Με το δελτίο στο χέρι για έναν σταρ μαέστρο

Δεν θύμιζε φυσικά σημείο διανομής συσσιτίου, γενικεύοντας όμως λιγάκι η ατμόσφαιρα ήταν αντίστοιχη. Ενώ στην κεντρική είσοδο του Μεγάρου Μουσικής ελαφρές αστυνομικές δυνάμεις φρόντιζαν για την προστασία σημαντικών προσώπων, έναν όροφο πιο κάτω, μπροστά στην αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος, πρόσωπα λιγότερο σημαντικά, κρατώντας στο χέρι κάτι σαν εισιτήριο, περίμεναν υπομονετικά.

Ηλικιωμένες με τα κυριακάτικά τους, μοναχικοί φοιτητές που ανάμεσα στον ηλεκτρομαγνητισμό και τη μηχανική χαζεύουν στο YouTube κλασική μουσική, συνταξιούχοι αστυνομικοί που τώρα πια ακούν πολύ Τρίτο Πρόγραμμα, θλιμμένοι 35άρηδες που φορούσαν το καλό τους κοστούμι με τον τρόπο των ανθρώπων που έχουν σπάνια τέτοια ευκαιρία, έκαναν χρήση ενός δικαιώματος που ορίζει ότι η σπουδάζουσα νεολαία, οι νέοι κάτω των 25, οι γέροι άνω των 65, οι άνεργοι, οι πολύτεκνοι, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, μπορούσαν να επιδείξουν το δωρεάν δελτίο εισόδου που προμηθεύθηκαν και να παρακολουθήσουν ζωντανά, έστω σε γιγαντοοθόνη, μια καλή συναυλία.

Λογικά, την ίδια στιγμή, οι μουσικοί της Φιλαρμονικής του Ισραήλ, μιας από τις σημαντικότερες του κόσμου, υπό τη διεύθυνση του Ζούμπιν Μέτα, του ινδού μαέστρου που όχι μόνο έχει βραβευθεί για το έργο του αλλά και φροντίζει ώστε η μουσική να φτάνει εκεί που δεν είναι εύκολο, ήλεγχαν στα παρασκήνια το κούρδισμα του βιολιού τους ή τις παρτιτούρες της Συμφωνίας Νο 41 του Μότσαρτ και της Πέμπτης του Μάλερ, που σε λίγο θα εκτελούσαν.

Η παρουσία τους εδώ οφειλόταν εν πολλοίς στη χορηγία ενός Ελληνα του εξωτερικού που θέλησε να μείνει ανώνυμος. Οπως και να ‘χει, έναν όροφο πιο κάτω από όλα αυτά, δύο πρωτοετείς φοιτητές, ο Αλέξης και ο Κώστας, εξηγούσαν ότι η απόφαση του Μέτα να επιτρέψει την αναμετάδοση της συναυλίας, «ήταν μια ωραία κίνηση» και πως «η τέχνη δεν είναι περιττή για έναν φοιτητή στην Ελλάδα της κρίσης, ο οποίος μπορεί να την απολαύσει, αρκεί να μη βγει ένα Σάββατο».

«ΜΕΓΑΛΟΨΥΧΙΑ». Ενας 35άρης άνεργος, ο Γιώργος, με το πρόσωπο γεμάτο άγχος, ίσως γιατί πλησίαζε η διακοπή της επιδόματός του, έλεγε ότι γνώριζε τις δύο συμφωνίες, («δύο έργα, θαυμάσια, θαυμάσια») και ευχόταν «να είναι ευλογημένος ο Ζούμπιν Μέτα για την πρωτοβουλία του». Η κυρία Ροδή, περασμένης ηλικίας και γελαστή, τον είχε δει, έλεγε, πριν από τριάντα χρόνια στο Σικάγο. Πίστευε ότι ο μαέστρος, με αυτό το δελτίο εισόδου που εκείνη κρατούσε στο κουρασμένο χέρι της, «απέδειξε τη μεγαλοψυχία των λαών του Τρίτου Κόσμου».

Σιγά σιγά έπιαναν και άλλοι τις θέσεις τους, άλλοι σε λαλίστατες παρέες, άλλοι ως σιωπηλές μονάδες. Η οθόνη μπροστά τους ανακοίνωνε ήδη ψυχρά το γεγονός και ο Φάνης, ένας ακόμα φοιτητής, την κοιτούσε υπομονετικά, περιμένοντας να ακούσει δύο έργα που, όπως είπε, τα ήξερε πολύ καλά. Μια άνεργη κοπέλα και φοιτήτρια στο δεύτερο πτυχίο της, η Μαρία, δεν ήξερε πολλά για τον μαέστρο, γι’ αυτό και ήρθε. «Πρωτότυπη αυτή η προσφορά », έλεγε. «Βοηθά ώστε να ακούσουν κλασική μουσική άνθρωποι που ειδάλλως δεν θα μπορούσαν».

Η ΣΥΝΑΥΛΙΑ. Στο μεταξύ όμως, η ώρα της πρώτης δοξαριάς πλησίαζε. Εναν όροφο πιο πάνω, όσοι πλήρωσαν κανονικά εισιτήριο, είχαν πιθανώς βολευτεί στα καθίσματα. Οσο πύκνωναν, οι θεατές της αναμετάδοσης βολεύονταν και αυτοί. Ηταν λιγότερο σημαντική γι’ αυτούς η απόλαυση των επιτευγμάτων της τέχνης; «Φανταστείτε να μην είχαμε ούτε αυτή», έλεγε η Μαρία, η άνεργη φοιτήτρια. «Περιέχει αρμονία, δικαιοσύνη και ένα σωρό αρετές που μας κάνουν καλύτερους ανθρώπους. Δεν μπορώ να φανταστώ έναν λαό που θέλει να αλλάξει και δεν ασχολείται με την τέχνη», έλεγε ο Φάνης, ο φοιτητής του Φυσικού. «Ο Μάνος Χατζιδάκις είχε πει ότι αληθινή παιδεία είναι αυτή που κάνει εφικτή μια ιπτάμενη φυγή προς τα αστέρια» έλεγε θλιμμένα ο Γιώργος, ο αγχωμένος άνεργος.

Σύντομα όλοι τους θα κοίταζαν την οθόνη την ώρα που θα ζωντάνευε, δείχνοντας τους μουσικούς να παίρνουν θέσεις και τον Ζούμπιν Μέτα να ανεβαίνει στο πόντιουμ καταχειροκροτούμενος. Σε λίγο θα διηύθυνε εξαίρετα το «Allegro Vivace», το πρώτο μέρος της 41ης του Μότσαρτ, αλλά και το δεύτερο και το τρίτο. Το «Trauermarch», το πρώτο μέρος της Πέμπτης του Μάλερ, ή το δεύτερο, «Stürmisch bewegt». Ο ήχος θα ήταν κρυστάλλινος και η εικόνα πεντακάθαρη. Οι φυσική του παρουσία όμως, ήταν αλλού. Και οι νότες της ορχήστρας του, μερικά εκατοστά του δευτερολέπτου πιο πριν από την αναμετάδοσή τους.