Πέντε άγνωστοι στην ίδια πόλη

Τον Ιανουάριο του 1913 ένας άνδρας κοντός, αδύνατος και βλογιοκομμένος με το όνομα Σταύρος Παπαδόπουλος αποβιβάστηκε από τρένο προερχόμενο από την Κρακοβία στον βόρειο τερματικό σταθμό της Βιέννης. Εκεί τον περίμενε ένας άλλος άνδρας που όταν τον αντίκρισε δεν διέκρινε «τίποτα φιλικό στα μάτια του». Ο Σταύρος Παπαδόπουλος ήταν στην πραγματικότητα ο Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι, γνωστός εδώ και δεκαετίες ως Στάλιν, ενώ ο άνδρας που τον περίμενε ήταν ο Λέων Τρότσκι.

Ο Τρότσκι και ο Στάλιν ήταν δύο από τους συνολικά πέντε ανθρώπους οι οποίοι διέμεναν το 1913 στη Βιέννη, τότε πρωτεύουσα της Αυστροουγγαρίας, και οι ζωές και οι επιλογές τους επρόκειτο να καθορίσουν την ύστερη πορεία του ταραγμένου ευρωπαϊκού 20ού αιώνα. Ο τρίτος από αυτούς ήταν ο Αδόλφος Χίτλερ, ο οποίος κατέληξε στη Βιέννη φιλοδοξώντας να γίνει ζωγράφος. Ο τέταρτος ήταν ο μετέπειτα Στρατάρχης Τίτο, Γιόσιπ Μπροζ εκείνη την περίοδο, που κέρδιζε τα προς το ζην δουλεύοντας εργάτης σε εργοστάσιο της Ντάιμλερ, στα περίχωρα της Βιέννης. Ο πέμπτος, ήδη καταξιωμένος γιατρός, ήταν ο Ζίγκμουντ Φρόιντ.    

Ζούσαν όλοι στην ίδια περιοχή, όχι μακριά από τα ανάκτορα όπου διέμεναν ο ηλικιωμένος αυτοκράτορας της Αυστρίας και βασιλιάς της Ουγγαρίας Φραγκίσκος Ιωσήφ Α’ και ο ανιψιός του και διάδοχος του θρόνου Φραγκίσκος Φερδινάνδος. Η πρωτεύουσα της πολυεθνικής Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας στις αρχές του 20ού αιώνα αποτελούσε αγαπημένο προορισμό πάσης φύσεως ταλέντων και εξόριστων επαναστατών, διακεκριμένων διανοουμένων και αποτυχημένων αλλά φιλόδοξων νεαρών. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ που προβλήθηκε την Πέμπτη από το BBC, αυτοί οι πέντε άνδρες, αγνοώντας όλα όσα τους επιφύλασσε το μέλλον, εκείνη την περίοδο αποτελούσαν απλές ψηφίδες ενός γιγάντιου μωσαϊκού εθνών (η αυτοκρατορία συνίστατο από 15 έθνη) και γλωσσών (οι επίσημες γλώσσες ήταν έντεκα, εκτός από τα γερμανικά) στο πλαίσιο του οποίου ζούσαν περισσότεροι από 50 εκατ. άνθρωποι. Ισως να συναντήθηκαν τυχαία, ίσως και να μη συναντήθηκαν ποτέ. Ολοι όμως σύχναζαν στα περίφημα βιεννέζικα καφέ, όπου συζητούσαν επί ώρες για την τέχνη, την πολιτική, για την ιστορία και τη θρησκεία. Η Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία κατέρρευσε το 1918, χρονιά έπειτα από την οποία η μοίρα αυτών των πέντε ανδρών θα καθόριζε για πάντα την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια Ιστορία.