Κούρσα μετ’ εμποδίων το Παλαιστινιακό

Παρότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν δημιουργούν κλίμα αισιοδοξίας για την πορεία της ειρηνευτικής διαδικασίας, οι δύο πλευρές, σύμφωνα με τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Τζον Κέρι, συμφώνησαν να συναντηθούν και πάλι έπειτα από δύο εβδομάδες είτε σε ισραηλινό είτε σε παλαιστινιακό έδαφος, προκειμένου να συνεχίσουν τις συνομιλίες οι οποίες, όπως διευκρίνισε, «θα είναι διαρκείς και ουσιαστικές και θα αφορούν όλα τα βασικά ζητήματα». Ο Κέρι διευκρίνισε ότι το Ισραήλ θα προβεί στην άμεση λήψη μέτρων για τη βελτίωση των συνθηκών στη Δυτική Οχθη, χαρακτήρισε «πολύ θετική» τη συνάντηση που είχαν οι δύο αντιπροσωπείες με τον Πρόεδρο Ομπάμα και τον αντιπρόεδρο Τζο Μπάιντεν και τόνισε ότι συμφωνήθηκε να γίνουν προσπάθειες ώστε μια συμφωνία να επιτευχθεί μέσα στους επόμενους εννέα μήνες. Οσο διαρκεί μια κύηση…
«Δεν υπάρχει πολύς χρόνος» προκειμένου να επιτύχουμε μια βιώσιμη λύση για τα δύο κράτη, τόνισε ο Κέρι, ο οποίος τους τελευταίους πέντε μήνες είχε αποδυθεί σε μια εκστρατεία για να πείσει τις δύο πλευρές να καθήσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και επισκέφθηκε στο πλαίσιο αυτό έξι φορές τη Μέση Ανατολή. Μια προηγούμενη απόπειρα της κυβέρνησης Ομπάμα για την επανέναρξη των συνομιλιών είχε καταρρεύσει το 2010 μέσα σε μία ημέρα. Αυτή τη φορά οι συνομιλίες ξεκίνησαν όταν το Ισραήλ συμφώνησε να απελευθερώσει περισσότερους από 100 παλαιστίνιους κρατουμένους.
Τα πράγματα κύλησαν ήρεμα και στο δείπνο που παρέθεσε το βράδυ της Δευτέρας στους διαπραγματευτές ο Τζον Κέρι. Παρών στο «ιφτάρ», το παραδοσιακό δείπνο στο τέλος κάθε ημέρας της νηστείας κατά τη διάρκεια του ιερού μήνα του Ραμαζανιού για τους μουσουλμάνους, ήταν και ο Μάρτιν Ιντικ, ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή για τις συνομιλίες αυτές. Η Τζίπι Λίβνι δήλωσε ότι η ατμόσφαιρα των διαπραγματεύσεων είναι «θετική» και επέμεινε ότι οι συνομιλίες επαναλήφθηκαν «όχι μόνο ως αποτέλεσμα της αμερικανικής πίεσης, αλλά και επειδή είναι προς το συμφέρον των δύο πλευρών». Παραδέχθηκε πάντως ότι οι διαφωνίες στον κυβερνητικό συνασπισμό του Ισραήλ μπορεί να αποτελέσουν εμπόδιο σε κάθε συμφωνία. Προς επίρρωση αυτής της διαπίστωσης ο υπουργός Οικονομίας του Ισραήλ και επικεφαλής ακροδεξιού εθνικιστικού κόμματος, ο Ναφτάλι Μπένετ, δήλωσε: «Εχω σκοτώσει πολλούς Αραβες στη ζωή μου και δεν έχω μετανιώσει για τίποτα».

ΣΥΝΤΑΓΗ ΚΛΙΝΤΟΝ. Πάντως, πολιτικοί παρατηρητές σημειώνουν ότι είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η παρουσία στις συνομιλίες ενός βετεράνου διπλωμάτη όπως ο Μάρτιν Ιντικ, ο οποίος είχε παίξει σημαντικό ρόλο στις ισραηλινοπαλαιστινιακές συνομιλίες του Καμπ Ντέιβιντ το 2000 επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον. Η αλήθεια είναι ότι από όλους τους αμερικανούς προέδρους ο Κλίντον υπήρξε εκείνος που κατέβαλε τη μεγαλύτερη προσπάθεια για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των δύο πλευρών. Σημαντικότερη ήταν εκείνη του 1993, όταν σε μια σειρά από μυστικές συναντήσεις στο Οσλο της Νορβηγίας ισραηλινοί και παλαιστίνιοι διαπραγματευτές συμφώνησαν σε Διακήρυξη Αρχών, η οποία ανακοινώθηκε στην Ουάσιγκτον τον Σεπτέμβριο του 1993. Τότε, κατά τη διάρκεια τελετής, ο τότε ισραηλινός πρωθυπουργός Γιτζάκ Ράμπιν και ο πρόεδρος της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης Γιάσερ Αραφάτ αντάλλαξαν μια ιστορική χειραψία στον κήπο του Λευκού Οίκου, γεγονός που τους οδήγησε στο να τιμηθούν με το Νομπέλ Ειρήνης την επόμενη χρονιά. Εκείνη η συμφωνία οδήγησε στη δημιουργία της Παλαιστινιακής Αρχής, στην οποία δόθηκε περιορισμένη αυτονομία στη Δυτική Οχθη και στη Λωρίδα της Γάζας, ενώ διαμόρφωσε και το πλαίσιο για μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες.
Αργότερα ακολούθησαν και άλλες προσπάθειες για την ειρηνευτική διαδικασία, η οποία όμως σταμάτησε μετά τη δολοφονία του Ράμπιν το 1995 από έναν υπερεθνικιστή Εβραίο. Το κουαρτέτο για τη Μέση Ανατολή – ΗΠΑ, ΕΕ, Ρωσία και ΟΗΕ – συνέταξε τον Απρίλιο του 2003 έναν «οδικό χάρτη» για την ειρήνη και πραγματοποιήθηκε συνάντηση των πρωθυπουργών Αριέλ Σαρόν και Μαχμούντ Αμπάς. Το 2007 ο Αμπάς και ο νέος ισραηλινός πρωθυπουργός Εχούντ Ολμέρτ συμφώνησαν σε πολλά θέματα, η διαδικασία όμως σταμάτησε όταν ο Ολμέρτ απομακρύνθηκε από την εξουσία λόγω καταγγελιών για διαφθορά.