Εντεκα δισ. ευρώ κρυμμένα μέσα σε ένα διαμέρισμα

Επειτα από τη δημοσίευση των στοιχείων 103 υπεράκτιων εταιρειών που ήταν άγνωστες στις ελληνικές φορολογικές Αρχές και τις ιστορίες των οφσόρ που ανήκουν σε πλούσιους και διάσημους οι αποκαλύψεις συνεχίζονται. Σε συνεργασία με τη Διεθνή Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) και τα μεγαλύτερα μέσα ενημέρωσης στον πλανήτη μπαίνουμε στα άδυτα των οφσόρ. Η παγκόσμια έρευνα στην οποία συμμετέχουν «TA NEA», οι «Washington Post», «Le Monde», «Guardian», «Süddeutsche Zeitung», το BBC και άλλες μεγάλες εφημερίδες και κανάλια ανά τον κόσμο αναμένεται να διαρκέσει ολόκληρο το 2013.

Θεωρητικά, είναι το διαμέρισμα με τον περισσότερο πλούτο στον πλανήτη. Κι όμως, η θέα από τον 12ο όροφο του Connaught Commercial Building στο Χονγκ Κονγκ δεν κόβει την ανάσα. Ούτε πρόκειται για το «ρετιρέ των ρετιρέ» της οικονομικής πρωτεύουσας της Ασίας. Ακριβώς απέναντι ακόμα ένας ουρανοξύστης κλείνει τον ορίζοντα, ενώ από πάνω του στοιβάζονται τουλάχιστον άλλοι τόσοι όροφοι. Στο ισόγειο του κτιρίου μικρά εμπορικά καταστήματα πουλάνε την πραμάτεια τους.

ΥΠΕΡΕΤΑΙΡΕΙΑ. Το διαμέρισμα 1201 μπορεί να μην είναι το καλύτερο στη γειτονιά ούτε καν στο κτίριο, αλλά έχει κάτι ξεχωριστό: ήταν έδρα της εταιρείας Sealight Incorporation Limited, η οποία είχε δηλωθεί ως διαχειρίστρια των μεγαλύτερων οφσόρ με έδρα τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους. Τα μετοχικά κεφάλαια των εν λόγω υπεράκτιων εταιρειών, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που αποκτήθηκαν από τη Διεθνή Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων, αγγίζουν τα 11 δισ. δολάρια. Μάλιστα, μόνο μία οφσόρ, η Dragon Value Fund Ltd φέρεται να δηλώνει 10 δισ. μετοχές με την τρέχουσα αξία της κάθε μετοχής το 1999 να είναι ένα δολάριο. Δηλαδή, το μετοχικό κεφάλαιό της άγγιζε τότε τα 10 δισ. δολάρια.
Ανάμεσα στους μετόχους της Dragon Value εμφανιζόταν μία άλλη οφσόρ με έδρα τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους, με επωνυμία Capital Far East Limited. Επίσης, ο ταϊβανέζος Chen Tai-Ching και η (πραγματική) CSC Asset Management Ltd, η οποία τα τελευταία χρόνια συμμετέχει σε κινεζική εταιρεία διαχείρισης λιμανιών και πλατφορμών εξόρυξης πετρελαίου. Ωστόσο, τα 10 δισ. δολάρια ως μετοχικό κεφάλαιο ακούγονται «εξωπραγματικά» σε όσους έχουν ασχοληθεί σε βάθος με τις υπεράκτιες εταιρείες.

Σύμφωνα με τον Στέφαν Καντέα, εκτός από τη χρήση τους ως «οχήματα απάτης», δεν είναι εντελώς ξεκάθαρο γιατί μια υπεράκτια μπορεί να θέλει να εμφανίζει τόσο μεγάλο μετοχικό κεφάλαιο. «Από την εμπειρία μου σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έχω καταλάβει ότι συχνά σε περιπτώσεις ιδιωτικοποιήσεων μπαίνει, μερικές φορές, ως όρος μια εταιρεία να έχει μεγάλο μετοχικό κεφάλαιο. Αυτό, κάποιες φορές, μπορεί να γίνεται φωτογραφικά για να κλείνει η συμφωνία με συγκεκριμένα άτομα. Αλλος λόγος είναι ότι χρειάζεται να φαίνεται η εταιρεία σε πολύ καλή κατάσταση και με πολύ μεγάλα κεφάλαια για να μπορέσει να λάβει κάποιο εξίσου μεγάλο δάνειο. Προς το παρόν όμως δεν έχουμε ερευνήσει διεξοδικά το θέμα του μετοχικού κεφαλαίου των οφσόρ και πώς αυτό λειτουργεί στην υπεράκτια οικονομία», αναφέρει. Για μεγάλο χρονικό διάστημα ο Στέφαν Καντέα ήταν ο μόνος ερευνητής δημοσιογράφος στην ευρύτερη περιοχή που είχε πρόσβαση στα δεδομένα που διέρρευσαν από τον φορολογικό παράδεισο της Καραϊβικής. Σε κάποιες περιπτώσεις, ενώ είχε εντοπίσει ονόματα πολιτικών που συνδέονταν με εταιρείες έπεφτε σε αδιέξοδο, καθώς δεν ήταν δυνατό να βρεθεί τι ακριβώς εξυπηρετούσαν οι οφσόρ.

Στο ίδιο διαμέρισμα στριμώχνονταν επίσης οι υπεράκτιες Omis International Holdings Limited με μετοχικό κεφάλαιο 140 εκατ. δολάρια, Freedom International Group Ltd. με 120 εκατ. δολ., Sunshine Group Universal Ltd. με 100 εκατ. δολ., Darfon Precisions Holdings Co. Ltd. με άλλα 100 εκατ. δολ., ARTech Management Co. Ltd. επίσης με 100 εκατ. δολ. Σε τρεις από τις προαναφερόμενες οφσόρ με έδρα τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους δεν εμφανίζονται στα στοιχεία του μητρώου μέτοχοι ή διευθυντές – που σημαίνει ότι οι πραγματικοί δικαιούχοι είναι αδύνατο να εντοπιστούν. Από όλες τις υπεράκτιες-κολοσσούς του διαμερίσματος 1201 μόνο στην ARTech διευθυντής και μέτοχος εμφανίζεται να είναι το ίδιο πρόσωπο – γεγονός που σύμφωνα με τους ειδικούς παραπέμπει σε κάποιου είδους διαφάνεια, αλλά και αυτό πάλι είναι σχετικό αφού κάλλιστα το συγκεκριμένο άτομο θα μπορούσε να λειτουργεί, για λογαριασμό τρίτου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ICIJ το συγκεκριμένο διαμέρισμα έχει δηλωθεί ως διεύθυνση για 3.895 υπεράκτιες εταιρείες.