Βουτιά στο πράσινο και στην Ιστορία της Αθήνας

Μια πληγή στην καρδιά της Αθήνας – ο ανεκμετάλλευτος εδώ και 17 χρόνια χώρος όπου η αρχαιολογική σκαπάνη έχει εντοπίσει το Λύκειο του Αριστοτέλη – ετοιμάζεται να μετατραπεί σε μείζονος σημασίας αρχαιολογικό χώρο. Και ο μοναδικός ελεύθερος χώρος στην κοίτη του Ιλισού, ο κήπος του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, ετοιμάζεται να μεταμορφωθεί σε έναν παραδεισένιο κήπο.

Και η Αθήνα βρίσκεται στην τελική ευθεία ώστε να κλείσει μια εκκρεμότητα που μετρά δεκαετίες και να ανοίξει για το ευρύ κοινό ένα πάρκο γεμάτο Ιστορία, πράσινο και νερό, συνολικής έκτασης 30 στρεμμάτων.

Ολα αυτά μπορεί σε πολλούς να ακούγονται ως όνειρο θερινής νυκτός ή ως απόσπασμα από τον λόγο ενός υποψήφιου πολιτικού που δεν θα τηρήσει τις υποσχέσεις του. Και όχι άδικα, καθώς μέχρι σήμερα πολλές φορές το έργο έχει βρεθεί στην τελική ευθεία, αλλά δεν έχει καταφέρει να τερματίσει.

Και αυτό διότι μέρος της χρηματοδότησης για τη διαμόρφωση του κήπου τελικώς διατέθηκε για την ολοκλήρωση των εργασιών αναστήλωσης του Μεγάρου της Δουκίσσης της Πλακεντίας, καθώς το ΒΧΜ έχει την έδρα του στη Βίλα Ιλίσια της Σοφίας ντε Μαρμπουά, γνωστής κυρίως από τη λαϊκή παράδοση που λανθασμένα την έχει συνδέσει ερωτικά με τον λήσταρχο Νταβέλη.

Οσο για το Λύκειο του Αριστοτέλη, αν και αρχικώς αποφασίστηκε η κατασκευή ενός εντυπωσιακού στεγάστρου που θα χορηγούσε ο Οργανισμός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου (ΟΠΑΠ) με 4,5 εκατ. ευρώ, το έργο ακυρώθηκε και τελικά διατέθηκαν μόλις 1,5 εκατ. ευρώ για την ανάδειξη του χώρου και τα υπόλοιπα προωθήθηκαν προς άλλες ανάγκες του τότε αυτόνομου υπουργείου Πολιτισμού.

Τα ταπεινά λείψανα της φιλοσοφικής σχολής που ίδρυσε ο δάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου Αριστοτέλης καλύπτονται πλέον από μικρά στέγαστρα, αλλά η έλλειψη χρημάτων αρχικώς και η αλλαγή των σχεδίων αργότερα είχαν ως αποτέλεσμα ο σπουδαίος, τουλάχιστον από συμβολικής πλευράς, αρχαιολογικός χώρος να έχει παραμείνει απροσπέλαστος για το ευρύ κοινό 17 χρόνια από την ανακάλυψή του.

«Τα πράγματα τώρα είναι πολύ πιο σαφή», λέει στα «ΝΕΑ» η διευθύντρια του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου δρ Αναστασία Λαζαρίδου. «Το Λύκειο του Αριστοτέλη θα ανοίξει στις αρχές του καλοκαιριού. Στον δε κήπο του μουσείου έχουν γίνει πολλά έργα υποδομής με χρήματα από το Γ’ ΚΠΣ και πιστεύουμε πως μέσα στην επόμενη διετία θα είμαστε έτοιμοι να αποδώσουμε στο κοινό έναν υπέροχο κήπο», συνεχίζει για τα έργα που χρηματοδοτούνται με περίπου 1,5 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ και εκτιμάται ότι θα ξεκινήσουν τον Ιούνιο.

Καλά κρυμμένος – αθέατος από την είσοδο του μουσείου επί της Βασιλίσσης Σοφίας, αλλά και άγνωστος στους περαστικούς της Βασιλέως Κωνσταντίνου – σήμερα, ακόμη δεν είναι επισκέψιμος, αν και αρκετά από τα κομβικά σημεία της νέας εικόνας του είναι ήδη έτοιμα.

Το μικρό πέτρινο θεατράκι 150 θέσεων έχει ολοκληρωθεί. Λίγα μέτρα πιο κάτω συναντάμε μια μικρή υπαίθρια γλυπτοθήκη με  αρχιτεκτονικά μέλη που βγήκαν από τις αποθήκες και παρουσιάζονται για πρώτη φορά, δίνοντας την αίσθηση ενός βυζαντινού ναού.

Κάτω από ένα προστατευτικό πλέγμα περιμένει υπομονετικά τη σειρά του να αναδειχθεί ο υστερορωμαϊκός τάφος που βρέθηκε στον κήπο. Και πιο ‘κεί, κάτω από τα μικρά στέγαστρά τους, βρίσκονται οι τρεις από τους 60 πρωτοχριστιανικούς τάφους που αποκαλύφθηκαν στο φρέαρ της οδού Πετμεζά, κατά τη διάρκεια των έργων του μετρό, οι οποίοι μεταφέρθηκαν για να εκτεθούν στον χώρο.

«Ακόμη δεν βλέπετε τίποτα», εξηγεί η Αναστασία Λαζαρίδου. «Σκοπός μας δεν είναι να φτιάξουμε απλώς ένα πάρκο, αλλά τον κήπο του Βυζαντινού Μουσείου. Και για να το πετύχουμε αυτό πρέπει να προσεγγίσουμε τη βυζαντινή κοσμοθεωρία, που συνδέει τον κήπο και το νερό με τον παράδεισο».

Για να δημιουργηθεί ένας παράδεισος θα χρειαστεί νερό, που σχετίζεται με το βάφτισμα, την κάθαρση, αλλά και το γειτονικό Λύκειο, καθώς δεν λογιζόταν αρχαίο Γυμνάσιο χωρίς νερό και, βεβαίως, η παρουσία του θα υπενθυμίζει τον θαμμένο γειτονικό Ιλισό. Για τον λόγο αυτόν θα δημιουργηθούν ρυάκια, σιντριβάνια και μικρές λιμνούλες.

Οσο για τα φυτά που θα δημιουργήσουν το παραδεισένιο τοπίο, έχουν επιλεγεί τόσο εκείνα που σχετίζονται διαχρονικά με τη μεταθανάτια ζωή όσο και αυτά που γνωρίζουμε ότι συνέθεταν το παριλίσιο τοπίο στην αρχαιότητα όπως οι αμυγδαλιές, τα κυπαρίσσια, οι ελιές, οι δάφνες, οι ροδιές, οι μυρτιές και οι πασχαλιές, τα αγιοκλήματα και τα γιασεμιά, οι ίριδες, οι υάκινθοι, ακόμη και αμπέλια.