[Γνώμη] Η ψυχολογία μιας οικονομικής κατάρρευσης
![[Γνώμη] Η ψυχολογία μιας οικονομικής κατάρρευσης](https://www.tanea.gr/app/uploads/2026/11/Default-3-600x400.jpg?v=1794330133)
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
3 λεπτά Εδώ και έναν μήνα η κοινή γνώμη στην Ιρλανδία είναι εξοργισμένη με την αποκάλυψη διαλόγων του 2008 μεταξύ στελεχών της Αγγλοϊρλανδικής Τράπεζας. Οι συνομιλίες αφορούν το πώς θα ξεγελάσει η τράπεζα την κυβέρνηση για το ύψος του δανείου που χρειάζεται και το ότι θα ήταν αδύνατο να επιστραφούν τα χρήματα. Το δάνειο αυτό ήταν το πρώτο βήμα προς την κατάρρευση της ιρλανδικής οικονομίας.
Η οργή του κόσμου δεν επικεντρώνεται στις πράξεις των τραπεζικών στελεχών, που ήταν λίγο – πολύ γνωστές. Η απόλυτη ανηθικότητα στις συζητήσεις που αποκάλυψε ο ιρλανδικός «Independent» ήταν που σόκαρε τη χώρα. Οι τραπεζίτες αυτοί μοιάζουν να μην αντιλαμβάνονται ούτε στο ελάχιστο ότι οι πράξεις τους μπορεί να βλάψουν άλλους ανθρώπους.
Γράφοντας βιβλία για ψυχολογικά εγκλήματα, έχω διαπιστώσει ότι η ανηθικότητα εμφανίζεται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι πράξεις δεν έχουν τις ανάλογες συνέπειες.
Σε μια μικρή χώρα όπως η Ιρλανδία που σε πληθυσμό είναι σχεδόν μισή από τη Νέα Υόρκη, οι εκπρόσωποι της ανώτερης τάξης – ανάμεσά τους πολιτικοί και τραπεζίτες – αποτελούν μια πραγματικά μικρή κοινότητα με στενές σχέσεις, οικογενειακές και φιλικές, μεταξύ των μελών της. Είναι μια κλειστή λέσχη, στην οποία ο ένας στηρίζει τον άλλο εξασφαλίζοντας τη διατήρηση της ηγετικής θέσης αυτής της ομάδας ανθρώπων.
Για πολλούς από αυτούς η πορεία τους στη ζωή και η παρουσία τους σε υψηλές κοινωνικές θέσεις έχει προαποφασιστεί από τη γέννησή τους. Η επιτυχία δεν είναι αποτέλεσμα της προσπάθειάς τους. Χωρίς τη σύνδεση πράξης και συνέπειας δεν μπορεί να υπάρξει ηθική.
Ισως έτσι να εξηγείται ένα μέρος της σημερινής τραγικής οικονομικής κατάστασης.
Βέβαια και πολλοί που δεν ανήκαν στην ανώτερη τάξη συμμετείχαν στην πυραμίδα της αγοράς ακινήτων και ζημιώθηκαν από την κατάρρευσή της. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι αυτό συνέβη διότι ο κόσμος αυτός δημιούργησε μεγάλα χρέη σε πιστωτικές κάρτες και έλαβε μεγάλα δάνεια, χωρίς να αντιλαμβάνεται τις συνέπειες.
Αναρωτιέμαι όμως μήπως συνέβη κάτι διαφορετικό. Ολοι αυτοί πίστεψαν τα λόγια πολιτικών και τραπεζιτών, της ανώτερης τάξης, που έλεγαν: «Αγόρασε ένα ακίνητο και σε λίγο χρόνο θα το πουλήσεις σίγουρα σε διπλάσια τιμή βγάζοντας κέρδος». Πίστεψαν στη σιγουριά αυτού του φανταστικού κόσμου.
Ενώ πάντοτε οι Ιρλανδοί ήταν κυνικοί και δύσπιστοι, το παραμύθι αυτό ήρθε τη στιγμή που ήταν έτοιμοι να το δεχθούν ευκολότερα. Επειτα από χρόνια φτώχειας, η οικονομία βελτιωνόταν και οι πολίτες πίστεψαν πως μπορούσαν να πλουτίζουν διαρκώς. Επαψαν να δυσπιστούν τη χειρότερη δυνατή στιγμή.
Οι άνθρωποι που πίστευαν περισσότερο στη στενή σχέση πράξεων και συνεπειών ήταν αυτοί που ζημιώθηκαν περισσότερο οικονομικά και ψυχολογικά. Η αντίληψή τους για τη ζωή κατέρρευσε από τις ενέργειες όσων δεν ακολούθησαν ποτέ τη λογική αυτή. Και η προδοσία που ένιωσαν τόσοι Ιρλανδοί, πιστεύω, θα χρειαστεί χρόνια για να ξεχαστεί.
Η Τάνα Φρεντς είναι ιρλανδή συγγραφέας
Google news
