Γιάννης Διώτης: Η μεταμόρφωση του «εθνικού εισαγγελέα»

Ηταν ένας κρατικός λειτουργός που ήξερε να εξετάζει υπόπτους και να βγάζει άκρη – σήμερα εξετάζεται ο ίδιος ως ύποπτος. Υπήρξε ένα από τα σύμβολα ακεραιότητας του μεταπολιτευτικού κύκλου στον δημόσιο βίο – τώρα συγκεντρώνει τις υπόνοιες σκοτεινών μεθοδεύσεων. Θεωρήθηκε υπόδειγμα μεθοδικότητας, αλλά κατηγορείται για πρόχειρες και «άτσαλες» ενέργειες. Κυρίες και κύριοι, προσδεθείτε και μην καπνίζετε: η «μεταμόρφωση» του εισαγγελέα Γιάννη Διώτη προκαλεί σοβαρές αναταράξεις. Και πάντως είναι ένα από τα μυστήρια των τελευταίων ετών.

Στις τέσσερις διαδοχικές καταθέσεις του στην Επιτροπή της Βουλής που διερευνά την υπόθεση στης λίστας Λαγκάρντ, ο εμπειρότατος πρώην δικαστικός λειτουργός υπέπεσε σε αντιφάσεις που θα μπορούσε να αποφύγει ακόμη και ένας πρωτοετής της Νομικής. Από την αρχική άγνοια που δήλωσε για το περίφημο «στικάκι» έφτασε να παραδέχεται το ένα μετά το άλλο τα αντίγραφα που ο ίδιος δημιούργησε και χρησιμοποίησε. Στο φόντο υπάρχουν οι υπόνοιες που του χρεώνουν χειρισμούς διόλου διαφανείς, προκειμένου να εξυπηρετηθεί το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης με το οποίο ακούγεται ότι τον συνδέσουν επιλεκτικές σχέσεις, ικανές να του εξασφαλίσουν μια θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας. Τουλάχιστον προτού καταρρεύσει ο μύθος του. Γιατί γύρω από τον Γιάννη Διώτη υπήρξε πράγματι ένας μύθος, που δημιούργησε ο ίδιος εκ του μηδενός.

Παιδί της επαρχίας – γεννήθηκε στο Αγρίνιο το 1955 -, φοίτησε στη Νομική Σχολή της Αθήνας τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης και όσοι τον θυμούνται μιλούν για τη δράση του σε κάποια από τις μαοϊκές ομάδες της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, χωρίς ιδιαίτερο ρόλο πάντως. Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 τον βρήκε στην προσπάθεια να κάνει τα πρώτα του βήματα ως δικηγόρος στην πρωτεύουσα. Απογοητευμένος στράφηκε στο δικαστικό σώμα και από το 1985 ακολούθησε λαμπρή σταδιοδρομία. Σοβαρός, λιγομίλητος, πάντα καταρτισμένος για τις υποθέσεις που αναλάμβανε, έγινε πρότυπο ανερχόμενου εισαγγελικού λειτουργού. Οι νομικές γνώσεις του τον ανέδειξαν στο αξίωμα του επικεφαλής των περισσότερων νομοπαρασκευαστικών επιτροπών του υπουργείου Δημόσιας Τάξης.

Εκεί τον βρήκε ο Στέλιος Παπαθεμελής το 1994 και τον όρισε επικεφαλής των ερευνών για την τρομοκρατία. Είναι η εποχή που η κυρίαρχη αντίληψη αναζητεί την εξάρθρωση του εγχώριου «αντάρτικου πόλης» σε διασυνδέσεις με διεθνείς τρομοκρατικές ομάδες, βάσει της θεωρίας ότι ο μίτος βρίσκεται στα αρχεία της Στάζι. Ο Διώτης ταξιδεύει στις δυτικές πρωτεύουσες και συνεργάζεται με τις αντιτρομοκρατικές υπηρεσίες τους, χωρίς αποτέλεσμα ωστόσο. Σε αυτή τη διαδρομή βρέθηκε και στο κελί του διαβόητου Ιλιτς Ραμίρεζ Σάντσες. Αλλά οι απαντήσεις που του έδωσε το Τσακάλι δεν φώτισαν τη δράση της οργάνωσης 17Ν, που συνέχισε να δρα ανενόχλητη.

Η μοίρα του Διώτη άλλαξε όταν συνάντησε τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης. Μετά τις εκλογές του 2000 ο Χρυσοχοΐδης, ο Διώτης και ο Φώτης Νασιάκος, ως αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ., σχημάτισαν μια συμπαγή ομάδα που ξενυχτούσε επί μήνες στον έβδομο όροφο του ουρανοξύστη της λεωφόρου Κατεχάκη προσπαθώντας να αναμορφώσει εκ θεμελίων τη στρατηγική αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

Η διεθνής εμπειρία του εισαγγελέα και η χωρίς ταμπού αντίληψη του υπουργού για τη συνεργασία με άλλες κυβερνήσεις έβαλαν στο παιχνίδι διεθνείς ειδικούς, ιδίως από την Αγγλία. Η τύχη τούς αντάμειψε όταν το κινέζικο ρολόι της βόμβας που πήγε να τοποθετήσει στον Πειραιά ο Σάββας Ξηρός τους παράδωσε, κυριολεκτικά, τα κλειδιά της 17Ν.

Ο εισαγγελέας Δίωξης – συχνά παρέα με τον αψίκορο στρατηγό Στέλιο Σύρο – πέρασε μερόνυχτα στον Ευαγγελισμό, στη ΓΑΔΑ και στον Κορυδαλλό, πότε ανακρίνοντας μεθοδικά και ποτέ «συζητώντας φιλικά» με τους ιθύνοντες της τρομοκρατικής ομάδας. Κανένας άλλος δεν γνωρίζει όσα έμαθε εκείνη την περίοδο. Και το αστέρι του εκτοξεύτηκε εντός και εκτός της χώρας. Ηταν ο ήρωας της αντιτρομοκρατίας και η παρουσία του στην κεντρική ομάδα για την ασφάλεια των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν αυτονόητη. Μία ακόμη διάκριση μέσα στις άλλες που συνέλεξε.

Είναι πλέον ο εθνικός εισαγγελέας. Αλλά το 2004 το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, παρά τη θετική πρόταση της κυβέρνησης Καραμανλή, διά του Γιώργου Βουλγαράκη, δεν ανανεώνει τη θητεία του στην εποπτεία των αντιτρομοκρατικών ερευνών και ο Διώτης επιστρέφει στην Εισαγγελία. Κάποιοι εκ των υστέρων είπαν ότι φρόντισε ο ίδιος γι’ αυτό, καθώς είχε άλλες φιλοδοξίες.

Το 2006, όταν η υπόθεση των υποκλοπών συνδέεται με τον θάνατο του τεχνικού της Vodafone Κώστα Τσαλικίδη, η ανάθεση της υπόθεσης στον Διώτη θεωρείται εγγύηση διαλεύκανσης. Ο δαφνοστεφής εισαγγελέας θα παραδώσει απλώς ένα πόρισμα που οδηγεί την υπόθεση στο αρχείο.

Τον Μάιο του 2011 η κυβέρνηση Παπανδρέου, με τον Γιώργο Παπακωνσταντίνου ακόμη στο υπουργείο Οικονομικών, τον τοποθετεί επικεφαλής του ΣΔΟΕ και ακολουθεί νέος κύκλος επενδύσεων στην ικανότητά του να εξαρθρώσει τη φοροδιαφυγή. Η αλλαγή ηγεσίας στο υπουργείο δύο μήνες αργότερα τον επηρέασε, καθώς εκείνη την εποχή φέρεται στενά συνδεδεμένος με τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη που διεκδικεί την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ κόντρα στον Βαγγέλη Βενιζέλο, τον νέο πολιτικό προϊστάμενο του Διώτη. Η απόσταση που τους χωρίζει υπήρξε μοιραία για τον πρώην εισαγγελέα.

Τον Αύγουστο του 2012 και ενώ η υπόθεση της λίστας Λαγκάρντ εξελίσσεται ήδη, αλλά μακριά από τη δημοσιότητα, ο Βαγγέλης Βενιζέλος, ως πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, δεν αντιδρά – ή, κατ’ άλλους, συναινεί και για μερικούς υποδεικνύει – στην αντικατάσταση του Διώτη, ενώ και ο Χρυσοχοΐδης τον «ξεχρεώνεται». Είναι μια εξέλιξη που τον σοκάρει και, όπως λέγεται, τον κατευθύνει έκτοτε προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Μια επιλογή που τον έφερε απλώς σε εμπόλεμη κατάσταση με τον Βαγγέλη Βενιζέλο, καθώς οι χειρισμοί του σε όλα τα στάδια της περίφημης λίστας κάθε άλλο παρά ήταν συμβατές με την προϊστορία του γι’ αυτό και δεν άντεξαν στην Προκαταρκτική Επιτροπή. Αυτό, αν δεν όρισε σχεδόν αυτοκαταστροφικά το μέλλον του, σίγουρα του αφαίρεσε το φωτοστέφανο που τον ακολουθούσε για περισσότερο από μία δεκαετία.