Καθισμένος στο πλατό του γαλλικού τηλεοπτικού δικτύου LCI κοιτάζει τη συνομιλήτριά του στα μάτια. Στο βλέμμα του κρύβει ένα χαμόγελο, από αυτά που μαρτυρούν ανόθευτη ευγένεια. Μιλάει με γαλήνια, ατάραχη φωνή.
«Πιστεύω ότι δεν πρέπει να ζούμε μέχρι το υπερβολικά βαθύ γήρας. Πρέπει να ζούμε με ευχαρίστηση, για όσο έχουμε πάνω-κάτω τα μέσα να εκφραζόμαστε. Βλέπετε, προσπαθώ εδώ μαζί σας να εκφραστώ, όσο το δυνατόν καλύτερα. Οσο διαρκεί αυτό, είμαι χαρούμενος που ζω. Αλλά από τη στιγμή που θα αρχίσει να χάνεται… είμαι ευτυχής, ο θάνατος είναι για μένα ένα μεγάλο σχέδιο. Πιστεύω ότι από όλες τις εμπειρίες που συλλέγουμε σε μια ζωή η πιο ενδιαφέρουσα, ίσως, εμπειρία είναι ο θάνατος. Τη στιγμή εκείνη θα δούμε τι μένει και τι έρχεται. Αυτό που μένει, το βλέπουμε. Τη ζωή την έχουμε πίσω μας. Ηταν, για μένα, όμορφη. Με φριχτές στιγμές, και θαυμάσιες στιγμές. Ομορφη. Ισως όμως ο θάνατος να είναι ακόμη πιο όμορφος. Ποιος ξέρει;».
Δεν φοβάστε να πεθάνετε; τον ρωτάει η – κατά πολύ νεότερη – οικοδέσποινα.
«Καθόλου, μα καθόλου», της απαντάει.
Πιστεύετε; αναζητεί εκείνη εξηγήσεις.
«Οχι, όχι με την έννοια κάποιας συγκεκριμένης θρησκείας. Δεν είμαι ούτε προτεστάντης ούτε Εβραίος, αντίθετα με τους γονείς μου. Πιστεύω όμως βαθιά στη φιλοσοφία του Σπινόζα, πιστεύω ότι το Είναι βρίσκεται παντού. Είμαι επίσης υποτελής στην ποίηση του Ρίλκε, που λέει ότι είμαστε οι μέλισσες που μαζεύουν ξέφρενα το μέλι του ορατού για να το στοιβάξουν στη μεγάλη χρυσή κυψέλη του αόρατου. Πιστεύω ότι πορευόμαστε διά μέσου της ζωής προς κάτι πιο μεγάλο από ό,τι κάθε μεμονωμένη ζωή, όπου μπορούμε να προσφέρουμε τη δική μας, μικρή συμμετοχή».
Αν είχατε ένα μόνο όνειρο, πριν φύγετε; ζητεί να μάθει η παρουσιάστρια.
«Α, ναι, αυτό μπορώ να σας το εκμυστηρευθώ. Είναι η επίλυση του ισραηλινοπαλαιστινιακού προβλήματος. Δεν θα ήθελα να πεθάνω χωρίς αυτό το πρόβλημα, που με αγγίζει βαθιά, να βρει μια πραγματική, ειρηνική λύση».
Ηταν Μάρτιος του 2012. Ο Στεφάν Εσέλ μόλις ξεκίνησε, στα 95 του, το νέο, μεγάλο του πρότζεκτ.