Ανασχηματισμός: Δύσκολη εξίσωση για τρεις λύτες

«ΖΕΙ ο Μεγαλέξαντρος;» ρωτούσε η γοργόνα και ανάλογα καθόριζε τη συμπεριφορά της προς τους διερχόμενους ακτοπλόους. Αντίστοιχα, ο ανασχηματισμός θα γίνει, εφόσον η απάντηση σε ένα ερώτημα που δεν τίθεται φωναχτά από το Μαξίμου είναι ότι δεν θα μπει στην κυβέρνηση ο Βαγγέλης Βενιζέλος. Η διπλή άρνηση συνιστά κατάφαση. Σε διαφορετική περίπτωση ο ανασχηματισμός θα καθυστερεί διαρκώς και οι κυβερνητικές αλλαγές θα γίνονται μεμονωμένα και με το σταγονόμετρο, στο μοντέλο Βιρβιδάκη. Από εκεί και πέρα η εικόνα είναι σύνθετη, αφού η ΔΗΜΑΡ δεν θέλει να βγουν Ρουπακιώτης και Μανιτάκης, κάτι που προκαλεί δυσφορία στο κέντρο της κυβέρνησης, ενώ το Μαξίμου θα πρέπει να δει πού θα τοποθετηθούν οι εισερχόμενοι από το ΠΑΣΟΚ και πώς θα επηρεάσουν τα μπες-βγες τις ισορροπίες στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ. Τα στάνταρ του ανασχηματισμού είναι, πάντως, το Υγείας, όπου μάλλον κανείς και καμία δεν μένει όρθιος ή όρθια, και το σπάσιμο του Ανάπτυξης, ενώ αλλαγές πιθανολογούνται επίσης στο ΥΠΕΚΑ και στο Ναυτιλίας. Ως συνήθως, πολλοί περιμένουν καρέκλα και ακόμη περισσότεροι θα απογοητευθούν τελικά – αν μη τι άλλο γιατί ένας ανασχηματισμός τρικομματικής κυβέρνησης μειώνει τις πιθανότητες όσων ενδιαφέρονται για έναν υπουργικό θώκο

Βγήκε βουλευτής το 1977, προτού γίνει 30 χρόνων – και ήταν ο νεότερος της Βουλής. Εγινε υπουργός Οικονομικών της Οικουμενικής του 1989-90 και υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Μητσοτάκη προτού κλείσει τα 40. Υπέγραψε το 1992 τη Συνθήκη του Μάαστριχτ που γέννησε το ευρώ. Αποπέμφθηκε από την κυβέρνηση Μητσοτάκη και βγήκε από τη ΝΔ. Μάλιστα το κύμα εξόδου βουλευτών που ήταν στην ίδια γραμμή με τον Σαμαρά οδήγησε τελικά στην πτώση του Μητσοτάκη.

Ο Σαμαράς έκανε κόμμα, την ΠΟΛΑΝ, μπήκε στη Βουλή και έδωσε ψήφο για να βγει Πρόεδρος της Δημοκρατίας ο Κωστής Στεφανόπουλος. Και μετά το πέρασμα από την πολιτική Σιβηρία το 1996-2004 συνέχισε τις μεταμορφώσεις. Εκανε ευρωβουλευτής ενώ, αφού επανεξελέγη βουλευτής Μεσσηνίας, έγινε υπουργός Πολιτισμού. Το 2009 εξελέγη αρχηγός της ΝΔ και το 2011 στήριξε – δεύτερη φορά στην καριέρα του – κυβέρνηση συνεργασίας. Από τον Ιούνιο του 2012 είναι Πρωθυπουργός. Και τον Μάρτιο – το νωρίτερο – θα κάνει τον πρώτο του ανασχηματισμό. Αναμφίβολα είναι η πιο δύσκολη άσκηση για κάποιον που ασκεί εξουσία. Τα έχει κάνει όλα εκτός από ένα: ανασχηματισμό! Πράγματι, σε μια πολιτική καριέρα τεσσάρων δεκαετιών – τόσες είναι, παρά το νεανικό του στυλ – ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει απωθημένα.

Αν όμως η αναδρομή στην καριέρα του Σαμαρά έχει αξία είναι γιατί υπαινίσσεται τη μακρά εμπειρία του. Και αυτή θα μετρήσει σε ένα εγχείρημα που ο ίδιος δεν έχει έως τώρα επιχειρήσει, αλλά έχει παρακολουθήσει αμέτρητες φορές με πρωταγωνιστές όλους τους υπουργούς της Μεταπολίτευσης – αρχής γενομένης από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.

Γιατί ο ανασχηματισμός πιθανολογείται για τον Μάρτιο ή, τέλος πάντων, από τον Μάρτιο και μετά; Διότι τότε θα έχει ολοκληρωθεί το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ. Κάθε πρωθυπουργός έχει το μάτι του σε χίλια πράγματα. Ο Σαμαράς πρέπει να προσέχει και τους εταίρους του στην κυβέρνηση – ιδίως τον Βαγγέλη Βενιζέλο, που παρέλαβε ένα κόμμα εξουσίας σε φάση δραματικής συρρίκνωσης.

Το ΠΑΣΟΚ είναι σαν το μπρίκι με το γάλα στο μάτι της κουζίνας: δεν πρέπει να το ξεχάσεις ποτέ.

Εν αρχή ην το ΠΑΣΟΚ, λοιπόν. Ο ανασχηματισμός πήρε παράταση για τον Μάρτιο ώστε να έχει λυμένα τα χέρια ο Βενιζέλος. Εως τα Χριστούγεννα – ή, εν πάση περιπτώσει, το φθινόπωρο – ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ φαινόταν να έχει αποφασίσει ότι θα συμμετείχε και ο ίδιος στην κυβέρνηση. Η πολιτική αγορά μιλούσε μάλιστα για θέση αντιπροέδρου και προσπαθούσε να υποθέσει σε ποιο υπουργείο θα προσγειωνόταν ο Βενιζέλος. Παρότι δεν ήταν ομολογημένο, η είσοδος του προέδρου του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση δεν ήταν κάτι που ενθουσίαζε το Μαξίμου. Αυτό μεταφραζόταν και σε έλλειψη συνολικού ενθουσιασμού για τον ανασχηματισμό.

Αντιθέτως, μετά τις γιορτές, δηλαδή από τον Ιανουάριο και μετά, ήταν πλέον καθαρό ότι ο Βενιζέλος δεν ενδιαφερόταν να μπει στην κυβέρνηση. Το έλεγε ήρεμα ο ίδιος ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στους συνομιλητές του. Οχι, βέβαια, ότι αυτό επαρκούσε για να καθησυχάσει εντελώς το γραφείο του Πρωθυπουργού. Εμπειρος πολιτικός, ο Σαμαράς δεν είναι το είδος του ανθρώπου που καθηλώνεται σε τέτοιου τύπου βεβαιότητες.

Συνεπώς, ο ανασχηματισμός θα γίνει υπό την αίρεση ότι ο Βενιζέλος δεν θα θέλει να μπει ο ίδιος μέσα. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν πρόκειται, βέβαια, να του πει κανείς όχι. Αλλά ο ανασχηματισμός θα γίνεται με το σταγονόμετρο – η περίπτωση Κυριάκου Βιρβιδάκη στο Ανάπτυξης -, εκεί που η κυβέρνηση χρειάζεται ενίσχυση. Δηλαδή θα μπαίνει ένας, θα βγαίνει ένας. Και θα καθυστερεί ως εγχείρημα γενικής πολιτικής.

Σε αυτό θα βοηθάει και ο αρνητισμός της ΔΗΜΑΡ. Ο ίδιος ο Φώτης Κουβέλης δεν είχε ποτέ διάθεση να μπει στην κυβέρνηση ούτε και αμφιταλαντεύθηκε. Οπως δεν είχε και καμία διάθεση να μετακινηθούν οι Αντώνης Μανιτάκης και Αντώνης Ρουπακιώτης από τα υπουργεία Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Δικαιοσύνης. Η στάση της ΔΗΜΑΡ θα ήταν, λοιπόν, το τέλειο άλλοθι για να καθυστερεί ένας ανασχηματισμός που θα έβαζε στην κυβέρνηση τον Βενιζέλο.

ΣΤΗΝ πραγματικότητα, το σενάριο πραγματοποίησης του ανασχηματισμού τον Μάρτιο προϋποθέτει ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν θα θέλει να μπει ο ίδιος στην κυβέρνηση, αλλά να τοποθετήσει σε χαρτοφυλάκια στελέχη του. Αυτά μπορεί να είναι βουλευτές – η τετράδα Πάρη Κουκουλόπουλου, Γιάννη Μανιάτη, Εύης Χριστοφιλοπούλου και Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλου – αλλά και έμπειρα στελέχη που έμειναν εκτός Βουλής.

Δεν εμφανίζεται αυτή τη στιγμή ως πιθανό το ενδεχόμενο να προωθήσει ο Βενιζέλος στην κυβέρνηση τον Χρυσοχοΐδη, κατόπιν συνεννόησης με τον Σαμαρά. Ενώ η εμπλοκή του στις προσυνεδριακές ομαδοποιήσεις βγάζει εκτός κυβερνητικής τροχιάς τον Φίλιππο Σαχινίδη, παρότι χαίρει τρικομματικής εκτιμήσεως. Αυτός, πάντως, δεν ενδιαφέρεται να ξαναμπεί σε υπουργείο. Ούτως ή άλλως, το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, ιδίως αν αλλάξει τις ισορροπίες, μπορεί να επηρεάσει τις κινήσεις του Βενιζέλου. Ιδίως αν πάρει τα πάνω η πτέρυγα που επιμένει σε αριστερή στροφή και στήριξη της κυβέρνησης χωρίς συμμετοχή σε αυτήν. Κάτι που δεν φαίνεται, πάντως, πιθανό.

Αν, λοιπόν, υποθέσουμε ότι ενεργοποιείται το σενάριο του Μαρτίου πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί ένας ανασχηματισμός; Με τρόπο που να μην αγγίξει – με μία ή το πολύ δυο-τρεις εξαιρέσεις – τον κορμό της κυβέρνησης. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν μια σειρά από πρόσωπα που δεν μετακινούνται. Ποιοι είναι αυτοί; Ο Γιάννης Στουρνάρας στο Οικονομικών, ο Δημήτρης Αβραμόπουλος στο Εξωτερικών, ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος στο Παιδείας, ο Νίκος Δένδιας στο Προστασίας του Πολίτη και ο Πάνος Παναγιωτόπουλος στο Αμυνας. Οι δύο τελευταίοι είναι εξαιρετικά ενεργοί. Ο Δένδιας στο μέτωπο του νόμου και της τάξης από την Κοζάνη μέχρι τις Σκουριές και ο Παναγιωτόπουλος ως παραστάτης του Πρωθυπουργού σε λεπτά ζητήματα, από τις σχέσεις με τα εμιράτα του αραβικού Κόλπου έως τα ναυπηγεία. Δεν υπάρχουν επίσης παράπονα για τον υπουργό Εργασίας Βρούτση. Από τους υπουργούς που πρότεινε το ΠΑΣΟΚ επιτυχημένος θεωρείται ο Τσαυτάρης στο Γεωργίας. Αντιθέτως, η διατηρησιμότητα του Λιβιεράτου στο ΥΠΕΚΑ δεν είναι απόλυτη – για να το πει κανείς κομψά. Τέλος, και ξαναγυρίζουμε σε κάτι που αναφέραμε προηγουμένως, αμετακίνητους θεωρεί η ΔΗΜΑΡ τους Μανιτάκη και Ρουπακιώτη. Λέγεται μάλιστα από την πλευρά αυτή ότι «κατανοώντας τη δυσφορία του Φώτη για το θέμα αυτό, ο Σαμαράς δεν θα του το θέσει». Αν η Αγίου Κωνσταντίνου θεωρεί, πάντως, τους υπουργούς Διοικητικής Αποκέντρωσης και Δικαιοσύνης υπεράνω ανασχηματισμού, οι υπόλοιποι – ιδίως δε το κέντρο της κυβέρνησης – αναστενάζουν. Μανιτάκης και Ρουπακιώτης είναι το πολιτικό πρόβλημα του ανασχηματισμού.

Αντιθέτως, η ΔΗΜΑΡ δεν έχει πρόβλημα αν δεν παραμείνει η Σκοπούλη στο Υγείας. Το υπουργείο της Αριστοτέλους πάει για tabula rasa. Υπάρχει συμπάθεια στο Μαξίμου για τον Ανδρέα Λυκουρέντζο, που μάλλον θα τακτοποιηθεί αλλού. Ούτως ή άλλως όμως η σύνθεση του υπουργείου Υγείας θα αλλάξει πλήρως, αφού εξέρχεται και ο αναπληρωτής Σαλμάς. Είναι η μία μεγάλη αλλαγή. Η άλλη αφορά το χαρτοφυλάκιο του Κωστή Χατζηδάκη που θα ξανασπάσει, αφού ο ρεθύμνιος πολιτικός θεωρείται υπερβολικά φορτωμένος ώστε το Μαξίμου να εκτιμά ότι δυσκολεύεται να αποδώσει. Ανοίγουν λοιπόν δύο σημαντικές θέσεις, αφού εκτός από την καρέκλα του Υγείας δεν αποκλείεται να επανασυσταθεί το Μεταφορών και Επικοινωνιών. Πολλοί προεξοφλούν και έξοδο του Κωστή Μουσουρούλη από το υπουργείο Ναυτιλίας, εν μέρει και για να υπάρξει δυνατότητα εναλλαγής με βουλευτές της ΝΔ που περιμένουν. Σημαντικό ερώτημα είναι και τι θα γίνει με τον υφυπουργό Οικονομικών Μαυραγάνη, που δεν είχε τόσο πρόβλημα με τον Στουρνάρα όσο για το ότι είχε μπει στο μάτι της τρόικας που θέλει ανθρωποκυνηγητό φοροφυγάδων. Αυτός είναι άνθρωπος του Μαξίμου, ενώ βρέθηκε η λύση του γραμματέα Χάρη Θεοχάρη ώστε να τονωθεί ο τομέας των εσόδων με ενίσχυση του εκτελεστικού τομέα. Η τελική εκτίμηση είναι ότι ο Μαυραγάνης μένει στην καρέκλα του.

Ποια είναι τα δύο ή τρία ονόματα που ακούγονται για είσοδο στην κυβέρνηση; Του Αδωνη Γεωργιάδη είναι το ένα. Και ο Βορίδης; Υπάρχει το ερώτημα αν μπορούν να μπουν αμφότεροι στην κυβέρνηση. Υπάρχει το βέτο που έβαλε τον Ιούνιο η ΔΗΜΑΡ για τον Βορίδη. Υπάρχει όμως και μια πίεση να δοθεί ρόλος στον Βορίδη, που θεωρείται ότι έχει διανύσει μεγάλη πολιτική απόσταση από την Ακρα Δεξιά έως τη ΝΔ και είναι πολιτικός που εκτιμάται από τη συντηρητική ελίτ της χώρας. Ως υπουργός Μεταφορών της κυβέρνησης Παπαδήμου πήγε καλά.

Η υφυπουργοποίηση του Κυριάκου Βιρβιδάκη συζητήθηκε αρκετά. Είναι κάποιος από το μητσοτακέικο των Χανίων που είχε πάει με τον Σαμαρά – παρότι τα τοπικά κουτσομπολιά λένε ότι έκτοτε τα ξαναβρήκε με την οικογένεια. Η είσοδος Βιρβιδάκη σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να μπει στην κυβέρνηση ο Κυριάκος Μητσοτάκης; Πολλοί το ερμήνευσαν έτσι.

Ο Κυριάκος περιμένει πάντως τον ανασχηματισμό από πριν από τα Χριστούγεννα. Και σε σχέση με τον Ιούνιο έχουν ανοίξει πολύ περισσότερες θέσεις, και μάλιστα υψηλής αναλωσιμότητας. Η εκτίμηση είναι ότι αυτή τη φορά μπαίνει. Εκ των βουλευτών της ΝΔ στη Β’ Αθηνών στην αναμονή είναι και ο Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, ενώ υπάρχει και η περίπτωση του έμπειρου Κώστα Τασούλα. Εν πολλοίς, dum spiro spero, όσο αναπνέω ελπίζω.