Τον συνάντησα στο κρεοπωλείο του πατέρα του στη Μύκη, το πιο συντηρητικό ίσως χωριό του βουνού. Τεμάχιζαν ένα τεράστιο μπούτι αγελάδας. «5 ευρώ το κιλό».
Μόλις γύρισες από Γερμανία, έμαθα.
Ναι, γύρισα γιατί είναι βαρύς ο χειμώνας και σταμάτησαν οι βαφές στα ναυπηγεία.
Δουλειά στην Ελλάδα δεν βρίσκεις;
Στην Αθήνα για να βρεις καλή δουλειά πρέπει να έχεις γνωστούς. Κάποιο κόμμα, κανένα πολιτικό, χίλια δυο άτομα πρέπει να ξέρεις.
Εξω είναι καλύτερο το μεροκάματο;
Με μηνιάτικο δουλεύουμε. Είναι διπλάσιο, μπορεί και τριπλάσιο της Ελλάδας.
Σχολείο έβγαλες;
Το λύκειο δεν το τελείωσα. Δεν υπήρχαν λεφτά στην οικογένεια και έπρεπε να δουλέψω.
Απ’ το χωριό θα παντρευτείς;
Είμαι αρραβωνιασμένος με μια κοπέλα από το χωριό.
Από άλλα χωριά δεν παίρνετε κοπέλες;
Στους είκοσι, ένας δυο θα πάρουν κοπέλα από αλλού.
Μουσουλμάνοι και χριστιανοί παντρεύονται ποτέ;
Οχι, γιατί η θρησκεία μας μάς έχει περιορίσει. Δεν μπορούμε να έχουμε επαφές με τους χριστιανούς.
Εσύ φίλους χριστιανούς δεν έχεις;
Φίλους χριστιανούς έχω. Και στην Ξάνθη και στη Γερμανία. Εξω από το χωριό δηλαδή.
Πόσα παιδιά είναι έξω για δουλειές;
Το 70% είναι έξω. Μένουν μόνο αυτοί που έχουν τα μαγαζιά εδώ στο χωριό ή έχουν βρει κανένα καλό μηνιάτικο στην Ξάνθη.
Στο τζαμί πας;
Τις Παρασκευές θα πάω. Εντάξει, οι νέοι οι πιο πολλοί δεν κάνουμε συνέχεια προσευχή.
Ρατσισμός;
Ρατσισμός όχι. Μόνο καμιά φορά για να πάρουμε κανένα χαρτί μάς βγάζουν την ψυχή. Ενα απλό θέμα το κάνουν τεράστιο. Και λες «εντάξει, και εγώ στην Ελλάδα ζω»…
Αφού υποτίθεται ότι έχει τελειώσει αυτή η ιστορία των διακρίσεων…
Κάποιοι όμως τη συνεχίζουν. Δεν υπάρχει ρατσισμός, αλλά κάτι ενδιάμεσο υπάρχει. Και εμείς έχουμε κάποιους ηλικιωμένους που λένε «οι χριστιανοί μάς έκαναν ζημιά», έτσι σκέφτονται και μερικοί χριστιανοί. Πάντως σε σχέση με τις ιστορίες που μας λένε οι πατεράδες μας, εμείς είμαστε πάρα πολύ καλά.
Τους απαγορευόταν ακόμα και να κυκλοφορούν το βράδυ.
Ναι, τα ακούμε και εμείς σαν παραμύθι. Για να κατέβεις στην Ξάνθη περνούσες από τελωνεία. Δηλαδή στα 20 χιλιόμετρα είχαν δύο ελέγχους.
Πώς τη λένε την κοπέλα;
Σενγκιούλ.
Αν εγώ τώρα τη Σενγκιούλ την έβλεπα στον δρόμο και τη ρωτούσα κάτι, μπορούσε να μου μιλήσει;
Αυτό όχι. Αυτό το κακό το ‘χουμε στο χωριό. Δυστυχώς οι γυναίκες οι ελεύθερες δεν μπορούν να μιλήσουν. Πρέπει να ‘ναι κάποιος από την οικογένεια μπροστά. Οχι ότι οι άλλοι άνθρωποι είναι ζώα και δεν αξίζουνε να τους πει ένα «γεια», απλά με αυτές τις συνήθειες μεγαλώσαμε. Και αν γίνει κάτι διαφορετικό, μετά θα γίνει συζήτηση σε όλο το χωριό.
Πότε έφυγες για πρώτη φορά έξω;
Το 2008 στα 18. Πήγα Γερμανία και μετά με τον ίδιο εργολάβο πήγαμε Δανία. Βάφαμε πολεμικά πλοία, μετά κάτι φορτηγά, μέχρι που γύρισα για να πάω φαντάρος.
Πού παρουσιάστηκες;
Αυλώνα. Και μετά ήρθα εδώ στην Ξάνθη, στο Πετροχώρι. Ημουνα από τους τυχερούς. Παλιά ο παππούς μου υπηρέτησε τέσσερα χρόνια στη Βουλγαρία και άλλα τρία στην Ελλάδα.
Να φανταστώ ότι ξέρεις και γερμανικά…
Αυτά που θα χρειαστώ πάνω στη δουλειά. Και λίγα αγγλικά. Να ζητήσω το νερό, τα τσιγάρα μου, την κάρτα μου. Και διαβάζω ελληνικά και τούρκικα που τα μάθαμε στο δημοτικό.
Στο σπίτι τι απ’ όλα μιλάτε;
Πομάκικα. Τη δικιά μας γλώσσα που δεν έχει γραφή. Μόνο προφορική είναι. Αλλά τώρα τελευταία πολλοί γονείς μιλάνε στα παιδιά μόνο τούρκικα ή ελληνικά. Να μη δυσκολεύονται όταν πάνε στα νήπια.
Πολιτικοί έρχονται;
Μόνο στις εκλογές. Από Θεσσαλονίκη, Αθήνα και από την Τουρκία έρχονται λόγω της θρησκείας. Τις άλλες ημέρες δεν μπορείς να δεις κανέναν.
Πότε θα γίνει ο γάμος;
Αργεί ακόμη. Πρέπει να τελειώσει το λύκειο. Είναι 16 χρονών. Θέλει να πάει και στο πανεπιστήμιο.
Πώς γνωριστήκατε, θα μου πεις;
Την είχα δει στο μαγαζί του πατέρα της. Κατάφερα και βρήκα το κινητό της και της έστειλα μήνυμα.
Ραντεβού;
Ραντεβού και τέτοια δεν υπάρχουν πριν από τον αρραβώνα.
Τι της είχες γράψει δηλαδή στο μήνυμα;
«Γεια σου, είμαι ο Γιουτζέλ, ενδιαφέρομαι για σένα, αν ήθελες μπορούμε να συνεχίσουμε την κουβέντα μας…».
Από την ομορφιά τη διάλεξες;
Δεν πιστεύω ότι όλα είναι η ομορφιά.
Ναι, αλλά εσύ πώς κατάλαβες τι άνθρωπος είναι; Από τα μάτια;
Ακριβώς, το είδα. Και για τον χαρακτήρα της έμαθα από τις άλλες γυναίκες. Γίνεται το κουτσομπολιό, που λέμε. «Αυτή η κοπέλα ωραία φέρεται, προστατεύει τα μικρά της αδέλφια…». Εναν μήνα, δύο μήνες, τρεις μήνες, μαθαίνεις τι χαρακτήρας είναι.
Και μπορείς τώρα, ας πούμε, να την πάρεις και να πάτε μια εκδρομή;
Εκδρομή μόνοι μας δεν μπορούμε να πάμε. Με τους γονείς όμως μπορούμε να κάνουμε όσες εκδρομές θέλουμε. Πήγαμε στην Τουρκία πρόσφατα, αλλά μαζί με τους γονείς.
Οπότε, με τη Σενγκιούλ, ούτε φιλιά ούτε τίποτα;
Οχι, αυτά δεν υπάρχουνε. Μετά, όταν παντρευτείς, είσαι ελεύθερος να κάνεις ό,τι θες. Βγαίνουμε όμως βόλτα στο χωριό – αλλά όταν έχει φως. Οταν δεν έχει, μαζί με τη μάνα.
Ο γάμος;
Πρώτα πηγαίνουμε στον μουφτή και μετά στο δημαρχείο. Πρώτα δηλαδή κάνουμε τον θρησκευτικό και ύστερα τον πολιτικό γάμο.
Και τι θα χορέψετε;
Εχουμε δύο ορχήστρες στο χωριό. Μπουζούκι, κιθάρα και το τούρκικο σάζι. Λαϊκά, τσιφτετέλια, χασάπικο, συρτάκι, ζεμπεκιές. Ο,τι υπάρχει στα ελληνικά, υπάρχει και στα τούρκικα. Δηλαδή η ορχήστρα παίζει και από τα δύο.