Τo κακό – και το ακόμη πιο κακό – σενάριο

Για όλα υπάρχει καλό και κακό σενάριο. Ή για σχεδόν όλα. Το Κυπριακό είναι δυστυχώς εξαίρεση.

Η Κύπρος δεν χρεοκόπησε. Εστω και αν το σημερινό άνοιγμα των τραπεζών θα είναι κρίσιμη δοκιμασία. Ούτε βγήκε από το ευρώ. Ωστόσο, οι συνέπειες της «λύσης» είναι σε μεγάλο ποσοστό ταυτόσημες με μια επιστροφή στη λίρα. Ακύρωση του τραπεζικού συστήματος, βαθιά ύφεση, διάλυση της οικονομίας, φυγή κεφαλαίων, αχρήστευση οικονομικού μοντέλου. Το χειρότερο είναι ότι η Ευρώπη εμφανίζεται να έχει «σώσει» την Κύπρο, ενώ αυτό που έχει γίνει είναι ότι έχει προφυλαχθεί, κατά το δυνατόν, η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος της ευρωζώνης. Με αυτά τα δεδομένα, καλό σενάριο για τις μελλοντικές εξελίξεις δεν υπάρχει. Υπάρχουν απλώς κακά και πολύ κακά σενάρια.

Ανάλογα είναι τα πράγματα και στην Ελλάδα, σε ό,τι αφορά την οικονομία. Τα υποκαταστήματα των κυπριακών τραπεζών άλλαξαν χέρια με όλα κι όλα 500 εκατ. ευρώ ως προίκα και χωρίς να υπάρχει χρόνος να αποτιμηθεί η κατάστασή τους. Δηλαδή, μεταβιβάστηκαν υποχρεωτικά. Η ύφεση στην Κύπρο θα επιβαρύνει την κατάσταση των ελληνικών τραπεζών που είχαν επεκταθεί εκεί. Αρα, η αριθμητική της ανακεφαλαιοποίησης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος γίνεται ξανά αμφίβολη. Την ίδια ώρα η βύθιση της κυπριακής οικονομίας θα έχει αρνητικές συνέπειες και στην εδώ κατάσταση. Με άλλα λόγια, η Κύπρος θα εξάγει ύφεση. Η έκθεση της Ελλάδας στην Κύπρο εκτιμάται από ορισμένους ακόμη και σε 40 δισ. ευρώ. Το νούμερο είναι ίσως υπερβολικό. Αλλά καλύτερα τα πράγματα δεν θα πάνε. Ολα αυτά, ενώ η Ευρώπη θα ισχυρίζεται ότι «έσωσε» την Κύπρο και θα εμφανίζεται φειδωλή στο να δώσει κι άλλα χρήματα στην Ελλάδα αν το πρόγραμμα εδώ δεν βγαίνει. Από εκεί και πέρα, κανείς δεν θέλει να σκεφτεί ότι το κούρεμα των καταθέσεων στην Κύπρο μπορεί να πλήξει την εμπιστοσύνη και στην Ελλάδα.

Αν στην οικονομία οι προγνώσεις είναι όλες δυσοίωνες, στην πολιτική υπάρχει και καλό σενάριο. Βλέποντας τι έγινε στην Κύπρο, η ελληνική κοινή γνώμη μπορεί να αντιληφθεί οριστικά ότι δεν υπάρχει εναλλακτική. Να επικρατήσει ο ρεαλισμός. Και έτσι οι αντιστάσεις στην εφαρμογή του προγράμματος να καμφθούν. Την ίδια ώρα ενδέχεται να αρχίσουν να μικραίνουν οι κοινωνικές δεξαμενές για κόμματα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, που υποστήριζαν τη σκληρή γραμμή έναντι Βρυξελλών και Βερολίνου. Τηρουμένων των αναλογιών δηλαδή και εφόσον η κυβέρνηση των τριών το χειριστεί σωστά, θα μπορούσε η περιπέτεια της κυπριακής οικονομίας να λειτουργήσει όπως η υπόθεση Οτζαλάν. Από εκείνο το σημείο και μετά το ρεύμα του ελληνικού εθνικισμού ανακόπηκε και η κυβέρνηση Σημίτη μπόρεσε να επιβάλει τον εξορθολογισμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Φυσικά, η πολιτική αυτή άσκηση δεν θα είναι εύκολη. Αν μη τι άλλο, γιατί η Αθήνα είναι υποχρεωμένη να συμπαρίσταται στην Κύπρο. Ακόμη χειρότερα: αν οι κυπριακές φωνές που ζητούν έξοδο της Λευκωσίας από την ευρωζώνη κερδίσουν έδαφος, θα αρχίσει μια δύσκολη φάση. Η Κύπρος θα παραπαίει και η αστάθεια αυτή θα μεταφέρεται αυτόματα στην Ελλάδα. Με δεδομένη τη σημασία που έχουν οι προσδοκίες και το κλίμα στην οικονομία, το μόνο σίγουρο σενάριο είναι ότι ξεκινάει μια δύσκολη περίοδος.