Μάρτιν Σουλτς: «Χρειάζεται συνδυασμός πειθαρχίας και ανάπτυξης»

«Τελειώσαμε με τη λιτότητα;». Ηταν η πρώτη ερώτηση που τέθηκε στον Μάρτιν Σουλτς από την ομάδα των δημοσιογράφων που είχε προσκληθεί στις Βρυξέλλες με αφορμή τη σημερινή Ημέρα της Ευρώπης. Ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου είχε μόλις τελειώσει την τοποθέτησή του. «Αυτή η γενιά νέων έχει τα περισσότερα εφόδια στην ιστορία της Ευρώπης, αλλά το 50% βρίσκεται εκτός της αγοράς εργασίας», είχε πει συμπυκνώνοντας σε μια φράση την πιο δραματική συνέπεια της κρίσης στη Γηραιά Ηπειρο. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι τόσο ισχυρή όσο ισχυρή τη θέλουν τα κράτη-μέλη της», τόνισε περιγράφοντας σε λίγες λέξεις το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Σε μια φράση συμπύκνωσε και το ευρωπαϊκό όραμα: «Το στοίχημα για την Ευρώπη του 21ου αιώνα είναι ακριβώς το ίδιο με το στοίχημα της Ευρώπης του 20ού αιώνα: η συνεργασία χωρίς σύνορα, η δημιουργία ισχυρών θεσμών χωρίς σύνορα».

Η κρίση. Ο Μάρτιν Σουλτς επέδειξε την ίδια ικανότητα συμπύκνωσης στο ερώτημα για τη λιτότητα. Αλλά όπως και στην περίπτωση της ευρωπαϊκής κρίσης, της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της Ευρώπης του μέλλοντος, δεν πρωτοτύπησε. Ο επικεφαλής του οργάνου με τη μεγαλύτερη δημοκρατική νομιμοποίηση και τον μικρότερο ρόλο στη λήψη αποφάσεων παραδέχθηκε ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί μια πολιτική που θα βασίζεται μόνο στις περικοπές των δημόσιων δαπανών. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τη δημοσιονομική πειθαρχία στην τύχη της. Η λύση επομένως είναι ένας συνδυασμός πειθαρχίας και ανάπτυξης. Στο πρώτο συστατικό του μείγματος θα επέμεναν η Ανγκελα Μέρκελ και οι βόρειοι συνοδοιπόροι της, στο δεύτερο ο Φρανσουά Ολάντ και οι νότιοι σύμμαχοί του. Ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου περιέγραψε μια χρυσή τομή, ένα είδος σολομώντειας λύσης που ακούστηκε περισσότερο σαν ευχή και λιγότερο σαν το περίγραμμα ενός συγκεκριμένου σχεδίου. Η Ευρώπη ξέρει τον στόχο, αλλά μοιάζει να μην έχει ιδέα πώς θα φτάσει σε αυτόν.

ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ. Το Ευρωκοινοβούλιο παραμένει, πάντως, ο φιλόξενος τόπος των καλύτερων προθέσεων. Και στην αίθουσα PHS 4B001 που φιλοξένησε τη συζήτηση για «Το μέλλον της Ευρώπης την εποχή της κρίσης» οι καλές προθέσεις περίσσεψαν. Αλληλεγγύη, περισσότερη ενοποίηση, δημοκρατική νομιμοποίηση, μεταρρύθμιση: η ιδέα της Ευρώπης που ονειρεύτηκαν οι ιδρυτές πατέρες της ΕΕ είναι πανταχού παρούσα στον ναό της ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Περισσότερη Ευρώπη θέλουν η Κεντροδεξιά και οι σοσιαλδημοκράτες, οι φιλελεύθεροι και οι πράσινοι, οι αριστεροί. Με ποιον τρόπο, όμως, η Ευρώπη των τεχνοκρατών θα συναντήσει την Ευρώπη των πολιτών; Ο Μάρτιν Σουλτς ήταν πολύ παραστατικός όταν αναφέρθηκε στο δημοκρατικό έλλειμμα της ΕΕ. Οι εθνικές εκλογές, είπε, είναι ουσιαστικά μια επιλογή ανάμεσα σε πρόσωπα. Οι πολίτες επιλέγουν αυτόν που θα τους κυβερνήσει, τον Ραχόι ή τον Θαπατέρο στην Ισπανία, τη Μέρκελ ή τον Στάινμπρουκ στη Γερμανία. Αντίθετα, οι ευρωεκλογές είναι μια απρόσωπη διαδικασία. Οι πολίτες της Ευρώπης ψηφίζουν ένα απρόσωπο όργανο. Ιδού λοιπόν ποιο πρέπει να είναι το επόμενο βήμα της Ενωμένης Ευρώπης. Το Ευρωκοινοβούλιο δεν πρέπει να είναι μόνο μια αποτύπωση του συσχετισμού των πολιτικών δυνάμεων, η σύνθεσή του να προκύπτει από μια χαλαρή ψήφο, την οποία πολλές φορές χρησιμοποιούν οι πολίτες των κρατών-μελών για να στείλουν ένα μήνυμα στις εθνικές τους κυβερνήσεις.

ΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ. Μια άλλη Ευρώπη είναι λοιπόν εφικτή. Αλλά για να γίνει πραγματικότητα πρέπει να αλλάξει αυτή η Ευρώπη έτσι όπως την ξέρουμε σήμερα. Είναι κάτι που τόνισε ξανά και ξανά στη δική του τοποθέτηση ο αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Οθμαρ Κάρας. Για ριζική αλλαγή μίλησε και ο Μαριάν Ζαν Μαρινέσκου, αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Την ίδια ανάγκη επισήμανε ο Χάνες Σβόντομπα, επικεφαλής των σοσιαλδημοκρατών στο Ευρωκοινοβούλιο, στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής Αριστεράς Γκαμπριέλε Τσίμερ. Σε αυτό το πνεύμα ομοφωνίας, όμως, υπάρχει ένα διαλυτικό στοιχείο. Κι αυτό είναι ο βρετανικός ευρωσκεπτικισμός που διαιρεί σε ένα άλλο επίπεδο την Ευρώπη. Αν η Ευρώπη της κρίσης χωρίζεται σχηματικά ανάμεσα στο Βερολίνο και στους άλλους, η Ευρώπη του μέλλοντος χωρίζεται ανάμεσα στο Λονδίνο και στους άλλους. Ο Μάρτιν Κάλαναν των Τόρις ακούστηκε σαν ηχώ του Νάιγκελ Φάρατζ, ηγέτη του βρετανικού Κόμματος Ανεξαρτησίας. Η δημοσιογραφική ερώτηση διατυπώθηκε σχεδόν εύλογα: «Μα ποια ακριβώς είναι η διαφορά σας;».