Στην Κύπρο το μάτι του Μεγάλου Αδελφού

Τη «δικαιολογημένη πεποίθησή» του ότι ο γιος του θα επιστρέψει στις ΗΠΑ υπό προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων να μην τεθεί υπό κράτηση προτού δικαστεί, εξέφρασε χθες ο πατέρας τού Εντουαρντ Σνόουντεν. Την ώρα που ο γιος του φέρεται να έχει βρει καταφύγιο στην γκρίζα ζώνη τράνζιτ του αεροδρομίου Σερεμέτιεβο της Μόσχας, ο Λόνι Σνόουντεν υποστηρίζει ότι εάν δεν υποχρεωθεί να σιωπήσει και του παραχωρηθεί επιπλέον το δικαίωμα να επιλέξει πού θα δικαστεί, είναι πιθανό να επιστρέψει. 
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στην εκπομπή «Today Show» του αμερικανικού τηλεοπτικού δικτύου NBC, ο Λόνι Σνόουντεν τόνισε ότι δεν έχει μιλήσει στον γιο του από τις 20 Μαΐου, οπότε αναχώρησε από τη Χαβάη και άρχισε να αποκαλύπτει μέσω της «Γκάρντιαν» τις απόρρητες μεθόδους μυστικής παρακολούθησης της NSA. «Τον αγαπώ. Θα ήθελα να έχω την ευκαιρία να επικοινωνήσω μαζί του», δήλωσε. Αυτό όμως που τον ανησυχεί περισσότερο, όπως αποκάλυψε στον αμερικανό δημοσιογράφο Μάικλ Ιζικοφ, είναι οι άνθρωποι που τον «περιβάλλουν», αφήνοντας να εννοηθεί ότι χειραγωγείται από το Wikileaks.  
Ο ίδιος ο Σνόουντεν, ωστόσο, έχει διαβιβάσει το αίτημά του για παραχώρηση πολιτικού ασύλου στον Ισημερινό μέσω του Wikileaks. Η κυβέρνηση της χώρας έχει τονίσει ότι η διαδικασία ενδεχομένως να πάρει μήνες. Το βέβαιο όμως είναι, όπως τόνισε ο Πρόεδρος της χώρας Ραφαέλ Κορέα, ότι η κυβέρνησή του δεν θα δεχθεί απειλές από τις ΗΠΑ. «Η αξιοπρέπειά μας δεν έχει τιμή», υπογράμμισε. 

Μυστήριο καλύπτει τον ρόλο των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο για την παρακολούθηση των επικοινωνιών μέσω Ιντερνετ που αποκάλυψε πρόσφατα ο Εντουαρντ Σνόουντεν. Από στοιχεία που έχουν δει μέχρι στιγμής το φως της δημοσιότητας προκύπτει ότι η βρετανική κυβερνητική υπηρεσία πληροφοριών και επικοινωνιών GCHQ, η αντίστοιχη της αμερικανικής NSA, υπέκλεπτε τεράστιους όγκους δεδομένων χρησιμοποιώντας περίπου 200 «καθετήρες» οπτικών ινών που εξασφάλιζαν πρόσβαση σε υποθαλάσσια καλώδια στη βρετανική επικράτεια – ένα πρότζεκτ που το ονόμασαν Τέμπορα. Από την έρευνα που διενήργησαν «ΤΑ ΝΕΑ» φαίνεται ξεκάθαρα ότι η Κύπρος αποτελεί «καλωδιακό κόμβο» που ενώνει την Ευρώπη με την Ασία και τη Βόρεια Αφρική, ενώ αποκαλύπτεται ότι στο προσωπικό των βρετανικών βάσεων υπάρχουν ειδικά εκπαιδευμένοι τεχνικοί σε θέματα ψηφιακών δεδομένων, δικτύων και οπτικών ινών, οι οποίοι δέχονται εντολές από την GCHQ.

Σύμφωνα με τα έγγραφα που διοχετεύτηκαν από τον Σνόουντεν στη βρετανική εφημερίδα «Guardian», η συνεργασία μεταξύ της GCHQ και της NSA δεν περιοριζόταν μόνο σε θέματα πρόσβασης στα δεδομένα αλλά και σε ανταλλαγή τεχνογνωσίας: για παράδειγμα, οι Αμερικανοί παρείχαν στους Βρετανούς τα απαραίτητα εργαλεία για να ψάχνουν τις πληροφορίες που υπέκλεπταν από υποθαλάσσια καλώδια. Τα δεδομένα των Βρετανών, τα οποία μπορεί να έφταναν και τα 39 δισ. μηνύματα ή «κομμάτια επικοινωνίας» την ημέρα, «συναθροίζονταν» όπως διατυπώνόταν σε εμπιστευτικό υπόμνημα τον Μάιο του 2012 με έντονους ρυθμούς σε τρεις εγκαταστάσεις της GCHQ: το αρχηγείο στο Τσέλτενχαμ, τον σταθμό στο Μπιουντ και «μια τοποθεσία στο εξωτερικό», την οποία η βρετανική εφημερίδα δεν αποκάλυψε. Στα έγγραφα των μυστικών υπηρεσιών περιγραφόταν τότε με ενθουσιασμό ότι ο όγκος των δεδομένων που υπέκλεπταν οι Βρετανοί «ήταν πολύ μεγάλος», μεγαλύτερος και από της NSA.

Οπως προέκυψε από έρευνες που διεξήχθησαν τη δεκαετία του 1990 για το σύστημα υποκλοπής δορυφορικών επικοινωνιών Εσελον, στο οποίο εκτός από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία συμμετείχαν ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, σταθμοί της GCHQ στο εξωτερικό εντοπίζονται μόνο στη Νήσο Ασένσιον στο κέντρο του Νότιου Ατλαντικού και στην Κύπρο. Στην πρώτη περίπτωση, η βάση λειτουργεί από κοινού με τους Αμερικανούς, ενώ στην περίπτωση της Κύπρου ο σταθμός της GCHQ, που έχει ονομαστεί Joint Service Signal Unit (JSSU, Μεικτή Μονάδα Διαβιβάσεων), διοικείται από τα τρία σώματα των βρετανικών δυνάμεων. Πριν από την ίδρυση της JSSU το 2003, στη θέση της υπήρχε άλλη υπηρεσία η οποία επίσης υπαγόταν στην GCHQ. Η κωδική ονομασία της ήταν 9 Σήματα.

«Ημασταν υπεύθυνοι για τις επικοινωνίες των Ιρακινών, των Αιγυπτίων, των Ελλήνων και των Τουρκοκυπρίων. Υποκλέψαμε επίσης κάποια σήματα από το Ισραήλ, παρότι ποτέ δεν ήμουν σίγουρος ποιος ήταν ουσιαστικά υπεύθυνος για την παρακολούθηση των Ισραηλινών, αν ήμασταν εμείς ή οι Αμερικανοί. Σίγουρα είχαμε εντολή – υπήρχε εξοπλισμός στην “αίθουσα των υποκλοπών” που αφορούσε τις ισραηλινές επικοινωνίες. Αλλά επίσης μας  τροφοδοτούσε με στοιχεία που υπέκλεπτε η NSA. Είχαμε έναν Αμερικανό στα 9 Σήματα. Εναν τύπο που ονομαζόταν Ντέιβ Μάλορι και ήταν στην NSA. Εγώ ασχολήθηκα με τις υποκλοπές των Ιρακινών. Είχαμε συγκεκριμένα καθήκοντα, τα οποία μας ανέθετε η GCHQ». Οι δηλώσεις αυτές ανήκουν στον δεκανέα Τζον Μπέρι, ο οποίος υπηρέτησε στη βάση του Αγίου Νικολάου στην Κύπρο από το 1966 έως και το 1970. Επτά χρόνια μετά τη μετάθεσή του από την Κύπρο ο Μπέρι αποκάλυψε τη δράση των 9 Σημάτων στον δημοσιογράφο Ντάνκαν Κάμπελ, ο οποίος είχε τον ρόλο συντονιστή στην παγκόσμια έρευνα για τις οφσόρ της Διεθνούς Σύμπραξης Ερευνητών Δημοσιογράφων.

Στις έρευνες για το Εσελον, στις οποίες ο Κάμπελ έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο, φάνηκε ότι ο σταθμός της GCHQ στη Νήσο Ασένσιον ήταν ιδιαίτερα μεγάλης σημασίας για την παρακολούθηση των δορυφόρων πάνω από τον Νότιο Ατλαντικό, όπου δεν υπήρχε άλλη παρουσία από τις πέντε συνεργαζόμενες δυνάμεις. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τα υποθαλάσσια καλώδια, τουλάχιστον όχι από το 2008 έως σήμερα που εφαρμόζεται το πρότζεκτ Τέμπορα. Ενα καλώδιο με τον κωδικό BRICs, το οποίο θα συνδέει τη Βραζιλία με τη Νότια Αφρική, τον Μαυρίκιο, την Ινδία, την Ινδονησία, τη Ρωσία και την Κίνα, αναμένεται να εγκατασταθεί το 2014 και θα περνάει αρκετές δεκάδες χιλιόμετρα νότια της Ασένσιον. Επίσης, στην ίδια απόσταση θα εντοπίζεται πιθανώς και το καλώδιο SAex, αν προχωρήσουν τα σχέδια για την απευθείας τηλεπικοινωνιακή ένωση των κρατών της Νότιας Αμερικής με τη Νότια Αφρική.