Οπερα βγαλμένη από το… μίξερ

Οταν η τζαζ συναντά την όπερα, το ροκ, την αφρικανική μουσική και το καμπαρέ, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι… χαοτικό, αλλά μελωδικό! Και όταν άνθρωποι του λυρικού θεάτρου αποφασίζουν να στεγάσουν κάτω από μια κοινή πλατφόρμα τις ιδεολογικές και αισθητικές επιδιώξεις τους, τότε γεννιούνται οι Οπερες των Ζητιάνων.

Οι δημιουργοί των εκκεντρικών, αλλά πρωτοποριακών προτάσεων πιστεύουν ότι η τέχνη μπορεί να κινηθεί στα πιο απίστευτα μέρη: από την πισίνα ενός πρώην πρωθυπουργού έως ένα στριπτιζάδικο!

«Αντί να περιμένουμε να έρθει ο καλός και μεγάλος ρόλος, αποφασίσαμε να πάρουμε εμείς την κατάσταση στα χέρια μας και να δημιουργήσουμε κάτι που θα μας εκφράζει», είναι η εξήγηση της σοπράνο Λητώς Μεσσήνη, μόνιμης συνεργάτιδας του σχήματος Opera Chaotique.   

Χαμηλό κόστος και σύγχρονη αισθητική ήταν ο κοινός παρονομαστής για τη δημιουργία του σχήματος Οπερες των Ζητιάνων. Οπως εξηγεί ο σκηνοθέτης Αλέξανδρος Ευκλείδης, στόχος ήταν να κινηθεί η ομάδα πέρα από τα όρια που έθεταν οι συντεταγμένες και οι ταμπέλες στην Ελλάδα.

Την πρωτοβουλία ανέλαβαν ο συνθέτης Χαράλαμπος Γωγιός, ο σκηνογράφος Κωνσταντίνος Ζαμάνης και η υπεύθυνη παραγωγής Γαβριέλλα Τριανταφύλλη. Πρώτη παράσταση της ομάδας ήταν η όπερα του Χ. Γωγιού «Η Κοκκινοσκουφίτσα και ο (καλός) λύκος» το 2005 στο θέατρο Ροές, σε συνεργασία με την Ορχήστρα των Χρωμάτων, μουσική διεύθυνση Βασίλη Χριστόπουλου και σκηνοθεσία Μαριάννας Κάλμπαρη. Εκτοτε ακολούθησαν 14 ακόμη μικρές ή μεγάλες παραγωγές. Η υποδοχή όμως του περσινού πολυθεάματος με τίτλο “Yasou Aida” – διασκευή της όπερας “Αΐντα” του Τζουζέπε Βέρντι – δεν πέρασε απαρατήρητη. Η χιουμοριστική προσέγγιση στις ελληνογερμανικές σχέσεις επιβραβεύτηκε με πολλές παραστάσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Η οπερέτα, σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Ευκλείδη, καθώς και το μουσικό θέατρο γνώρισαν μια ανεξήγητη πτώση ύστερα από μακρά περίοδο άνθησης, από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Γιατί το υπερεπιτυχημένο αυτό είδος εκφυλίστηκε μεταπολεμικά είναι ένα μεγάλο ερώτημα που οφείλουμε να το αντιμετωπίσουμε τόσο επιστημονικά όσο και στο πεδίο της σκηνικής πρακτικής, προσεγγίζοντας εκ νέου τα χαμένα έργα του πολύτιμου αυτού ρεπερτορίου. Οι πρόσφατες απόπειρες αναβίωσης ξεχασμένων έργων και διεύρυνσης του ρεπερτορίου έχουν αποδείξει το ζωντανό ενδιαφέρον του κοινού για το είδος».
Ενθαρρυντικά είναι τα σημάδια και για το θέαμα που παρουσιάζει το σχήμα του Γιώργου Τζιουβάρα (tenorman) και του Χρήστου Κουτσόγιαννη (voodoo drummer) μέσα από τις παραστάσεις της Opera Chaotique. Η μεγαλύτερη ευχαρίστηση για τον Γιώργο Τζιουβάρα συμπυκνώνεται στη φράση που ακούει πολλές φορές μετά το τέλος των εμφανίσεών τους: «Δεν είχαμε σκοπό να έρθουμε, αλλά αυτό που είδαμε μας κάνει να θέλουμε να πάμε στη Λυρική. Τι μας προτείνετε;».
Αυτός ο τρόπος προσέγγισης του λυρικού τραγουδιού σε αναπάντεχους χώρους μπορεί να προσελκύσει νέο κοινό. Η ανθρώπινη φωνή είναι εξαιρετικά ισχυρό όπλο και η επίδρασή της πανίσχυρη. Η έως τώρα πείρα του Αλέξανδρου Ευκλείδη το πιστοποιεί, παρότι «έχουμε ορθώσει ένα τεχνητό και συμπλεγματικό τείχος τεχνοκρατίας ανάμεσα σε εμάς και στο μουσικό θέατρο, τείχος που ενισχύεται από την ενοχική μας στάση απέναντι στο εθνικό μας έλλειμμα παιδείας. Αποτέλεσμα είναι ο μονόφθαλμος να βασιλεύει και οι άνθρωποι να αποθαρρύνονται από την επαφή με το μουσικό θέατρο επειδή, τάχα, για να το καταλάβεις πρέπει να “ξέρεις”».
Δύο μουσικές προτάσεις τους σε γκαράζ, σε δρόμους, πλατείες, μπαρ και καφέ κατάφεραν να ενεργοποιήσουν το δύσκαμπτο απέναντι στην όπερα ελληνικό κοινό.  

Η Opera Chaotique μόλις επέστρεψε από περιοδεία στην Πορτογαλία και ετοιμάζεται για παραστάσεις στο Βερολίνο και στο Βρόσλαβ της Πολωνίας. Στην Ελλάδα θα εμφανιστούν στο Rockwave Festival στη Μαλακάσα.

Ο μεγάλος πόθος τους, όμως, παραμένει ανεκπλήρωτος: όπως λέει ο Γιώργος Τζιουβάρας, «θέλουμε να κάνουμε μια παράσταση σε στριπτιζάδικο».

Οι Οπερες των Ζητιάνων συνεργάζονται για δεύτερη φορά με τη Νοϊκέλνερ Οπερ στο Βερολίνο στο έργο «AiRossini, ή Είμαστε το 1%» που αποτελεί διασκευή της όπερας του Ροσίνι «Το ταξίδι στη Ρεμς». Το κείμενο είναι του Δημήτρη Δημόπουλου, η μουσική προσαρμογή και διεύθυνση του Χαράλαμπου Γωγιού.

«Πρόκειται για μια, όπως την αποκαλούμε, “ολιγαρχική όπερα” που παρουσιάζει μια παρέα από εκπροσώπους της σύγχρονης οικονομικής ελίτ οι οποίοι διεκδικούν τα δικαιώματα των πλούσιων και ισχυρών! Στο έργο αυτό η αριστοκρατική φινέτσα του Ροσίνι συναντά τη φιλελεύθερη σκέψη της Αϊν Ραντ, η διεθνής πλουτοκρατία σκοντάφτει στην αναποτελεσματικότητα του γερμανικού δημόσιου τομέα και οι άρχοντες του κόσμου τραγουδούν: “Είμαστε το 1%”», εξηγεί ο σκηνοθέτης (πρεμιέρα στις 6 Ιουνίου και έως 14 Ιουλίου).

Και σε αυτό το ανατρεπτικό μουσικό σχήμα υπάρχει ένας πόθος ανεκπλήρωτος: «Να κάνουμε μια παράσταση στην πισίνα της βίλας του Ανδρέα Παπανδρέου στην Εκάλη. Υποθέτουμε ότι υπάρχει ακόμη»…