Το όμορφο μέλλον του Γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος

Παρά τις αδυναμίες του, το Γερμανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) παραμένει το κλειδί κάθε προοδευτικού σχεδίου για τη Γερμανία. Η γενική κατάσταση της Ευρώπης μάλλον ευνοεί την Αριστερά. Με τη χρηματοπιστωτική κρίση η νεοφιλελεύθερη πολιτική έχει χάσει τη λάμψη της. Η κοινωνική δικαιοσύνη, ο έλεγχος των αγορών και ο δημοκρατικός έλεγχος της εξουσίας του χρήματος είναι πια κεντρικές έγνοιες των πολιτών. Και, εντούτοις, το SPD υπολείπεται ακόμη στις δημοσκοπήσεις.

Η στασιμότητα αυτή οφείλεται εν μέρει στις μεταρρυθμίσεις που εφάρμοσε ο Σοσιαλδημοκράτης πρώην καγκελάριος, Γκέρχαρντ Σρέντερ. Προκάλεσαν μια αποδυνάμωση της χαρακτηριστικής εικόνας του κόμματος ως «προστάτη» των αδυνάμων. Η φορολογική επιβάρυνση των μισθωτών παραμένει υψηλή και τα εισοδήματα των νοικοκυριών τοποθετούνται σαφώς κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με άλλα λόγια, η Γερμανία είναι πλούσια, όχι οι Γερμανοί.

Δομικά προβλήματα επηρεάζουν τα κόμματά μας στην Ευρώπη. Νέες αντιφάσεις γύρω από τα ζητήματα της μετανάστευσης, του πολυπολιτισμού και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης αποδυναμώνουν τη συνοχή του προοδευτικού κύκλου: ο κοσμοπολιτισμός και ο φιλοευρωπαϊσμός των ελίτ των κομμάτων δεν βρίσκουν σχεδόν καμία απήχηση στα λαϊκά στρώματα.

Δεν υφίσταται εντούτοις κανένας λόγος να είναι κανείς απαισιόδοξος για το SPD. Το κυρίαρχο συναίσθημα του πληθυσμού είναι περισσότερο σοσιαλδημοκρατικό από ό,τι στο παρελθόν. Οι αλλαγές των κοινωνικών και οικονομικών δομών επηρεάζουν Αριστερά και Δεξιά. Το δυναμικό «παρών» των γυναικών στην κοινωνία και στον κόσμο της εργασίας, η άνθηση των μεταϋλιστικών αξιών σε συνδυασμό με την απελευθέρωση των ηθών καθώς και το αυξανόμενο βάρος της ψήφου των πολιτών που προέρχονται από τη μετανάστευση θέτουν σοβαρά προβλήματα για τους Χριστιανοδημοκράτες, που βλέπουν τη δύναμή τους να συρρικνώνεται σε όλα τα αστικά κέντρα.

Η πρόκληση για το SPD είναι να διοχετεύσει αυτές τις αλλαγές προς όφελος της Κεντροδεξιάς. Χρειάζεται ένας πολιτικός λόγος που να δίνει συνεκτική απάντηση στις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές αλλαγές της εποχής μας. Παραδόξως, η πιο εύκολη απάντηση εντοπίζεται στον τομέα της οικονομίας: η θετική εξέλιξη της γερμανικής οικονομίας μετά την κυβέρνηση Σρέντερ έχει ενισχύσει την αξιοπιστία του κόμματος. Με την ιδέα μιας οικολογικής ανανέωσης της βιομηχανικής κοινωνίας, το SPD διατύπωσε μια στρατηγική ανάπτυξης που εμπεριέχει τεράστιες οικονομικές και οικολογικές δυνατότητες. Απομένει να επανασυνδυάσει αυτή την αξιοπιστία με μια ανανεωμένη υπόσχεση κοινωνικής δικαιοσύνης. Εδώ, το πραγματικό κλειδί βρίσκεται στην επανισορρόπηση της κατανομής των εισοδημάτων. Το SPD του 21ου αιώνα δεν θα είναι πια ένα κόμμα εργατών. Στην πραγματικότητα, έπαψε να είναι κόμμα εργατών εδώ και πολύ καιρό. Θα παραμείνει εντούτοις πάντα στο κέντρο της κοινωνίας χώρος για ένα κόμμα που υπερασπίζεται τα δικαιώματα και το συμφέρον των μισθωτών και των μη προνομιούχων, τόσο στη Γερμανία όσο και σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Ο Ερνστ Χίλεμπραντ είναι πολιτολόγος και διευθυντής του Τμήματος Διεθνούς Πολιτικής Ανάλυσης του Ιδρύματος Friedrich-Ebert στο Βερολίνο.