Ο θάνατος του κυνηγού των καταιγίδων

Η ζωή του είχε όλα εκείνα τα συστατικά που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει μια χολιγουντιανή περιπέτεια φαντασίας. Σαν εκείνη στον «Μάγο του Οζ» του Λάιμαν Φρανκ Μπάουμ. Στο προπολεμικό παραμυθένιο μιούζικαλ με τη νεαρή τότε Τζούντι Γκάρλαντ, η ηρωίδα Ντόροθι, που ονειρεύεται έναν ειδυλλιακό κόσμο, πέφτει θύμα «απαγωγής» ενός  ανεμοστρόβιλου που την αρπάζει και την πάει μακριά, πέρα από το ουράνιο τόξο. Ο ελληνικής καταγωγής κυνηγός ανεμοστρόβιλων Τιμ Σαμαράς έκανε το όνειρό του πραγματικότητα και έζησε την περιπέτεια με όλο του το είναι.

Αντίθετα όμως από την ηρωίδα του παραμυθιού, πλήρωσε με το ακριβότερο τίμημα το κυνήγι του ονείρου του: την ίδια του τη ζωή. Την προηγούμενη Παρασκευή, ο 55 ετών Τιμ Σαμαράς, κάτοχος ρεκόρ Γκίνες ως ο μοναδικός άνθρωπος που είχε καταφέρει να βρεθεί με κάμερα στο μάτι του κυκλώνα, μαζί με τον γιο του Πολ 24 ετών και τον 45χρονο συνεργάτη του Καρλ Γιανγκ σκοτώθηκαν από τον τυφώνα που κυνηγούσαν στο Ελ Ρίνο της Οκλαχόμα.

Ο αιφνίδιος θάνατός του προκάλεσε σοκ στους παθιασμένους κυνηγούς τυφώνων, τη μετεωρολογική κοινότητα και σε τηλεοπτικά δίκτυα όπως το National Geographic με τα οποία είχε πολυετή συνεργασία ή το ειδησεογραφικό 7News. Ηταν επίσης πολύτιμος συνεργάτης του Discovery Channel, της Boeing και της αμερικανικής κυβέρνησης.

Ο Σαμαράς είχε ιδρύσει την Twistex, με έδρα το Κολοράντο, για να συλλέγει δεδομένα, όπως η θερμοκρασία, η υγρασία, η ταχύτητα των ανέμων, με στόχο να βρει ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τη δημιουργία ανεμοστρόβιλων. Η έρευνά του χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από τις χορηγίες της National Geographic Society.

Κανείς μέχρι στιγμής δεν γνωρίζει τι πήγε στραβά και όλοι έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους στην κάμερα που είχε στο αυτοκίνητό του ο Σαμαράς και βιντεοσκοπούσε την επιχείρηση προσέγγισης του μοιραίου ανεμοστρόβιλου. Τον μάγεψε ο «Μάγος του Οζ». Το είχε παραδεχθεί και στην τελευταία συνέντευξή του στο National Geographic και τη δημοσιογράφο Τζέιν Τζέι Λι. Ηταν πιτσιρικάς όταν είδε την ταινία και συναρπάστηκε από τη σκηνή του ανεμοστρόβιλου που σήκωνε στον αέρα τη μικρή Ντόροθι και το σπίτι της, ταξιδεύοντάς τους σε έναν παραμυθένιο τόπο.

Εχετε βρεθεί σε απόσταση αναπνοής από ανεμοστρόβιλο. Περιγράψτε μας την αίσθηση.

Είναι μια από εκείνες τις απίστευτες, απρόσμενες στιγμές που χρειάζεσαι μερικά δευτερόλεπτα για να καταλάβεις τι πραγματικά συμβαίνει. Μπορείς να δεις τον ανεμοστρόβιλο στην παραμικρή του λεπτομέρεια, να αισθανθείς τις ριπές του ανέμου, να τον ακούσεις. Κάθε φορά έχει διαφορετικό ήχο. Αν είναι σε ανοιχτή έκταση ακούγεται σαν καταρράκτης, αν εξελίσσεται σε κατοικημένη περιοχή μοιάζει με ήχο καταιγίδας.

Εχει δε και οσμή ανάλογα με την περιοχή. Αν είναι στην ύπαιθρο μυρίζει φρεσκοκομμένο χορτάρι ενώ σε αστικές περιοχές η ανάσα του μυρίζει φυσικό αέριο. Κάποιες φορές μυρίζει φρέσκο χώμα, όπως ένα φρεσκοοργωμένο χωράφι.

Μελετώντας τους ανεμοστρόβιλους, τι προσπαθείτε να καταλάβετε;

Ακόμη ερευνούμε γιατί κάποιες καταιγίδες γεννούν σίφουνες ενώ άλλες όχι. Προσπαθούμε να αντλήσουμε όσο δυνατόν περισσότερα στοιχεία μπορούμε έξω από τους ανεμοστρόβιλους αλλά και από το εσωτερικό τους.

Μας δίνουν χρήσιμα στοιχεία. Αν κατανοήσουμε το θερμοδυναμικό τους προφίλ – τη θερμοκρασία, την υγρασία, πόσο ψυχρός είναι ο αέρας έξω από τον ανεμοστρόβιλο – εξάγουμε συμπεράσματα που μας βοηθούν να υπολογίσουμε αν μια καταιγίδα μπορεί να προκαλέσει τυφώνα.

Προσπαθούμε επίσης να καταγράψουμε τη δυναμική, δηλαδή το πόσο ισχυροί άνεμοι επικρατούν κοντά στην επιφάνεια του εδάφους, διότι έτσι μπορούμε να εξάγουμε χρήσιμα συμπεράσματα και στοιχεία τα οποία εφαρμόζουμε στην κατασκευή κτιρίων. Ενδεχομένως να χρειάζονται απλά πράγματα ώστε ένα κτίριο να είναι ανθεκτικό στο σαρωτικό πέρασμα ενός τυφώνα.

Χρειάζεται ειδική εκπαίδευση για να γίνει κάποιος κυνηγός ανεμοστρόβιλων;

Οποιοσδήποτε θέλει να γίνει παρατηρητής ανεμοστρόβιλων μπορεί να επικοινωνήσει με την εθνική μετεωρολογική υπηρεσία και να παρακολουθήσει ένα εκπαιδευτικό σεμινάριο. Παρέχει τις βασικές γνώσεις για το τι είναι καταιγίδα, πώς να εντοπίζεις έναν σίφουνα. Οι ανεμοστρόβιλοι δεν είναι το μοναδικό φυσικό φαινόμενο που προκαλούν οι συγκεκριμένες θύελλες. Είναι και το χαλάζι, η πυκνή βροχόπτωση μεταξύ των χαρακτηριστικών τους. Αυτό είναι το πρώτο βήμα.

Για εκείνους που θέλουν να συνεχίσουν σε ερευνητικό επίπεδο η καλύτερη μέθοδος είναι να αποκτήσουν εκπαίδευση η οποία θα σχετίζεται με τα ενδιαφέροντά τους. Για παράδειγμα, εγώ είμαι πολιτικός μηχανικός και πάντα με συνάρπαζαν τα καιρικά φαινόμενα. Είχα δει το «Μάγο του Οζ» μικρός και είχα ορκιστεί πως «κάποια μέρα θα δω ανεμοστρόβιλο». Οι ανεμοστρόβιλοι κατά κάποιον τρόπο κυριαρχούν στη ζωή μου.

Εξασφαλίζετε τα προς το ζην από την παρατήρηση ανεμοστρόβιλων;

Είναι το δύσκολο κομμάτι της υπόθεσης. Μακάρι να είχα την ιδέα για τον τρόπο εγκλωβισμού τους σε μια μεγάλη δεξαμενή. Θα μάζευα όλο το χρήμα. Αλλά στη μετεωρολογική έρευνα δύσκολα βρίσκεις χρηματοδότες. Εξασφαλίζω τον βιοπορισμό με μικρές οικονομικές ενισχύσεις από κυβερνητικά κονδύλια και χρηματοδοτήσεις ηλεκτρονικών ΜΜΕ. Ο εξοπλισμός που απαιτείται είναι πανάκριβος, όμως προσπαθώ να κατασκευάζω εγώ τα όργανα μετρήσεών μου. Με εξαίρεση τις κάμερες υψηλής ταχύτητας, όλα τα άλλα είναι ιδιοκατασκευές.

Ποια είναι η αίσθηση να είστε στον δρόμο κυνηγώντας τυφώνες;

Εχω τους συνεργάτες μου, Καρλ Γιανγκ, Εντ Γκραμπ και τον γιο μου τον Πολ. Μπορεί να περάσουμε και τέσσερις ημέρες στο αυτοκίνητο. Από μόνο του το στοιχείο αυτό κάτι σημαίνει. Αναπόφευκτα μαθαίνεις τον άλλον καλύτερα και σε προσωπικό επίπεδο. Το μυστικό είναι η αρμονική συνύπαρξη. Ευτυχώς αποτελούμε καλή ομάδα. Σημαντική επίσης είναι η ατομική καθαριότητα.

Πόσο καιρό περνάτε εκεί έξω;

Με την έναρξη της περιόδου των ανεμοστρόβιλων, φέτος, μετράμε το πέμπτο μας ταξίδι και εκτιμώ ότι θα κάνουμε άλλη μια ντουζίνα. Παίζει ρόλο η διάρκεια της περιόδου. Κάποιες φορές κάνουμε περιπολίες στον Καναδά, όταν στις ΗΠΑ επικρατεί ηρεμία. Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι η περίοδος των ανεμοστρόβιλων στον Καναδά, οι οποίοι μάλιστα είναι πολύ ισχυροί. Η μητέρα φύση επιλέγει να «γεννήσει» ανεμοστρόβιλους εκεί όπου οι ατμοσφαιρικές συνθήκες είναι κατάλληλες.

© The National Geographic Society