστε σε μια Ενωση ανάληψης εγγυήσεων», δήλωσε ο Στάινμπρουκ παραπέμποντας στο πρόγραμμα αγοράς ελληνικών ομολόγων από την ΕΚΤ. «Θα μας κοστίσει», πρόσθεσε, «αλλά το ερώτημα είναι για ποιο σκοπό δίνουμε τα χρήματα. Αν η Ελλάδα θα εξυπηρετήσει εξ ολοκλήρου ή εν μέρει τα ομόλογά της, θα το δούμε με τη λήξη τους». Το κρίσιμο ζήτημα, τόνισε ο Στάινμπρουκ, είναι ότι το τρίτο πρόγραμμα για την Ελλάδα δείχνει πως «απέτυχε η στρατηγική που διαμορφώθηκε καθοριστικά από τη Γερμανία». «Λείπουν αναπτυξιακές ενέσεις και λείπουν τα μέτρα για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων».

Περιμένει άραγε να επιστρέψει η Ελλάδα τα δάνεια σε δέκα χρόνια; «Το ευχόμαστε κι εσείς κι εγώ», απάντησε ο Στάινμπρουκ στη δημοσιογράφο. Καθοριστικό σημείο θα είναι η πορεία της οικονομίας της Ελλάδας. «Η Γερμανία δέχθηκε βοήθεια, δεν πρέπει να το ξεχνάμε», παρατήρησε ο Στάινμπρουκ για το σχέδιο Μάρσαλ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Πρέπει να θυμόμαστε ότι οι χώρες μάς έδωσαν το χέρι και στην επανένωση της Γερμανίας και από αυτό προκύπτει μια πολιτική ευθύνη να βοηθήσουμε». Ηταν από τα σημεία που στο Κέντρο Τύπου ακούστηκαν και χειροκροτήματα για τον Στάινμπρουκ.

Για τη Μέρκελ, βοήθεια σημαίνει ενθάρρυνση για μεταρρυθμίσεις. «Η συγκρότηση του ελληνικού Δημοσίου δεν ανταποκρίνεται στα σημερινά στάνταρ», τόνισε η Μέρκελ επικρίνοντας τον προκάτοχό της Σρέντερ. «Οχι λάθος αλληλεγγύη», πρόσθεσε η Καγκελάριος, αλλά «αλληλεγγύη συνδυασμένη με τις προσπάθειες της χώρας», με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. «Θα είχα εφαρμόσει μια διαφορετική διαχείριση της κρίσης», ανταπάντησε ο Στάινμπρουκ. «Βεβαίως πρέπει να εφαρμοστεί μια πολιτική δημοσιονομικής εξυγίανσης. Αλλά όχι σε φονική δοσολογία για αυτές τις χώρες».

Ο ΕΠΙΛΟΓΟΣ. Στον επίλογο η Μέρκελ έδειξε ποιος ήταν ο επικοινωνιακός στόχος που είχε βάλει στο ντιμπέιτ: «Με ξέρετε. Γνωρίζετε τι θέλω. Γνωρίζετε και πως θέλω να το καταφέρω… Καλή σας νύχτα», είπε η Μέρκελ κλείνοντας την τελική παρέμβασή της στο προβλεπόμενο ενάμισι λεπτό.  Αυτό που θέλει είναι ισχυρή Γερμανία, ισχυρή οικονομία, νέες ιδέες. Σε καμία περίπτωση δεν θέλει νέους φόρους. Ισχυρή Ευρώπη κυρίως τώρα στην κρίση, και βεβαίως ένα «καλύτερο μέλλον για τα παιδιά». Με όλα αυτά μπορούσαν πλέον οι Γερμανοί που την έβλεπαν στους δέκτες τους να πάνε για ύπνο, ήσυχοι ότι η «μούτι» (η «μητερούλα») θα φροντίσει για όλα τα υπόλοιπα. Αυτό ήταν και το μήνυμα που προσπαθεί να περάσει σε όλο τον προεκλογικό αγώνα. Οι Γερμανοί ξέρουν ότι η χώρα τους είναι σε πολύ καλύτερη κατάσταση απ’ ό,τι οι γειτονικές χώρες και όχι μόνο όσες βρίσκονται σε κρίση.

Αυτή είναι και η μεγαλύτερη δυσκολία για τον αντίπαλό της, τον Σοσιαλδημοκράτη Πέερ Στάινμπρουκ. Η μεγάλη πλειοψηφία των Γερμανών δηλώνει στις δημοσκοπήσεις ότι η κατάστασή τους είναι καλή και δεν θέλουν αλλαγή. Πώς θα το ξεπεράσει; ήταν η ερώτηση που δέχθηκε ο Στάινμπρουκ. Υπάρχουν ακόμα αναποφάσιστοι, γύρω στο 30%-40%, απάντησε. Σ’ αυτούς ποντάρει.

Στη διάρκεια της μονομαχίας η Μέρκελ είχε συχνά οπτική επαφή με τον Στάινμπρουκ, μολονότι στον προεκλογικό αγώνα δεν ανέφερε ούτε μία φορά το όνομά του. Η Καγκελάριος γύρισε στο μέρος του Στάινμπρουκ όταν εκείνος μιλούσε για τη θέσπιση του κατώτατου εγγυημένου μισθού στα 850 ευρώ. Αλλά και αργότερα όταν μίλησε για την ανάγκη αύξησης της φορολογίας για το 5% των πιο πλούσιων προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η κοινωνική πολιτική. «Τώρα έχουμε τη δυνατότητα εξαιτίας της οικονομικής ανάπτυξης να δημιουργήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες θέσεις εργασίας. Οχι νέες επιβαρύνσεις στις επιχειρήσεις», αντέταξε η Μέρκελ.

ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ. Η Καγκελάριος δεσμεύτηκε για την εγγύηση των τραπεζικών καταθέσεων. Η μεγάλη κόντρα ήρθε για τις παρακολουθήσεις και τις υποκλοπές από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, όταν ο Στάινμπρουκ κατηγόρησε τη Μέρκελ ότι δεν ανταποκρίθηκε στον όρκο της για την προστασία των γερμανών πολιτών.

Αλλες χώρες έχουν διαφορετικό νομικό πλαίσιο. Αλλά «στο γερμανικό έδαφος ισχύει γερμανικό δίκαιο», διαβεβαίωσε η Μέρκελ. Οσο για τη Συρία, οι θέσεις και των δύο ήταν κοινές. Καμία δράση της Γερμανίας παρά μόνο στο πλαίσιο απόφασης του ΟΗΕ.

Αν το χθεσινό ντιμπέιτ έβγαλε κάτι, ήταν οι διαφορετικοί χαρακτήρες των δύο υποψηφίων. Νηφάλια, καθησυχαστική η Μέρκελ, παθιασμένος, ετοιμόλογος ο αντίπαλός της Στάινμπρουκ, αλλά με το μειονέκτημα ότι οι αριθμοί που αράδιαζε με κάθε ευκαιρία δεν είναι και το καλύτερο επιχείρημα για τον μέσο Γερμανό.