Αθήνα, 6 Αυγούστου 1976. Ηταν η ώρα του δείπνου. Υστερα από ενενήντα λεπτά συνομιλιών ο ολλανδός υπουργός Εξωτερικών Βαν Ντερ Στουλ καθόταν στο ίδιο τραπέζι με τον ομόλογό του Δημήτριο Μπίτσιο και τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή. Τότε έφτασε η πληροφορία ότι το τουρκικό ερευνητικό σκάφος «Σισμίκ» έπλεε σε ελληνικά ύδατα. Η ατμόσφαιρα στο τραπέζι φορτίστηκε. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είπε ότι η Ελλάδα θα αναγκαστεί να «δράσει» εφόσον οι Τούρκοι «εμμείνουν στις προκλήσεις τους». Η προγραμματισμένη για το Σαββατοκύριακο κρουαζιέρα Καραμανλή και Βαν Ντερ Στουλ ακυρώθηκε. Θα ακολουθούσε ένας τεταμένος μήνας διπλωματικών παρεμβάσεων, ακραίας ρητορικής και πρωτοσέλιδων εφημερίδων που έφερναν τις δύο χώρες στο χείλος πολεμικής σύρραξης. Οι λεπτομέρειες εκείνου του δείπνου δεν διέρρευσαν ποτέ στον Τύπο.
ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ. Ο πολιτικός διευθυντής του ολλανδικού υπουργείου Εξωτερικών Ντε Χουπ Σέφερ επικοινώνησε την επομένη με αξιωματούχο στην Ουάσιγκτον. Η ολλανδική αντιπροσωπεία θεώρησε την ακύρωση της κρουαζιέρας ως ένδειξη κλιμάκωσης της έντασης. Μάλιστα, σύμφωνα με το τηλεγράφημα (1976STATE196852) μετέφερε και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα το παρασκήνιο των συζητήσεων και ζήτησε την παρέμβαση και των Αμερικανών για ειρηνικό συμβιβασμό Τουρκίας - Ελλάδας. Η αγωνία των Ολλανδών εξηγείται και από δημοσίευμα των «ΝΕΩΝ» λίγες ημέρες αργότερα, στις 17 Αυγούστου, σύμφωνα με το οποίο η αγγλοολλανδική εταιρεία Shell πήρε άδεια από την Τουρκία για έρευνες εντοπισμού πετρελαίου σε μια περιοχή 1.000 χιλιομέτρων (από τη Σμύρνη έως το Νότιο Αιγαίο).
Οι ΗΠΑ πάντως δεν περίμεναν την παρακίνηση των Ολλανδών για να ασχοληθούν με το «Σισμίκ». Στις 3 Αυγούστου ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Αγκυρα Γουίλιαμ Μάκομπερ συνάντησε τον τούρκο υπουργό Εξωτερικών Ιχσάν Τσαγλαγιανγκίλ. Οπως γράφει ο Μάκομπερ σε τηλεγράφημά του προς την Ουάσιγκτον (1976ANKARA05940), προσπάθησε να κατευνάσει τον τούρκο υπουργό λέγοντάς του ότι «θα ήταν πιο λογικό η Τουρκία, ως μεγαλύτερη και πιο ισχυρή χώρα από ό,τι η Ελλάδα, να πάρει πρωτοβουλία διαλόγου». Ο Τσαγλαγιανγκίλ ζήτησε οι ΗΠΑ και οι άλλοι σύμμαχοι «να σταματήσουν να συμπεριφέρονται στην Ελλάδα σαν να είναι κακομαθημένο παιδί». Ο Μάκομπερ τον προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε σύγκρουση θα πάγωνε για πολλά χρόνια την έγκριση της αμυντικής συνεργασίας Τουρκίας - ΗΠΑ από το αμερικανικό Κογκρέσο.
Ολο τον Αύγουστο του '76 οι Αμερικανοί παρακολουθούσαν στενά την πορεία του «Σισμίκ» στις θάλασσες. Από τις αρχές του '70 άλλωστε διεξήγαν έρευνες και γεωτρήσεις αμερικανικές εταιρείες πετρελαιοειδών όπως η Texaco, η Chevron, η Conoco. Μάλιστα σε διαμαρτυρίες των Τούρκων για τις γεωτρήσεις στη Θάσο ο αμερικανός πρεσβευτής στην Αγκυρα Μάκομπερ σημείωσε σε τηλεγράφημά του (1976ATHENS08194) ότι η αμερικανική εταιρεία που ανέλαβε τις εργασίες κινούνταν αυστηρά σε ελληνικά χωρικά ύδατα.
Η ΚΑΤΑΛΗΞΗ. Οσο εξελισσόταν η υπόθεση του «Σισμίκ» ο Μάκομπερ ενημέρωνε την Ουάσιγκτον για τα τουρκικά δημοσιεύματα και με τηλεγράφημά του στις 12 Αυγούστου (1976ANKARA06198) ζήτησε την προσοχή των ΗΠΑ για τις τουρκικές κινήσεις και το ταξίδι του διοικητή του τουρκικού στόλου, ναυάρχου Χίλμι Φιράτ, από την Αγκυρα στη Σμύρνη. Στο λιμάνι της πόλης κατέπλευσε λίγες ημέρες αργότερα το «Σισμίκ». Παράλληλα η Ελλάδα είχε προσφύγει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ζητώντας τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων.