Μάρτιν Βάλζερ: «Η Ευρώπη θα ήταν άσχημη χωρίς την Ελλάδα»

Εξαιρετικά παραγωγικός συγγραφέας, ο Μάρτιν Βάλζερ έχει γράψει μέχρι στιγμής περισσότερα από 50 μυθιστορήματα και δοκίμια. Υπάρχει άραγε κάποιο ανάμεσά τους που το αγαπάει περισσότερο; «Εχω τέσσερις κόρες. Δεν θα μπορούσα να πω για καμία ότι είναι η πιο αγαπημένη μου. Το ίδιο συμβαίνει και με τα βιβλία μου», απαντά ο διάσημος γερμανός μυθιστοριογράφος. Από παιδί διάβαζε πολύ και κάποια ημέρα άρχισε να γράφει, χωρίς όμως να ξέρει γιατί. «Κάτι θα πρέπει να μου έλειπε πάντοτε, αλλιώς ούτε θα διάβαζα ούτε θα έγραφα. Ωστόσο σήμερα μπορώ να το πω: Γράφω, επίσης, όταν νιώθω πλούσιος. Μούσες μου είναι η αφθονία και η έλλειψη», λέει.

Ο Βάλζερ, ο οποίος θεωρείται ένας από τους δύο πιο σημαντικούς συγγραφείς της γενιάς του πολέμου (ο άλλος είναι ο νομπελίστας Γκίντερ Γκρας) στη Γερμανία, γεννήθηκε το 1927 στο Βάζερμπουργκ, μια μικρή μεσαιωνική πόλη χτισμένη στις όχθες της μαγευτικής λίμνης Μπόντενζεε με φόντο τις χιονισμένες Αλπεις. Οπως αναφέρει στο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημά του «Η πηγή» (εκδόσεις Καστανιώτη), το οποίο μάλιστα πολλοί θεωρούν το καλύτερο έργο του, ο πατέρας του ήταν αντιφασίστας και πέθανε νωρίς. Αντίθετα, η μητέρα του, είτε από πεποίθηση είτε από φόβο, γράφτηκε στο ναζιστικό κόμμα, όπως άλλωστε και όλοι οι συγχωριανοί της.

Σήμερα ο Βάλζερ μένει στο Ιμπερλινγκεν, μια πόλη κοντά στη γενέτειρά του, σε ένα ωραίο σπίτι με κήπο που καταλήγει στην αγαπημένη του λίμνη, όπου κολυμπά καθημερινά από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. Από παιδί σημείωνε ό,τι τον συγκινούσε σε ημερολόγιο, συνήθεια που εξακολουθεί να τηρεί ανελλιπώς έως σήμερα. Γράφει αποκλειστικά με το χέρι και στη συνέχεια η Κέτε Βάλζερ, η επί 60 χρόνια σύζυγός του, αποκρυπτογραφεί και δακτυλογραφεί τα χειρόγραφά του.

Υποστηρικτής της πολιτικής του Βίλι Μπραντ και κατά του Πολέμου στο Βιετνάμ, ο περίφημος μυθιστοριογράφος, ο οποίος τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 είχε χαρακτηριστεί φιλοκομμουνιστής – πράγμα δύσκολο στη Γερμανία εκείνης της εποχής – και αργότερα κατηγορήθηκε για δεξιά στροφή, δεν φοβάται τις συγκρούσεις.

Τα τελευταία χρόνια το όνομά του βρέθηκε δύο φορές στο επίκεντρο θυελλωδών συζητήσεων και διαμαρτυριών, κατηγορήθηκε μάλιστα και για αντισημιτισμό. Την πρώτη φορά παραλαμβάνοντας το Βραβείο Ειρήνης των γερμανών εκδοτών στον Ναό του Αποστόλου Παύλου στη Φρανκ-φούρτη, ο Βάλζερ υποστήριξε ότι η Γερμανία, αντί να ζητεί συνέχεια συγγνώμη για το Ολοκαύτωμα, θα ήταν προτιμότερο να σκύψει με περισσότερη τόλμη στις ιστορικές αιτίες που άφησαν να γίνουν τέτοιες φρικαλεότητες.

Ανάλογες πολεμικές προκάλεσε και το μυθιστόρημά του «Ο θάνατος ενός κριτικού», με ήρωα έναν αντιπαθητικό κριτικό λογοτεχνίας που θύμιζε υπερβολικά τον διάσημο κριτικό Μαρσέλ Ράιχ-Ρανίτσκι, γνωστό και ως δικτάτορα της γερμανικής λογοτεχνίας, ο οποίος κατά σύμπτωση είναι Εβραίος.

Ο Βάλζερ δεν διστάζει να πάρει θέση κάθε φορά στα τεκταινόμενα της εποχής. Για παράδειγμα, ποτέ δεν συμβιβάστηκε με την ύπαρξη των δύο γερμανικών κρατών. Το 1988, έναν χρόνο πριν από την πτώση του Τείχους, είχε προκαλέσει έκπληξη με την περίφημη ομιλία του «για τη Γερμανία», με την οποία ζητούσε τη γερμανική ενοποίηση, πράγμα το οποίο επετεύχθη τελικά την 9η Νοεμβρίου 1989. «Οι στιγμές εκείνες αποκρυσταλλώθηκαν μέσα μου σαν ευτυχία. Αυτό το συναίσθημα ότι ανήκει κανείς σε ένα ευρύτερο σύνολο και, είτε το θέλει είτε όχι, συμπαρασύρεται από τις εξελίξεις αυτού του συνόλου σαν ένα μικρό μόριό του. Ηταν και η μόνη ευτυχία που έζησα ως Γερμανός», δήλωσε αργότερα σε συνέντευξή του στην Ντόιτσε Βέλε.

Πώς σχολιάζει τον ρόλο της Γερμανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση μετά την πτώση του Τείχους; «Το τέλος της διαίρεσης της Γερμανίας είναι το καλύτερο πράγμα που συνέβη στη γερμανική ιστορία. Πράγματι, μετά την ένωση ποσοτικά η γερμανική οικονομία έχει καταστεί η ισχυρότερη στην Ευρώπη. Αλλά στην κοινότητα κάθε ψήφος μετράει το ίδιο. Και αυτό είναι καλό», μας λέει.

Και η ευρωπαϊκή κρίση; Είναι κάτι επιφανειακό ή έχει βαθύτερες ρίζες στην ιστορία της Ευρώπης; «Η Ευρώπη με τη νομισματική ένωση έκανε ένα τολμηρό βήμα. Εξυπνοι πολιτικοί δήλωσαν τότε αμέσως: Μια νομισματική ένωση χωρίς οικονομική ένωση δεν μπορεί να περπατήσει. Αλλά η κρίση είναι μια διαδικασία μάθησης. Προσεγγίζουμε βήμα προς βήμα την οικονομική ένωση. Δεν χρειαζόμαστε έναν ευρωπαϊκό υπεροργανισμό, αλλά μια εναρμόνιση όλων των φορολογικών αποφάσεων. Η συνεχιζόμενη κρίση είναι μια εκδήλωση της ανισότητας στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Δεν πρέπει όμως να θυσιάσουμε τις εθνικές διαφορές μας, αλλά αυτό που αναδεικνύεται από την κρίση: τις διαφορές που υπάρχουν στη φορολογική νομοθεσία, στην καταπολέμηση του πληθωρισμού, στα μέτρα για τη μείωση της ανεργίας και ούτω καθεξής. Μέσω της εισαγόμενης κρίσης από τις ΗΠΑ το 2008 έχουμε ήδη προχωρήσει στη ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών», απαντά ο Μάρτιν Βάλζερ, ο οποίος αναφέρθηκε επίσης στις πολιτικές και στους πολιτικούς που θέλουν την επιστροφή της Γερμανίας στο μάρκο:

«Δεν υπάρχουν μόνο στη Γερμανία τέτοιοι πολιτικοί. Ο Τζορτζ Σόρος, ο μέγας κερδοσκόπος, είπε πέρυσι ότι η Γερμανία θα πρέπει να αποχωρήσει από τη νομισματική ένωση και τότε η κρίση θα τελειώσει. Νομίζω ότι η επιστροφή στο γερμανικό μάρκο θα σήμαινε το τέλος της νομισματικής κοινότητας. Και στη συνέχεια τα εθνικά νομίσματα θα έπεφταν και πάλι στα χέρια των κερδοσκόπων. Το ευρώ προστατεύει τις οικονομίες των ευρωπαϊκών χωρών από τις θρασείες επιδρομές των κερδοσκόπων».