Η άλλη όψη του Δημοσίου

Την περασμένη εβδομάδα την κάλεσε ο γενικός γραμματέας της κυβέρνησης Παναγιώτης Μπαλτάκος. Της ανακοίνωσε ότι θα προτείνει να της απονεμηθεί έπαινος, βάσει του σχετικού άρθρου του Κώδικα Δημοσίων Υπαλλήλων, αφού «με δική της πρωτοβουλία, επιδεικνύοντας ζήλο και διάθεση πέραν των ορίων του υπηρεσιακού της καθήκοντος», αποκάλυψε πρωτοφανή απάτη εκατομμυρίων εις βάρος του ΙΚΑ.

«Πιστεύω ότι στο πρόσωπό μου ανταμείβεται η προσπάθεια που επίσης καταβάλλουν και πολλοί άλλοι συνάδελφοι που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον», λέει σήμερα η Μαρία Γαυγιωτάκη, ακριβώς έναν χρόνο από τότε που έφερε στο φως τα κακώς κείμενα στο ΙΚΑ Καλλιθέας. Το «πάρτι» με τις παράνομες αποζημιώσεις δαπανών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και επιδομάτων σε μη δικαιούχους ασφαλισμένους του Ιδρύματος, που το ζημίωσαν κατά τουλάχιστον 12 εκατομμύρια ευρώ. Ο σχετικός έλεγχος συνεχίζεται και η υπόθεση εκκρεμεί στη Δικαιοσύνη.

Μόνο τυχαίο, πάντως, δεν το θεωρεί που μπόρεσε να διακρίνει στην οθόνη του υπολογιστή της τι γινόταν στο συγκεκριμένο υποκατάστημα, τουλάχιστον επί μία οκταετία, από τα τέλη Νοεμβρίου του 2003. Αντιθέτως, ήταν θέμα όλης αυτής της εμπειρίας που έχει «χτίσει» 30 χρόνια τώρα. Ακριβώς όλες αυτές οι γνώσεις της, η έντονη παρατηρητικότητα και η συνδυαστική ικανότητά της αποδείχθηκαν «κλειδιά» για να καταφέρει να ξετυλίξει το κουβάρι της απίστευτης αυτής κομπίνας που τελικά αποκάλυψε.

ΠΡΩΤΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΣΤΟ ΙΚΑ. Θυμάται απέξω, άλλωστε, ημερομηνίες, αριθμούς και ονόματα ασφαλισμένων που τσέκαρε. Και όχι μόνο. Ανατρέχει εύκολα και πιο πίσω, έως τον Δεκέμβριο του 1983, τότε που, τριτοετής φοιτήτρια στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης στο Πάντειο, διορίστηκε μόνιμη στο ΙΚΑ, έπειτα από εξετάσεις στον πρώτο του διαγωνισμό. Εναντι 13.026 δραχμών το δεκαπενθήμερο, πιάνει τότε δουλειά στο παράρτημα του Ωρωπού, όπου σιγά σιγά μαθαίνει για παροχές, μητρώο, οικοδομές και επιχειρήσεις. Μένει εκεί έξι χρόνια, ενδιάμεσα παντρεύεται, αποκτά και το πρώτο της παιδί. Το 1989 μετατίθεται στο επίμαχο, όπως έμελλε να αποδειχθεί, υποκατάστημα του ΙΚΑ στην Καλλιθέα. Σειρά έχει, το 1992 και για μία δεκαετία, η Δάφνη.

Το 2002 κρίνεται ως προϊσταμένη και αναλαμβάνει καθήκοντα στο Τμήμα Παροχών Γλυφάδας. Αποσπάται τον επόμενο χρόνο στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) του ΙΚΑ, αλλά δύο χρόνια αργότερα η επαγγελματική πορεία της σημαδεύεται. «Το τότε υπηρεσιακό συμβούλιο του Ιδρύματος με καθαίρεσε, έγινα απλή υπάλληλος, όπως παραμένω τώρα. Ηταν απόφαση καθαρά πολιτική, αφού δεν ανήκα στον κυβερνητικό χώρο. Με ενόχλησε αφάνταστα αυτή η εξέλιξη στην καριέρα μου. Δεν είχα υποπέσει στο παραμικρό παράπτωμα, δεν είχα δώσει κανένα δικαίωμα, ούτε και είχα εκδηλωθεί κομματικά. Δεν είχα και διασυνδέσεις», το φιλοσοφεί σήμερα, αλλά το παράπονο παραμένει. «Οκτώ χρόνια πέρασαν, τόσα υπηρεσιακά συμβούλια έγιναν, αλλά ποτέ δεν επανήλθα στον βαθμό της προϊσταμένης», λέει.

Εως και το 2010 είναι εκπαιδεύτρια νέων υπαλλήλων. Μονίμως με μια βαλίτσα στο χέρι, η Μαρία Γαυγιωτάκη ταξιδεύει από την Κρήτη έως την Αλεξανδρούπολη, αφού επί 15 ημέρες τον μήνα είναι και σε διαφορετικό υποκατάστημα, σε όσα εντάσσονται σταδιακά στο νέο Πληροφοριακό Σύστημα του Ιδρύματος. Οταν πια επιστρέφει στην Αθήνα, είναι μία από τις τέσσερις υπαλλήλους της Ομάδας Παροχών του ΟΠΣ που δουλεύουν πάνω σε νέες εφαρμογές. Μία από αυτές, το Risk Analysis, είναι το νέο εργαλείο του ΙΚΑ ώστε να επεξεργάζεται τα στοιχεία που αντλεί από τη βάση δεδομένων του, να ελέγχει πιθανή παραβατικότητα. Στα τέλη του 2011 που αναλαμβάνει να το δουλέψει είναι, λόγω εμπειρίας, και υποψιασμένη πού και τι πρέπει να ψάξει. Ξεκινά έτσι να ερευνά τι «παίζει» στο υποκατάστημα της Καλλιθέας. Αυτό, δηλαδή, που «φώναζαν» ότι κάτι δεν πάει καλά εκεί. Πολύ γρήγορα «δένει» τη μία μετά την άλλη τις πλέον κραυγαλέες περιπτώσεις. Μέσα σε ενάμιση μήνα έχει ενδείξεις ότι το ΙΚΑ έχει χάσει τουλάχιστον 5,5 εκατομμύρια ευρώ. Δεν το σκέφτεται στιγμή. «Να αφήσω να κουκουλωθεί ένα τέτοιο σκάνδαλο; Δεν υπήρχε περίπτωση», λέει η ίδια σήμερα. «Οταν ξεκίνησε να το ψάχνει κατάλαβα ότι κάτι είχε βρει, καθώς όσο έψαχνε στοιχεία τόσο πωρωνόταν! Ηταν αποφασισμένη να το συνεχίσει μέχρι τέλους, η Μαρία δεν είναι άνθρωπος που τα παρατά», σημειώνει και η σχεδόν επί δύο δεκαετίες συνάδελφός της, Ιωάννα Παπασταματίου.

Με «δεμένη» και τεκμηριωμένη τετρασέλιδη αναφορά της η Μαρία Γαυγιωτάκη ενημερώνει και εγγράφως τον υποδιοικητή του Ιδρύματος, που έχει ήδη δώσει εντολή για τις απαραίτητες επιθεωρήσεις. Δεν περνά ούτε βδομάδα και καλείται από τη Δίωξη Οικονομικού Εγκλήματος να καταθέσει. Σχεδόν τέτοιον καιρό πέρυσι, όταν πήγε στη ΓΑΔΑ κρατούσε στα χέρια της πλήρη επιβαρυντικά στοιχεία που αφορούσαν παράνομες παροχές προς 110 ασφαλισμένους του ΙΚΑ. Εξι ημέρες μετά έχει διαθέσιμες συνολικά 244 περιπτώσεις παράνομων συναλλαγών. Μέχρι και ανασφάλιστους που λάμβαναν χιλιάδες ευρώ ή και επιδόματα τοκετού που χορηγούσαν σε άτεκνους υπάλληλοι συγγενείς τους βρήκε! «Το ένα στοιχείο έφερε το άλλο από εκεί και πέρα», εξηγεί τώρα, που πέντε γυναίκες υπάλληλοι του μέχρι πρότινος «αμαρτωλού» υποκαταστήματος έχουν ήδη προφυλακιστεί, όπως και οι σύζυγοι δύο εξ αυτών.

ΘΕΜΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. Σήμερα ξέρει καλά πως αν δεν μιλούσε ίσως και να μη μάθαινε ποτέ κανείς τι γινόταν εκεί στην Καλλιθέα. Εχει καταλάβει ότι στην υπόθεση αυτήν εμπλέκονται, είτε εν γνώσει είτε εν αγνοία τους, 1.500 άτομα! «Είναι θέμα της Δικαιοσύνης να το ξεδιαλύνει… Εγώ απλώς ενήργησα στα αυστηρά υπηρεσιακά όρια των καθηκόντων μου. Είναι που με νοιάζει το ΙΚΑ, μέσα εκεί βγάζω χρόνια τώρα το ψωμί μας. Την αγαπώ τη δουλειά μου, σέβομαι και εκτιμώ τους συναδέλφους μου, τόσους αρρώστους που εξυπηρετούμε καθημερινά. Μα πάνω απ’ όλα σέβομαι τον εαυτό μου, γι’ αυτό και θα το ξανάκανα, σκέφτομαι, αν τυχόν γυρνούσα τον χρόνο πίσω. Χωρίς πάντως αυτό να σημαίνει πως δε φοβάμαι. Μέχρι και απειλητικό τηλεφώνημα δεχτήκαμε. Πήραν και είπαν στον γιο μου ότι “την ψάχνουμε για να της κόψουμε τα πόδια”», αφηγείται.

Γεννημένη πριν από 51 χρόνια στο Ρέθυμνο, διαζευγμένη σήμερα και μητέρα δύο παιδιών, έχει να καμαρώνει τόσο για την 23χρονη κόρη της, που τον επόμενο μήνα ορκίζεται ηλεκτρολόγος μηχανικός στο Πολυτεχνείο Πατρών, όσο και για τον 21χρονο γιο της, φοιτητή ΤΕΦΑΑ. Οι συνάδελφοί της και η διοίκηση του ΙΚΑ ήταν που τη στήριξαν το κρίσιμο τρίμηνο των αποκαλύψεων, τότε που έχασε τον ύπνο της με όλα αυτά που έβρισκε. Τώρα, ωστόσο, που απεγκλωβίστηκε και η σχετική φόρτισή της ελαττώθηκε, μπορεί πλέον να πηγαίνει μία φορά την εβδομάδα να χορεύει κρητικούς χορούς, ή σε κάποιο θέατρο ή σινεμά μεσοβδόμαδα. Τα Σαββατοκύριακα συναντιέται με φίλους, χαλαρώνει και σε ταβερνάκια. Το έχει ανάγκη, αφού δουλεύει πενθήμερο στο φουλ, πλέον, στη Διεύθυνση Επιθεώρησης του ΙΚΑ.