Συγγνώμη από το Ισραήλ με… υποβολέα

Ως μια εξέλιξη από την οποία «βγαίνουν όλοι κερδισμένοι», κάτι σαν το περίφημο «καζάν καζάν» δηλαδή, περιέγραψαν οι «New York Times» τη «συγγνώμη» που είπε τηλεφωνικά την Παρασκευή ο ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου στον τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με τον Μπαράκ Ομπάμα σε ρόλο διαμεσολαβητή αλλά και… ωτακουστή. Η απολογία αφορούσε το ισραηλινό ρεσάλτο στο τουρκικό πλοίο «Μαβί Μαρμαρά» το 2010 και τον επακόλουθο θάνατο εννέα τούρκων φιλοπαλαιστίνιων ακτιβιστών. Ηρθε σε μια περίοδο ιδιαίτερα κρίσιμη για τη Μέση Ανατολή – αλλά και για την Κύπρο, που έχει λόγους να φοβάται πως δεν θα ωφεληθεί από αυτήν. ΗΠΑ, Ισραήλ και Τουρκία πάντως βγαίνουν πράγματι κερδισμένες, η κάθε χώρα για τους δικούς της λόγους, που τέμνονται ωστόσο τόσο στη Συρία όσο και στο Ιράν.

Η ισραηλινή συγγνώμη αιφνιδίασε. Εχουν περάσει σχεδόν τρία χρόνια από τότε που επιχείρησε το «Μαβί Μαρμαρά» να σπάσει τον ισραηλινό αποκλεισμό της Γάζας. Στο διάστημα αυτό οι σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας επιδεινώνονταν σταθερά. Το Ισραήλ αρνούνταν να απολογηθεί δημόσια και μόλις πρόσφατα ο Ερντογάν ξεσήκωσε θύελλα χαρακτηρίζοντας τον σιωνισμό έγκλημα εναντίον της ανθρωπότητας. Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, η κυβέρνηση Ομπάμα προσπαθούσε παρασκηνιακά εδώ και μήνες, αν όχι χρόνια, να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα σε δύο από τους πιο σημαντικούς συμμάχους της. Ρόλο στην απόφαση του Νετανιάχου να απολογηθεί τελικά στον Ερντογάν για τα «επιχειρησιακά λάθη» που οδήγησαν στην «απώλεια ζωών» φέρεται να έπαιξε τόσο η απομάκρυνση του σκληροπυρηνικού Αβιγκντορ Λίμπερμαν από την ισραηλινή κυβέρνηση όσο και η είσοδος του Τζον Κέρι ως νέου υπουργού Εξωτερικών στην αμερικανική κυβέρνηση. Τον σημαντικότερο ρόλο, όμως, όπως αναγνώρισε στο facebook ο ίδιος ο Νετανιάχου, τον έπαιξε η Συρία.

«Το γεγονός ότι η κρίση στη Συρία επιδεινώνεται συνεχώς ήταν ο βασικός παράγοντας», σημείωσε. Το Ισραήλ ανησυχεί ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο να πέσουν χημικά όπλα του Ασαντ στα χέρια της λιβανικής Χεζμπολάχ ή των ακραίων ισλαμιστών που πολεμούν στο πλευρό των αντικαθεστωτικών. «Με όλη την περιοχή σε αναταραχή, το να μη συνεργάζονται οι δύο σύμμαχοι των ΗΠΑ εκεί ήταν μεγάλο πρόβλημα. Δεν υπήρχε κανένας διάλογος σε υψηλό πολιτικό ή διπλωματικό επίπεδο», σχολίασε ισραηλινός αξιωματούχος. Πέραν της Συρίας, η εξομάλυνση των σχέσεων του Ισραήλ με την Τουρκία αυξάνει αυτομάτως την πίεση και στο Ιράν, που επιμένει να αγνοεί τη Δύση και να εξοργίζει το Ισραήλ με το πυρηνικό του πρόγραμμα. Το όφελος για την Ουάσιγκτον είναι λοιπόν προφανές – η απολογία του Νετανιάχου στον Ερντογάν ήταν και το μοναδικό απτό επίτευγμα της επίσκεψης του Ομπάμα στο Ισραήλ και στη Ραμάλα.

Ο Ερντογάν, από την πλευρά του, έσπευσε να παρουσιάσει το Σάββατο την ισραηλινή συγγνώμη που αποδέχθηκε «εξ ονόματος του τουρκικού λαού» ως επιβεβαίωση της εντεινόμενης περιφερειακής ισχύος της Τουρκίας, την οποία προωθεί από τις αρχές της πρωθυπουργίας του. Ο ίδιος εμφανίστηκε χθες σκληρότερος, προειδοποιώντας πως οι σχέσεις με το Ισραήλ θα εξομαλυνθούν μόνον αφότου πληρωθούν και οι άλλοι δύο όροι που έχει θέσει η Αγκυρα: η καταβολή αποζημίωσης στα θύματα του «Μαβί Μαρμαρά» και η «άρση του αποκλεισμού της Παλαιστίνης». Ηταν μια σαφής προσπάθεια να μετριάσει την όποια ενόχληση νιώθει η θρησκευτική και φιλοπαλαιστινιακή βάση των υποστηρικτών του.

Το τηλεφώνημα
Μέσα από ένα τροχόσπιτο σταθμευμένο σε διάδρομο του αεροδρομίου του Τελ Αβίβ τηλεφώνησε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου στον Ερντογάν την Παρασκευή. Η συνομιλία τους διήρκεσε μισή ώρα, με τον Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος αναχώρησε αμέσως μετά για Ιορδανία, να «κρυφακούει».