Στον δάσκαλό μου με αγάπη

Ημουν δώδεκα ετών όταν μπήκα στο Παράρτημα της Hawthorne Avenue το 1946. Σε αυτό το Παράρτημα, σε απόσταση ενός τετάρτου με το λεωφορείο από το κεντρικό κτίριο, πηγαίναμε εκείνη την εποχή όταν μπαίναμε στην πρώτη τάξη του Γυμνασίου, στο Weequahic High. Ο πρώτος καθηγητής μπροστά στον οποίο βρέθηκα την πρώτη ώρα της πρώτης μου ημέρας στο Παράρτημα λεγόταν Μπομπ Λοουενστάιν. Ο δρ Λοουενστάιν, Ντοκ Λοουενστάιν. Είχε μόλις αποστρατευθεί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και, αντίθετα με την πλειονότητα των άλλων καθηγητών της Δευτεροβάθμιας, δεν προέτασσε ποτέ τον τίτλο του διδάκτορα Φιλολογίας. Αντιληφθήκαμε επίσης αμέσως, έστω και στην ηλικία των 12 ετών, ότι επρόκειτο για έναν εξαιρετικό άνθρωπο που δεν άντεχε τους γελωτοποιούς.

Ο Μπομπ ήταν ο επικεφαλής καθηγητής μου. Αυτό σήμαινε ότι κάθε μέρα, σε όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, αυτόν έβλεπα πρώτον όταν έφθανα το πρωί. Στην πραγματικότητα, δεν παρακολούθησα κανένα μάθημα γλώσσας μαζί του – η κυρία Γκλούκσμαν δίδασκε γαλλικά και η δεσποινίς Μπαλερόσο ισπανικά -, αλλά δεν τον ξέχασα ποτέ. Ποιος θα μπορούσε να τον ξεχάσει από τους μαθητές του Weequahic High;

Γι’ αυτόν τον λόγο, άλλωστε, την εποχή της αντικομμουνιστικής σταυροφορίας των δεκαετιών του ’40 και του ’50, όταν με τη σειρά του έπεσε θύμα άγριας επίθεσης και έγινε κομμάτια από την Επιτροπή των Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων του Κογκρέσου, συνέχισα να ψάχνω πληροφορίες για την τύχη του, όσο καλύτερα γινόταν, διαβάζοντας τα άρθρα που είχα ζητήσει από τους γονείς μου να κόβουν και να μου στέλνουν από τις εφημερίδες του Νιούαρκ.

Δεν ξέρω πια πώς ξαναβρεθήκαμε γύρω στο 1990, σαράντα χρόνια μετά την αποφοίτησή μου από το Weequahic High. Επέστρεφα στις Ηνωμένες Πολιτείες έπειτα από μια περίοδο περίπου 12 ετών που κατά κύριο λόγο είχα ζήσει στο εξωτερικό. Είτε του έγραψα εγώ για να του πω δεν ξέρω κι εγώ τι είτε ήταν αυτός που μου έγραψε για να μου πει δεν ξέρω κι εγώ τι, και γευματίσαμε μαζί σε ένα εστιατόριο, μετά στο σπίτι του, στο Γουέστ Οραντζ. Θα πω τα πράγματα με τον τρόπο του Μπομπ Λοουενστάιν, σε απλή γλώσσα, με τρόπο όσο πιο ευθύ γίνεται: Νομίζω ότι ερωτευθήκαμε ο ένας τον άλλο.

Μου έστελνε τα ποιήματά του με το ταχυδρομείο, μερικές φορές μόλις τα ολοκλήρωνε, και του έστελνα τα βιβλία μου τη στιγμή της κυκλοφορίας τους. Του έστειλα μέχρι και το χειρόγραφο ενός από τα βιβλία μου (το «Αμερικανικό ειδύλλιο») γιατί ήθελα να το διαβάσει πριν από την έκδοσή του. Υπήρχαν σε αυτό το βιβλίο πολλά πράγματα για το Νιούαρκ στις αρχές του 20ού αιώνα και ήθελα να του το δώσω να το ελέγξει για να είμαι σίγουρος ότι δεν υπήρχαν λάθη.

Εστειλα ένα αυτοκίνητο να πάρει τον Μπομπ από το σπίτι του και να κάνει το δρομολόγιο των δυόμισι ωρών έως το δικό μου, στις βορειοδυτικές εξοχές του Κονέτικατ. Οσο γευματίζαμε ζήτησα τη γνώμη του για αυτά που είχα γράψει. Συζητήσαμε σε όλη τη διάρκεια του γεύματος, κατόπιν όλο το απόγευμα. Οπως πάντα, είχε πολλά να πει και νομίζω, στ’ αλήθεια, ότι άκουσα όλα όσα μου είπε εκείνη την ημέρα με την ίδια προσοχή που τον άκουγα να μας διαβάζει τις αναγγελίες της ημέρας κάθε πρωί στις 8.30 στην τάξη μας στο Παράρτημα της Hawthorne Avenue.