Δεν πρέπει να γίνει «επιδημία» η προληπτική μαστεκτομή

Μία από τις πιο καθοριστικές στιγμές στην ιστορία του καρκίνου του μαστού ήταν το 1974, όταν η τότε πρώτη κυρία Μπέτι Φορντ μίλησε ανοιχτά για τη δική της μαστεκτομή. Ηταν ίσως η πρώτη φορά που μια διάσημη γυναίκα μιλούσε ανοιχτά για τη νόσο σηματοδοτώντας μια νέα εποχή γύρω από την ενημέρωση και την πρόληψη του καρκίνου του μαστού. Τέσσερις δεκαετίες μετά, η Αντζελίνα Ζολί, μια γυναίκα που επί χρόνια μονοπωλεί τα διεθνή πρωτοσέλιδα άλλοτε με τα πανέμορφα μωρά της, άλλοτε με τον επίσης διάσημο σύζυγό της, άλλοτε ως ανερχόμενη ηθοποιός και άλλοτε ως Πρέσβειρα Καλής Θέλησης, κατάφερε να βρεθεί ξανά στο επίκεντρο της προσοχής όσον αφορά τον καρκίνο του μαστού. Αυτή τη φορά, όμως, το μήνυμα ήταν πολύ πιο παράτολμο, αλλά και διχαστικό: μια γυναίκα με γενετική προδιάθεση για καρκίνο του μαστού πήρε την απόφαση να αφαιρέσει προληπτικά και τους δύο μαστούς της.

Σε κάθε περίπτωση, ήταν μια πολύ γενναία απόφαση. Ειδικοί ογκολόγοι χαιρέτισαν τον τρόπο με τον οποίο η Ζολί αντιμετώπισε το ενδεχόμενο να νοσήσει και η ίδια αφότου έχασε τη μητέρα της το 2007, σε ηλικία μόλις 56 ετών, έπειτα από δεκαετή μάχη με τον καρκίνο. «Είναι ένα πολύ μεγάλο όνομα. Δεδομένης της απήχησης που έχει ως διάσημη προσωπικότητα αλλά και ως όμορφη ηθοποιός, η απόφασή της θα βαρύνει πολύ στη συνείδηση των γυναικών», εκτιμά ο Μπάρον Λέρνερ, ιστορικός της Ιατρικής και συγγραφέας του «Πολέμου του καρκίνου του μαστού». Η αμερικανίδα ηθοποιός υποβλήθηκε πρώτα σε εξειδικευμένες γενετικές εξετάσεις και αφότου διαπιστώθηκε πως φέρει το ελαττωματικό γονίδιο BRCA, το οποίο στην περίπτωσή της σήμαινε πως έχει 87% πιθανότητες να εμφανίσει καρκίνο του μαστού και 50% να εμφανίσει καρκίνο των ωοθηκών, προχώρησε σε διπλή μαστεκτομή και άμεση αποκατάσταση.

Οσο συνειδητή, άρτια ενημερωμένη και δραστική και αν ήταν η αντίδραση της Ζολί, δεν παύει να αφορά μια πολύ δύσκολη διαδικασία που προϋποθέτει μια σειρά επώδυνων χειρουργικών επεμβάσεων. Και σίγουρα, τονίζουν οι αμερικανοί γιατροί, η διπλή μαστεκτομή δεν είναι η μοναδική επιλογή που έχουν οι γυναίκες με γενετική προδιάθεση για καρκίνο. Αυτό είναι το μήνυμα που επιθυμούν από την πλευρά τους να περάσουν σε όλες τις γυναίκες, και ειδικότερα στις Αμερικανίδες, καθώς – όπως χαρακτηριστικά λένε – τα τελευταία χρόνια έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με μια «πραγματική επιδημία προληπτικών μαστεκτομών».

Η κατάσταση της Ζολί είναι σπάνια. Εκτιμάται πως γυναίκες που φέρουν τα γονίδια BRCA1 και BRC2 έχουν περίπου 65% πιθανότητες να νοσήσουν. Περίπου το 30% των Αμερικανίδων που ανακαλύπτουν ότι φέρουν το γονίδιο, επιλέγουν χωρίς δεύτερη σκέψη την προληπτική μαστεκτομή. Τις περισσότερες φορές, όπως και η Ζολί, έχουν οικογενειακό ιστορικό – συνήθως μητέρα που διεγνώσθη με καρκίνο του μαστού ή των ωοθηκών σε νεαρή ηλικία.

Γι’ αυτές τις γυναίκες οι ειδικοί υποστηρίζουν πως η προληπτική μαστεκτομή έχει νόημα. Ωστόσο υπογραμμίζουν πως είναι λίγες οι γυναίκες που εμπίπτουν σε αυτήν την κατηγορία. «Υπάρχουν πολλές γυναίκες οι οποίες επιλέγουν τη διπλή μαστεκτομή, έστω και αν δεν φέρουν το γονίδιο», αποκαλύπτει στη «Χάφινγκτον Ποστ» η Σοφία Μεράγιβερ, ογκολόγος από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Ο πιο σοβαρός λόγος, σύμφωνα με τη Μεράγιβερ, είναι η έλλειψη σωστής ενημέρωσης.

Επιπλέον, ο φόβος και ο πανικός αποδεικνύονται συχνά πολύ πιο επικίνδυνοι ακόμη και από την ίδια την αρρώστια.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ. Ερευνες που διεξήχθησαν τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 απέδειξαν ότι η ογκεκτομή μπορεί να είναι εξίσου ασφαλής με την ολική μαστεκτομή. Αρκετές επίσης γυναίκες οι οποίες φέρουν το γονίδιο BRCA έχουν προτιμήσει τη συνεχή παρακολούθηση – κάθε έξι μήνες – με μαστογραφίες και μαγνητικές τομογραφίες. Αλλες έχουν στραφεί σε ειδικές φαρμακευτικές αγωγές, οι οποίες μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού – αν και όχι στον βαθμό της προληπτικής μαστεκτομής. Τέλος, για τις γυναίκες που είναι φορείς του γονιδίου και δεν θέλουν να το μεταδώσουν στα παιδιά τους υπάρχει η επιλογή της εξωσωματικής γονιμοποίησης: τα έμβρυα υποβάλλονται με τη σειρά τους σε γενετικές εξετάσεις και εν τέλει εμφυτεύονται μόνο εκείνα που δεν φέρουν το ελαττωματικό γονίδιο.

Η Ιζαμπελ Μπεντρόζιαν, χειρουργός από το Καρκινικό Κέντρο MD Anderson στο Χιούστον, ανήκει στους πιο γνωστούς επικριτές της νέας τάσης, της διπλής μαστεκτομής στις γυναίκες που δεν ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Παρ’ όλ’ αυτά, αισιοδοξεί πως η απόφαση της Ζολί θα έχει θετικό αντίκτυπο. «Η σημαντική πλευρά στην ιστορία είναι ότι οι γυναίκες θα αρχίσουν να ψάχνουν περισσότερο το οικογενειακό ιστορικό τους», επισημαίνει στους «Νιου Γιορκ Τάιμς». «Πρέπει όμως να είμαστε προσεκτικοί», υπογραμμίζει. «Ενα μήνυμα δεν απευθύνεται σε όλους».

Σέριλ Κρόου
«Μπορώ να πω με βεβαιότητα πως η ζωή μου άλλαξε με κάθε τρόπο. Ξέρω πολύ καλά πόσο πολύτιμη και σύντομη είναι η ζωή» υποστηρίζει η διάσημη ροκ-σταρ, 51 ετών.

Κάιλι Μινόγκ
Η 44χρονη αυστραλή ποπ σταρ διαγνώσθηκε με καρκίνο του μαστού το 2005, χειρουργήθηκε και υποβλήθηκε σε χημειοθεραπεία. Το άλμπουμ της «Showgirl Homecoming Tour», έναν χρόνο αργότερα, σηματοδότησε την ανάρρωσή της.  

Ολίβια Νιούτον Τζον
Το 1992, η αυστραλή τραγουδίστρια υποβλήθηκε σε μερική μαστεκτομή και χημειοθεραπεία. Το 2005, με το άλμπουμ της «Stronger than before» («Πιο δυνατή από πριν») εγκαινίασε εκστρατεία για την ενημέρωση πάνω στον καρκίνο του μαστού. Πέρυσι, διεγνώσθη με το σπάνιο μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο.

Τζάκλιν Σμιθ
Ενας από τους «Αγγελους του Τσάρλι» και επιτυχημένη επιχειρηματίας, η Σμιθ, ανακάλυψε έναν όγκο στο στήθος πριν από περίπου δέκα χρόνια. Υποβλήθηκε σε αφαίρεση του όγκου και ακτινοθεραπείες. «Είμαι εδώ και είμαι ευγνώμων. Η έγκαιρη διάγνωση είναι το κλειδί», υποστηρίζει.