«Πορθητής» των κοινωνικών δικτύων

Είναι το twitter μάστιγα; Σύμφωνα με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι.

Την περασμένη Κυριακή ο τούρκος Πρωθυπουργός καταφέρθηκε εναντίον των κοινωνικών δικτύων του Ιντερνετ, τα οποία αποτέλεσαν «ορμητήριο» για τον συντονισμό των κινητοποιήσεων εκατοντάδων χιλιάδων Τούρκων και βοήθησαν στην εξάπλωση αυτού που ορισμένα διεθνή ΜΜΕ δεν δίστασαν να αποκαλέσουν «Τουρκικό Καλοκαίρι» (στα πρότυπα της Αραβικής Ανοιξης).

Τα social media ήταν ο μοναδικός δίαυλος πληροφόρησης για το τι συνέβαινε στην Κωνσταντινούπολη, στην Αγκυρα και σε άλλες μεγάλες πόλεις, καθώς στα τουρκικά μέσα μαζικής ενημέρωσης είχε ηχήσει «σιωπητήριο», τουλάχιστον την Παρασκευή και το Σάββατο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι την ώρα που το CNN International μετέδιδε ζωντανά τα επεισόδια στην πλατεία Ταξίμ, το CNN Türk πρόβαλλε εκπομπή… μαγειρικής.

«Υπάρχει μια μάστιγα που λέγεται twitter. Τα καλύτερα παραδείγματα ψεμάτων μπορεί να βρεθούν εκεί. Για μένα τα κοινωνικά δίκτυα είναι η χειρότερη απειλή για την κοινωνία», δήλωσε ο Ερντογάν, εκφράζοντας την σαφή ενόχλησή του για τη ροή της πληροφόρησης στα social media «την οποία καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να ελέγξει», όπως σχολίαζαν διεθνείς αναλυτές.

Η χρήση των ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης στην Τουρκία αυξήθηκε κατακόρυφα τις τελευταίες ημέρες. Μόνο την περασμένη Παρασκευή, από τις 4 το απόγευμα μέχρι τα μεσάνυχτα, εστάλησαν τουλάχιστον 2 εκατ. tweets με θέμα τις διαδηλώσεις. Ακόμη και μετά τα μεσάνυχτα δημοσιεύονταν περισσότερα από 3.000 tweets το λεπτό.

Ωστόσο, σύμφωνα με αρκετές αναφορές πολιτών, το Σάββατο σημειώνονταν κατά διαστήματα διακοπές στην πρόσβαση στο Διαδίκτυο, ενώ η ταχύτητα του ασύρματου Ιντερνετ και των δικτύων 3G ήταν αισθητά μειωμένη.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η κυβέρνηση Ερντογάν τα βάζει με τα κοινωνικά δίκτυα. Τον Μάρτιο του 2011 η Τουρκία έβαλε λουκέτο σε περισσότερα από 600.000 ιστολόγια της πλατφόρμας Blogger. Η δικαστική απόφαση ελήφθη με την αιτιολογία ότι κάποιοι χρήστες «μετέδιδαν πειρατικά ποδοσφαιρικούς αγώνες» μέσω των ιστολογίων τους. Χρήστες, δημοσιογράφοι και ακτιβιστικές οργανώσεις είχαν κάνει λόγο για προσπάθεια περιορισμού της ελεύθερης έκφρασης των πολιτών, καθώς το δικαστήριο δεν έκλεισε μόνο τα επίμαχα μπλογκ, αλλά όλα τα ιστολόγια με την κατάληξη blogspot.com! Η απαγόρευση ήρθη λίγες εβδομάδες αργότερα.

Το 2008 η τουρκική κυβέρνηση είχε απαγορεύσει την πρόσβαση στο YouTube, επειδή ο ιστότοπος περιείχε βίντεο «προσβλητικά προς τον Κεμάλ Ατατούρκ». Η πρόσβαση αποκαταστάθηκε δυόμισι χρόνια αργότερα.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, δικαστήριο της Τουρκίας είχε διατάξει την απομάκρυνση από το YouTube του βίντεο «Η αθωότητα των μουσουλμάνων» που λοιδορούσε τον Μωάμεθ.

Προσωρινό λουκέτο έχει επιβληθεί στο παρελθόν σε μια σειρά από άλλους ιστοτόπους όπως το Rapidshare, το Pastebin και το Wikileaks.

Τα περιστατικά λογοκρισίας δεν σταματούν εκεί: πρόσφατα, τουρκικά δικαστήρια επέβαλαν ποινές φυλάκισης σε γνωστό πιανίστα και σε έναν συγγραφέα για σχόλια που είχαν αναρτήσει στο twitter.

Τον Φεβρουάριο του 2012 είχε προκληθεί θύελλα διαμαρτυριών στο Διαδίκτυο μετά τη δήλωση του Ερντογάν ότι «θέλουμε να αναθρέψουμε μια θρησκευόμενη νεολαία». Μια ομάδα τούρκων νέων επιστημόνων είχε συντάξει ανοικτή επιστολή διαμαρτυρίας – την οποία συνυπέγραψαν χιλιάδες άτομα – στην οποία κατήγγελλε τον Ερντογάν για «προσπάθεια καταστολής της ελευθερίας της συνείδησης και των ακαδημαϊκών ελευθεριών».

Αντίστοιχος ξεσηκωμός σημειώθηκε τον περασμένο μήνα, για τον νόμο που θέτει αυστηρούς περιορισμούς στην πώληση, διαφήμιση και κατανάλωση αλκοολούχων ποτών.

«Αθώο» το πρωθυπουργικό twitter
Η «δαιμονοποίηση» των κοινωνικών δικτύων από τον Ερντογάν εμπεριέχει μια αντίφαση: ο λογαριασμός του στο twitter συγκεντρώνει περισσότερους από 2,7 εκατ. followers, ενώ τα likes στη σελίδα του στο facebook υπερβαίνουν τα 2 εκατομμύρια. «Προφανώς τα δικά του προφίλ δεν συνιστούν απειλή για την κοινωνία», σχολίασε σκωπτικά ένας χρήστης του twitter.