Ελπίζομεν στον Μόσκοβον, να ’ρθη να μας γλυτώση…

«Ελπίζομεν εις τα ξανθά  

γένη να μας γλυτώσουν…

Να ‘λθουν από το Μόσκοβον
να μας ελευθερώσουν»

Αυτά προφήτευε, το 1678, ο Μητροπολίτης Μυρέων Ματθαίος στην έμμετρη «Ιστορία κατά την Ουγγροβλαχίαν». Δεν ήταν ο μόνος. Την ίδια εποχή στην «Οπτασία» του Αρχάγγελου δημοσιεύονταν δοξασίες και χρησμοί για το «ξανθό γένος», όπως το ακόλουθο έμμετρο:

   Στην ιστορία έμεινε και η φράση του Γ. Μπακόλα (Ν. Κοσομούλη, Ενθυμήματα): «Αν δεν έλθουν δώδεκα χιλιάδες Μόσκοβοι να έβγουν έξω, Ρωμαίικο δεν κάμνομεν ημείς με τα κεφάλια μας».

Οι «Μόσκοβοι» ήλθαν, αλλά όχι για να ελευθερώσουν την Ελλάδα από τη σκλαβιά των Τούρκων. Στόχος ήταν η δημιουργία αντιπερισπασμού για να απασχοληθούν οι τουρκικές δυνάμεις στον Νότο και να αποδυναμωθούν στον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο στον Βορρά.

Οταν το 1710 ξέσπασε ένας ακόμη ρωσοτουρκικός πόλεμος ο Μέγας Πέτρος κάλεσε τους Ελληνες των Βαλκανίων σε εξέγερση. Στη Μητρόπολη της Μόσχας η ρωσική σημαία έφερε το σύνθημα: «Εν τούτω νίκα». Ο Τσάρος καλούσε τους Ελληνες σε εξέγερση, υποσχόμενος ότι θα «βοηθήσει» στην απελευθέρωση: «Η μεγαλοψυχία της καρδιάς σας, σας υποχρεώνει να πολεμήσετε άφοβα για την πίστη και τις εκκλησίες σας και ας χύσουμε  μέχρι την τελευταία σταγόνα το αίμα μας. Ας δοξάσουμε τον Θεό, ας χαρούμε και ας προσπαθήσουμε να ελευθερώσουμε τους τόπους των προγόνων μας».

Οι Ρώσοι ηττήθηκαν, το 1711, στον Προύθο και άρχισαν να ανασυγκροτούνται για τον «επόμενο γύρο». Η διάδοχος του Μεγάλου Πέτρου, Αικατερίνη Β’ (ως Μεγάλη θα περάσει και αυτή στην Ιστορία) δεν περιορίστηκε στις διακηρύξεις και στις εκκλήσεις για εξέγερση.

Το 1769 η Ρωσία βρισκόταν πάλι σε πόλεμο με την Οθωμανική Αυτοκρατορία προβάλλοντας το επιχείρημα της «προστασίας του Χριστιανισμού, πολιτική που υποστήριζε η Ρωσία μέχρι τον Κριμαϊκό Πόλεμο. Η Αικατερίνη συνέλαβε το σχέδιο του αντιπερισπασμού στην Ελλάδα, για να σώσει τον στρατό της που είχε εγκλωβιστεί από τους Τατάρους στις όχθες του Δνείπερου ποταμού.

Τον Φεβρουάριο 1770 κατέπλευσε στη Μάνη ρωσικός στόλος υπό τον Θεόδωρο Ορλώφ. Το σχέδιο είχε εκπονήσει ο αδελφός του Γρηγόριος, υψηλόβαθμος αξιωματικός του ρωσικού Στρατού. Είχε παίξει αποφασιστικό ρόλο στην εκθρόνιση του Τσάρου Πέτρου. Για αυτή την υπηρεσία «τιμήθηκε» από την Αικατερίνη με τον «ρόλο» ενός από τους 14 εραστές της!

Οι κάτοικοι της Μάνης, με επικεφαλής τους κληρικούς, κατευθύνθηκαν στο Οίτυλο για να υποδεχθούν τους «ξανθούς ελευθερωτές». Τον ενθουσιασμό διαδέχθηκε η απογοήτευση. Λίγα πλοία, ελάχιστα πυρομαχικά και ελάχιστες χερσαίες δυνάμεις. Ο Ορλώφ προσπάθησε να τους «παρηγορήσει» με την υπόσχεση ότι τις επόμενες ημέρες θα έφθαναν ενισχύσεις.

Πράγματι οι ενισχύσεις δεν άργησαν. Ενας ισχυρός στόλος κατέπλευσε υπό τον Αλεξέι Ορλώφ και άρχισε η συγκρότηση των πρώτων επαναστατικών λεγεώνων. Οι Τούρκοι δεν αιφνιδιάστηκαν. Είχαν ενημερωθεί από Αγγλους και Ελληνες, αλλά δεν είχαν επαρκείς δυνάμεις.

Οι πρώτες επιχειρήσεις των επαναστατών ήσαν νικηφόρες και προκάλεσαν εξεγέρσεις ακόμη και στην Κρήτη. Στο μεταξύ κατέφθασαν στην Πελοπόννησο ισχυρές δυνάμεις Τουρκαλβανών, οι οποίοι κατέπνιξαν την εξέγερση και, κατά το «έθιμό» τους, επιδόθηκαν σε σφαγές και λεηλασίες. Το άδοξο τέλος των «Ορλωφικών», όπως ονομάστηκε η πρώτη υποκινούμενη από τους Ρώσους εξέγερση κατά των Τούρκων, γράφηκε στις 26 Μαρτίου 1770 με την εγκατάλειψη του Ναυαρίνου. Με πρωταγωνιστές τους Τουρκαλβανούς θα ακολουθήσουν δέκα χρόνια λεηλασιών, σφαγών, καταστροφών. Ακριβό για τους Ελληνες το «τίμημα» του ρωσικού «παιχνιδιού».

Ο ρωσικός στόλος στο Αιγαίο

Ο Αλεξέι Ορλώφ αποφάσισε να δώσει τη μάχη με τους Τούρκους στο Αιγαίο. Εγκλωβίζει τον τουρκικό στόλο μεταξύ Χίου και Τσεσμέ. Η νύχτα της 25ης προς την 26η Ιουνίου 1770 έγινε μέρα. Οι Ρώσοι πυρπόλησαν και κατέστρεψαν τα οθωμανικά σκάφη. Ηταν η πρώτη νίκη της Ρωσίας στη θάλασσα με αξιοσημείωτες πολιτικές συνέπειες.

Ο Ορλώφ με τον στόλο δεν μπόρεσε να περάσει από τα Δαρδανέλλια με προορισμό τη Μαύρη Θάλασσα, διότι οι Γάλλοι είχαν κατασκευάσει ισχυρά οχυρωματικά έργα. Αναγκαστικά οι Ρώσοι θα μείνουν και θα ελέγχουν για τέσσερα χρόνια τα νησιά των Κυκλάδων και ορισμένα του Αιγαίου, με ναυτικές βάσεις στον Πόρο και στη Νάουσα της Πάρου. Δεν θα αφήσουν και «καλές εντυπώσεις», ιδιαίτερα στους καθολικούς που είχαν την προστασία της Γαλλίας, με την οποία η Ρωσία δεν είχε καλές σχέσεις.

Ο Ρωσοτουρκικός Πόλεμος (1768-1774) θα κλείσει με τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή. Με τη συνθήκη, η Υψηλή Πύλη ανέλαβε την υποχρέωση «να προστατεύει με όλες  τις δυνάμεις της τη Χριστιανική Θρησκεία και τις Εκκλησίες σε όλο το Οθωμανικό Κράτος» και στη Ρωσία εκχωρήθηκε ο ρόλος της Υψηλής Προστασίας του Χριστιανισμού μέσω του ελέγχου εφαρμογής της συνθήκης. Σε πολλές περιπτώσεις, η συνθήκη «έμεινε στα χαρτιά». Οι Τούρκοι συνέχισαν να καταπιέζουν τους χριστιανούς και να καταστρέφουν τις εκκλησίες. Η Ρωσία διαμαρτυρόταν «κατά περίπτωση», όταν διευκόλυνε την συνεχιζόμενη αντιπαράθεση με τους Οθωμανούς. Οι διαμαρτυρίες «χαλάρωσαν» εννέα χρόνια μετά τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή, όταν υπογράφηκε συμφωνία με την οποία η Ρωσία πέτυχε την ελεύθερη ναυσιπλοΐα από τον Εύξεινο στο Αιγαίο. Ηταν ένας από τους βασικούς στόχους της στην αντιπαράθεση με την Τουρκία, στον οποίο στόχευσε και η αποστολή του ρωσικού στόλου στην Πελοπόννησο το 1770.

ΟΡΛΩΦΙΚΑ. Η ΠΡΩΤΗ ΥΠΟΚΙΝΟΥΜΕΝΗ ΕΞΕΓΕΡΣΗ. Ο Αλεξέι Ορλώφ κατέπλευσε το 1770 με ισχυρό στόλο στην Πελοπόννησο, όπου άρχισε η συγκρότηση των πρώτων επαναστατικών λεγεώνων. Οι πρώτες επιχειρήσεις των επαναστατών ήταν νικηφόρες και προκάλεσαν εξεγέρσεις ακόμη και στην Κρήτη. Στο μεταξύ κατέφθασαν ισχυρές δυνάμεις Τουρκαλβανών, οι οποίοι κατέπνιξαν την εξέγερση. Το άδοξο τέλος των «Ορλωφικών» – όπως ονομάστηκε η πρώτη υποκινούμενη από τους Ρώσους εξέγερση κατά των Τούρκων – γράφηκε στις 26 Μαρτίου 1770 με την εγκατάλειψη του Ναυαρίνου