Υμνος στην αληθινή ζωή

Μια κωμωδία από το Βέλγιο, ένα δράμα από τη Γαλλία κι ένα στυλιζαρισμένο θρίλερ δράσης είναι οι προτάσεις που ξεχωρίζουν σε μια πολυποίκιλη εβδομάδα.

«Hasta la vista». Δεν μου αρέσει να γίνομαι ιδιαίτερα περιγραφικός με την πλοκή των ταινιών που μας αφορούν εδώ, αλλά μερικές φορές είναι δύσκολο να αντισταθείς στον πειρασμό: όταν μια ιστορία σ’ έχει αγγίξει, θέλεις να τη μοιραστείς και λίγο.

Ηρωες αυτού του βελγικού φιλμ, λοιπόν, είναι τρεις νεαροί με ειδικές ανάγκες. Ο Τζόζεφ είναι σχεδόν τυφλός. Ο Φιλίπ παραπληγικός. Και ο Λαρς είναι επίσης καθηλωμένος σε μια αναπηρική καρέκλα, με την κατάσταση του να χειροτερεύει διαρκώς – οι δε τελευταίες εξετάσεις του είναι ιδιαίτερα δυσοίωνες και βυθίζουν την οικογένειά του στη θλίψη και ακυρώνουν τις διακοπές που είχαν σχεδιάσει (στις οποίες θα ταξίδευαν με προορισμό έναν οίκο ανοχής για ΑΜΕΑ, κάπου στην Ισπανία, δίχως γονείς, αλλά με έναν ειδικευμένο νοσοκόμο). Οι τρεις νέοι όμως είναι αποφασισμένοι να μην πεθάνουν παρθένοι, και έτσι ενορχηστρώνουν την «απόδρασή» τους, βάζοντας μπρος ένα road trip από τα λίγα.

Να το ξεκαθαρίσω εξ αρχής. Δεν έχω κανένα πρόβλημα με το δάκρυ της κινηματογραφικής αίθουσας. Εχω μεγάλο πρόβλημα όμως με τον συναισθηματικό εκβιασμό. Ξέρετε για ποιες στιγμές μιλάω. Οταν, για παράδειγμα, στην πιο κρίσιμη στιγμή τα βιολιά ανεβαίνουν στο +11. Ή, όταν ο πρωταγωνιστής που υποφέρει από λευχαιμία ισοπεδώνεται από νταλίκα πέντε λεπτά πριν το φινάλε. Γιατί άλλο η συγκίνηση που προκύπτει από το θέαμα, και άλλο η συγκίνηση που γίνεται αυτοσκοπός – και, φυσικά, αυτό αφορά μια μεγάλη κινηματογραφική τέχνη, αλλά και μια βαθύτερη ευαισθησία που ίσως και να μη διδάσκεται.

Ο σκηνοθέτης του «Hasta la vista» την διαθέτει. Οι χαρακτήρες που στήνει δεν είναι άγιοι. Εχουν πάθη, αδυναμίες, κάνουν λάθη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, γίνονται ιδιαίτερα απωθητικοί – όπως ο καθένας μας μπορεί να γίνει, όταν οι συνθήκες τον ξεπερνούν. Σε μια αντίστοιχη χολιγουντιανή παραγωγή θα είχαμε να κάνουμε με τρεις αγιογραφίες ή, για να το θέσουμε καλύτερα, τρεις πολιτικώς ορθές καρικατούρες (για το Χόλιγουντ βλέπετε, ένας χαρακτήρας με ειδικές ανάγκες είναι εξ ορισμού «αθώος» – και, συνήθως, υποψήφιος για Οσκαρ).

Ο Τζέφρι Εντχόβεν όμως αποτυπώνει αυτό που θα έπρεπε να ήταν προφανές: όλοι έχουμε μέσα μας μια άρνηση απέναντι στο διαφορετικό, ανεξαρτήτως αν το «διαφορετικό» για τους απέναντι εξ ημών απαρτίζεται από εμάς τους ίδιους. Ολοι υποκύπτουμε στις παγίδες που προκύπτουν από τα γρανάζια ενός κοινωνικού μηχανισμού στον οποίο υπαγόμαστε περισσότερο από συνήθεια και λιγότερο από ανάγκη.

Αυτή η αποστομωτική ειλικρίνεια είναι που απογειώνει αυτήν εδώ, την καλύτερη κωμωδία που είδαμε τελευταία επί του θέματος – μιας και προσφάτως είδαμε και τους «Αθικτους» και το «The Sessions», ταινίες με τις οποίες το σημερινό φιλμ συγγενεύει μονάχα εξ αγχιστείας. Γιατί ανιχνεύοντας τα δυσδιάκριτα όρια ανάμεσα στο χιούμορ και την τραγωδία, το «Hasta la vista» υμνεί τη ζωή γι’ αυτό που είναι: υπέροχη, αλλά και σύντομη. Ε, τι άλλο μπορεί να είναι αυτό, εκτός από αστείο;