[Ανάλυση] Πώς το ΠΑΣΟΚ έγινε σάντουιτς

«Τι να κάνει; Να αφήσει τη χώρα στον αέρα;». Στον αέρα απευθύνει αυτό το – επικά δραματικό – ερώτημα στέλεχος της Ιπποκράτους, μιλώντας κατ’ ιδίαν. Υποκείμενο του ερωτήματος είναι ο Βαγγέλης Βενιζέλος. Ενώ ο υπαινιγμός είναι ότι, παρά τις επιμέρους επιφυλάξεις του, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει επιλέξει να στηρίξει την οικονομική πολιτική στο σύνολό της.

Στην ηρωική εποχή του ΠΑΣΟΚ – τότε που το Κίνημα έγραφε «4» ως πρώτο συνθετικό διψήφιου ποσοστού και όχι «4» σκέτο – καθένας από τους κορυφαίους είχε τον ήρωά του. Οι επιλογές απηχούσαν την ψυχολογία του καθενός και εμφάνιζαν μεγάλες ιστορικές και μυθολογικές διακυμάνσεις. Ας πούμε στον Κώστα Λαλιώτη, που τραβούσε τη βάσανο των εκλογών, άρεσε ο Σίσυφος. Στον Αλέκο Παπαδόπουλο, που είχε τον λανθάνοντα αυταρχισμό όλων των μεταρρυθμιστών, ο Ιωάννης Καποδίστριας. Ο Βενιζέλος δεν χρειαζόταν να κοιτάξει μακρύτερα από το επίθετό του. Παρ’ όλα αυτά, από το 2010 και μετά μάλλον έχει μετατοπιστεί από τη νεότερη Ιστορία στο μυθολογικό υποσυνείδητο της πολιτικής. Ετσι, τείνει να μετατραπεί σε Ατλαντα που φέρει εθνικά βάρη.

Πλάκα, πλάκα ο Βενιζέλος ήταν σε όλες τις κυβερνήσεις από το 2009 έως το 2012. Την τρέχουσα κυβέρνηση ο Βενιζέλος τη στηρίζει, αλλά πέρυσι τον Ιούνιο επέλεξε να μην μπει στη σύνθεσή της. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το έπραξε διότι εκτίμησε ότι η κυβέρνηση αυτή θα άντεχε το πολύ έως το φθινόπωρο. Οπως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή ήταν εκτίμηση κοινή σε πολλούς από τους «μεγάλους» της πολιτικής ελίτ. Κατ’ ιδίαν φαίνεται να είχαν ταυτόσημη επ’ αυτού άποψη ο Κώστας Καραμανλής και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Τέλος πάντων. Ο Βενιζέλος δεν μπήκε και εκ των υστέρων – τώρα που χτυπάει την πόρτα του ανασχηματισμού – το μετάνιωσε. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν παίρνει πάλι κόστος. Αυτό έχει να κάνει με την πολιτική του Φώτη Κουβέλη.

Ο Βενιζέλος στηρίζει και ψηφίζει μέτρα και νομοσχέδια. Ο Κουβέλης στηρίζει, αλλά δεν πολυψηφίζει – έστω και αν χθες το βράδυ είχαμε ελαφρά αναδίπλωση. Ή, μάλλον ψηφίζει μόνο τον προϋπολογισμό. Μπορεί να το κάνει γιατί δεν έχει δίλημμα. Και δεν έχει δίλημμα – εκεί είναι η ειρωνεία – γιατί στη μεγάλη τους πλειονότητα οι βουλευτές που έφυγαν από το ΠΑΣΟΚ ξαναγύρισαν τελικά σε αυτό. Ετσι ΝΔ και ΠΑΣΟΚ αθροίζουν πάνω από 150 βουλευτές. Βεβαίως, στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί πλειοψηφία των παρόντων στη Βουλή, άρα κάτω και από 150. Αλλά το 150+ έχει μια ψυχολογική και συμβολική αξία. Με όρους διαπραγματευτικού παιγνίου, το να μην ψηφίζει η ΔΗΜΑΡ σημαίνει ότι, αν δεν ψηφίσει το ΠΑΣΟΚ, η κυβέρνηση πέφτει. Ο Βενιζέλος δεν μπορεί να πάρει την ευθύνη – δηλαδή να αφήσει τη χώρα στον αέρα. Οπότε γίνεται κάθε φορά αυτό που γίνεται.

Κάπως έτσι το ΠΑΣΟΚ και ο πρόεδρός του έχουν γίνει σάντουιτς μεταξύ ΝΔ και ΔΗΜΑΡ. Ή, ειπωμένο διαφορετικά, είναι τα υποζύγια της οικονομικής πολιτικής. Είναι μια υπόθεση χωρίς χαρά ή μεγάλες ικανοποιήσεις, όπως εξηγεί κατ’ ιδίαν ο Βενιζέλος που σπεύδει να διευκρινίσει, με την κομψότητα λόγου που τον διακρίνει, ότι δεν είναι αρχηγός γιατί περνάει ωραία. Από την άλλη, εκεί που έχουν φθάσει τα πράγματα, ούτε ο Κουβέλης περνάει το ίδιο ωραία όπως πριν.