Αθάνατοι μέσα από τα άβατάρ μας

Ο νέος κόσμος που θέλει να δημιουργήσει θα είναι μια πρόκληση απέναντι στην αθανασία. Μηχανικά ανθρωπόμορφα ομοιώματα θα έχουν τα πρόσωπα εκείνων που έζησαν πριν από δεκάδες ή χιλιάδες χρόνια. Οι εγκέφαλοί τους θα είναι «φορτωμένοι» με τις πληροφορίες που είχε ο εγκέφαλος του ανθρώπινου προγόνου τους όταν ήταν ακόμη εν ζωή.

Ο 32χρονος ρώσος εκατομμυριούχος Ντμίτρι Ιτσκόφ οραματίζεται διαφορετικά την εξέλιξη του ανθρώπου και θέλει να είναι ο πρώτος που θα δει τον εαυτό του σε ένα μηχανικό ομοίωμα, σε ένα άβαταρ. Δηλαδή σε έναν μη βιολογικό οργανισμό, που εξωτερικά θα είναι ίδιος και απαράλλακτος με αυτόν αλλά θα έχει το χάρισμα να μεταφέρει ως παρακαταθήκη όποια πληροφορία κρύβει το μυαλό του. Ενας τέτοιος οργανισμός, ξενιστής του μυαλού κάθε ανθρώπου, θα μπορούσε να ζει για πάντα. Κατά την άποψή του.

Πρωτοβουλία 2045 λέγεται το εγχείρημα που φιλοδοξεί να στρέψει σε άλλο μονοπάτι τη φυσική επιλογή. Και αν το «πρόγραμμα» τελικά ευοδωθεί μπορεί ο κάθε άνθρωπος που θα βρει ελκυστική την ιδέα να κληροδοτήσει σε ένα τεχνητό ομοίωμα τον πνευματικό θησαυρό που αποκόμισε ο εγκέφαλός του μέχρι εκείνη τη στιγμή.

Ο Ντμίτρι Ιτσκόφ ελπίζει ότι το 2045 όλοι οι άνθρωποι θα έχουν την ευκαιρία να συνεχίσουν τη ζωή τους μέσα από ένα άβαταρ. Ή, σωστότερα, το μυαλό τους. Ακούγεται παράδοξο το εγχείρημα αλλά ο υποκινητής του ευελπιστεί ότι μέχρι τότε γνώσεις και τεχνολογίες που στο μεταξύ θα αναδυθούν θα σφραγίσουν την επιτυχία του.

Η ιδέα του ρώσου εκατομμυριούχου απαιτεί τη συνδυαστική δράση πολλών επιστημονικών πεδίων που πραγματεύονται έννοιες δυσνόητες και πολύπλοκες για τον περισσότερο κόσμο. Είναι πρόκληση και το γάντι να συνδράμουν στο εγχείρημα έχουν σηκώσει επιφανείς επιστήμονες από το Χάρβαρντ, το ΜΙΤ, το Μπέρκλεϊ και άλλα ιδρύματα.

Στα μέσα του μήνα, στο Lincoln Center στη Νέα Υόρκη, θα γίνει το δεύτερο κατά σειρά παγκόσμιο φόρουμ ειδικών για να συζητήσουν το θέμα. Οσοι παραστούν καταβάλλοντας για την είσοδο είσοδο 750 δολάρια θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν κορυφαίους διανοητές όπως τον σερ Ρότζερ Πένρουουζ, ομότιμο καθηγητή Μαθηματικής Φυσικής στην Οξφόρδη, να μιλά για την κβαντική φύση της συνείδησης, ή τον Τζορτζ Τσερτς, καθηγητή Γενετικής στο Χάρβαρντ, να μιλά για την παράταση ζωής του εγκεφάλου.

Από την εποχή του Αρθουρ Κλαρκ η σύγκλιση του ανθρώπου και των μηχανών έχει κάνει θαυμαστά βήματα και ακόμη και το βιβλίο «Η μοναδικότητα πλησιάζει» που έγραψε το 2005 ο μετέπειτα διευθυντής στον τομέα μηχανικής της Google Ρέι Κάρζγουεϊλ μοιάζει σήμερα εν πολλοίς να δικαιώνεται. Ο Κάρζγουεϊλ προέβλεπε, όπως και άλλοι νωρίτερα, ότι η ανθρώπινη ζωή αποκτά μια δυναμική μετασχηματισμού η οποία θα εξαλείψει τις διαφορές ανάμεσα στη βιολογική οντότητα και στη μηχανή, θα κάνει ισχνή τη διάκριση ανάμεσα στην πραγματικότητα και στην εικονική πραγματικότητα.

Σε λιγότερο από μία 10ετία μετά την έκδοση του βιβλίου μέσα από ερευνητικά εργαστήρια ξεπήδησαν υπολογιστές με ικανότητα να κατατροπώνουν ανθρώπους σε ορισμένα παιχνίδια δεξιοτήτων (όπως ο Watson της IBM), τεχνολογίες που καταγράφουν τα καρδιοχτύπια ενός παίκτη την ώρα που βρίσκεται μπροστά στην οθόνη (όπως το Kinect) αλλά και αυτοματοποιημένες συσκευές – εμφυτεύματα που μπορούν, για παράδειγμα, να βοηθούν τετραπληγικούς ανθρώπους με τη δύναμη του εγκεφάλου.

Προς το παρόν κανείς δεν μπορεί να προδικάσει πού και αν θα καταλήξει κάπου το εγχείρημα του ρώσου εκατομμυριούχου. Η περισσότερο συγκρατημένη εκτίμηση του καθηγητή Τσερτς είναι ότι «στο όλο σχέδιο υπάρχουν ακόμη πολλές κουκκίδες που δεν αντιστοιχίζονται μεταξύ τους».

Η Μάρτιν Ρότμπλατ, που ίδρυσε την United Therapeutics, εταιρεία βιοτεχνολογίας που κατασκευάζει καρδιαγγειακά μοσχεύματα, είναι περισσότερο αισιόδοξη: «Δεν ακούγεται περισσότερο τρομακτικό από ό,τι στις αρχές της δεκαετίας του 1960, που βλέπαμε τον ερχομό της μεταμόσχευσης νεφρών και συκωτιού. Θεωρούνταν από τον κόσμο ως κάτι εξωφρενικό αλλά σήμερα σχεδόν 400 άνθρωποι υποβάλλονται καθημερινά σε μεταμοσχεύσεις».

Το προφίλ του. Ο Ντμίτρι Ιτσκόφ, σύμφωνα με τους «Νιου Γιορκ Τάιμς», βλέπει τον εαυτό του σαν έναν από τους ανθρώπους που βάζουν σκοπό της ζωής τους να πάνε τον κόσμο μπροστά στηρίζοντας μία ιδέα, χωρίς να περιμένουν να βγάλουν λεφτά από αυτήν. Ο ίδιος λέει ότι «είμαστε εδώ για να σώσουμε ζωές. Να βοηθήσουμε ανθρώπους με μειωμένες κινητικές ικανότητες, να θεραπεύσουμε ασθένειες, να δημιουργήσουμε τεχνολογίες που θα μας επιτρέψουν στο μέλλον να απαντήσουμε υπαρξιακά ερωτήματα, όπως τι είναι εγκέφαλος, τι είναι συνείδηση και εν τέλει τι είναι το Σύμπαν». Ζει μια αθόρυβη ζωή, «μοναστική» τη χαρακτηρίζει, και ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο κοινωνώντας το εγχείρημά του σε επιστήμονες. «Θέλω το πρόγραμμά μου να βρεθεί στο επίκεντρο μιας παγκόσμιας επιστημονικής συνεργασίας».

Ο κόσμος, έτσι όπως βαδίζει, τον τρομάζει. Εχει αποστηθίσει νούμερα όπως 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι που λιμοκτονούν, 46 χώρες που βρίσκονται σε ένοπλη σύρραξη, 10% του παγκόσμιου πληθυσμού που πάσχει από κάποια αναπηρία. Ο όρος εξέλιξη προς το καλύτερο είναι ο αγαπημένος του. Και ο στόχος είναι μέσω των άβαταρ να σταματήσουμε να σκοτώνουμε εμάς τους ίδιους και τον πλανήτη. Θέλουμε ένα νέο παράδειγμα του τι μπορεί να είναι άνθρωπος, λέει. Μια μετάβαση σε μια κοινωνία που δεν θα ορίζεται και δεν θα καθοδηγείται από ένστικτα. Απαλλαγμένες από αυτά τα πάθη είναι οι μηχανές. Αρα το πρώτο βήμα καθοδήγησης της εξέλιξης του ανθρώπου προς το καλύτερο είναι ή «αλλαγή μυαλού» μέσω των άβαταρ. Εδώ το τοπίο δείχνει να θολώνει και οι έννοιες να μπερδεύονται.

Το ρομποτικό του πρόσωπο. Ωστόσο, επειδή καμία έρευνα δεν έχει προδικασμένο τέλος και κανείς δεν προεξοφλεί πού πρόκειται να οδηγήσει η αναζήτηση, ο 32χρονος Ρώσος βλέπει ήδη σαν ένα πρώτο βήμα το ρομποτικό του πρόσωπο να φιλοτεχνείται από τα χέρια του Ντέιβιντ Χάνσον, ιδρυτή της εταιρείας Hanson Robotics. Αποκαλεί ο ίδιος το ρομποτικό ομοίωμα του κεφαλιού του το πρώτο χειροπιαστό σκαλοπάτι προόδου για την ευόδωση του εγχειρήματός του. «Είναι το πιο εξεζητημένο μηχανικό κεφάλι στην Ιστορία».

Κάθε άβαταρ πρέπει να είναι κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση. Ο Χάνσον λέει ότι κάθε ρομποτικό κεφάλι που φτιάχνει έχει 20 κινητικά μοτέρ. «Το δικό μου έχει 32 και αυτό του Ιτσκόφ 36», προσθέτει. Η παρουσία τους έχει σκοπό να αποτυπώνει κάθε σύσπαση του προσώπου του Ντμίτρι Ιτσκόφ. Και όχι μόνο. Οταν ο ίδιος θα κάθεται σε ένα δωμάτιο μπροστά σε ειδική οθόνη υπολογιστή το ρομπότ θα αφομοιώνει την εικόνα του. Θα μπορεί να συσπά το πρόσωπο όπως ο ίδιος, να μιλάει με τη φωνή του…