Μπερλινάλε: Η αληθινή ζωή «έσβησε» το Χόλιγουντ

Είχαν περάσει ελάχιστες ώρες από τότε που η νεαρή αμερικανίδα σταρ Εμα Στόουν πρωτοπάτησε με τις πανύψηλες Λουμπουτέν γόβες της και ένα διάτρητο μαύρο Γκούτσι φόρεμα το κόκκινο χαλί της Μπερλινάλε, δίπλα στον ανανεωμένο Νίκολας Κέιτζ με τα εμφανώς βαμμένα μαλλιά, για να προμοτάρουν τις… φωνές τους στην ταινία κινουμένων σχεδίων και πρωτογονισμού «The Croods». Και η κριτική επιτροπή του Φεστιβάλ Βερολίνου – με τη σκηνοθέτιδα και παραγωγό Αθηνά Ραχήλ Τσαγκάρη μαζί με τους Τιμ Ρόμπινς, Σιρίν Νεσάτ και τον περιζήτητο κινέζο σκηνοθέτη Γουόνγκ Καρ Γουάι ως πρόεδρο – βάλθηκε να αποδείξει πως δεν έχει ανάγκη τους σταρ του δυτικού σινεμά που αυξάνονται κάθε χρόνο στο κόκκινο χαλί του.

Βάζοντας ακόμη και την κρίση των σημερινών κοινωνιών, την ανεργία, την προϊούσα ανέχεια στα βραβεία του, η μεγάλη έκπληξη φέτος – όπως πέρυσι το βραβείο στη 14χρονη ιερόδουλη από το Κονγκό Ρέιτσελ Μουάντζα στο καναδικό «Η μάγισσα του πολέμου» – ήταν ένας άνεργος βόσνιος Ρομά, ο Νατζίφ Μουζίτς, που πείσθηκε να παίξει τον εαυτό του και την περιπέτειά του στη μόλις 75λεπτη ταινία «An episode in the life of an Iron Picker» (που πήρε το Μεγάλο Βραβείο της επιτροπής), βοσνιο-γαλλο-σλοβενο-ιταλικής παραγωγής, του Ντανίς Τανόβιτς (Οσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας το 2002 για το «No man’s land»), με προϋπολογισμό μόλις 17.000 ευρώ.

Στην ταινία ο Μουζίτς, ο οποίος τιμήθηκε με την Αρκτο καλύτερης ερμηνείας, αναπαριστά την περιπέτεια που είχε σε νοσοκομείο της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, όταν οι γιατροί αρνήθηκαν να χειρουργήσουν τη γυναίκα του Σενάντα Αλιμανόβιτς ύστερα από αποβολή και παρότι κινδύνευε η υγεία της, επειδή δεν είχε ασφάλιση για να πληρώσει νοσήλια 500 ευρώ.

«Τι να σας πω; Ακόμη δεν έχω δουλειά ούτε και ασφάλιση» ήταν οι μόνες κουβέντες του Μουζίτς, που πήγε στην Μπερλινάλε μαζί με τη σύζυγό του και το παιδάκι τους. Ο – βραβευμένος ως ηθοποιός – άνεργος βοηθά πλέον ως εθελοντής σε μια οργάνωση που φροντίζει την εκπαίδευση παιδιών των Ρομά.

Εγκλημα, τιμωρία και μια διαταραγμένη σχέση γονιού – παιδιού. Αυτή ήταν η «συνταγή» του φετινού μεγάλου βραβείου, της Χρυσής Αρκτου, και του ρουμανικού φιλμ «Child’s pose» με την υπογραφή του Κάλιν Πέτερ Νέτσερ, με πρωταγωνίστρια το φαβορί για το βραβείο γυναικείου ρόλου (που δεν το πήρε), τη Λουμινίτα Γκεοργκίου, που υποδύθηκε μια μάνα με παθολογική σχέση προς τον γιο της, τον οποίο προσπαθεί με κάθε τρόπο να απελευθερώσει από τη φυλακή όταν εκείνος σκοτώνει ένα παιδί με το αυτοκίνητο.

Βραβείο που κρύβει πίσω του τη μεγάλη ζήτηση που έχει τελευταία από τους ευρωπαίους διανομείς το μετά Τσαουσέσκου ανερχόμενο ρουμανικό σινεμά – από το 2005 που πρωτοπροκάλεσε αίσθηση στο Φεστιβάλ Καννών για να φτάσει το 2007 στον Χρυσό Φοίνικα του Κριστιάν Μουνγκίου.

Το δεύτερο βραβείο, η Αργυρή Αρκτος, κατέληξε από τα χέρια του Γουόνγκ Καρ Γουάι σε εκείνα του κεμπεκουά – γαλλόφωνου Καναδού – Ντενί Κοτέ για το «Vic+Flo ont nu un ours», με ηρωίδες δύο πρώην τροφίμους φυλακών που κορυφώνουν σε ένα ακραίο κρεσέντο βίας, κάτι που κατά τον πρόεδρο της επιτροπής «ανοίγει νέους δρόμους» και κατά τον σκηνοθέτη «ας ελπίσουμε ότι δεν ενοχλεί πολύ». Πάντως εκείνος, παρά το βραβείο, που έκανε καναδικό νταμπλ ύστερα από την περσινή «Μάγισσα του πολέμου», υποσχέθηκε να μην πάει στο Χόλιγουντ!

Βία και έγκλημα είπαμε. Στο πιο πλούσιο από ποτέ φετινό τμήμα της Μπερλινάλε ταινιών για εφήβους Generation αντίστοιχο θέμα είχαν και οι δύο βραβευμένες ταινίες. Οι πρωταγωνιστές του λετονικού «Mother, I love you» και του νεοζηλανδικού «Shopping» βουτούν από μικροί στον κόσμο του εγκλήματος.

Στον αντίποδα, η πρώτη συμμετοχή του Καζαχστάν στο Φεστιβάλ Βερολίνου, που αποδείχθηκε και νικητήρια, βουτάει στην ομορφιά της εικόνας στο «Harmony lessons» του Εμίρ Μπουγκάζιν. Εξού και ο καμέραμαν Αζίζ Ζαμπακίεβ απέσπασε το βραβείο εξαιρετικού καλλιτεχνικού επιτεύγματος.

Το αγαπημένο των φεστιβάλ ιρανικό σινεμά τιμήθηκε για το σενάριο της ταινίας «Closed curtain» στο όνομα του Καμπότζια Πάρτοβι και του κυνηγημένου από το ιρανικό καθεστώς Τζαφάρ Παναχί. Ο σκηνοθέτης, που του έχει απαγορευθεί να γυρίσει ταινία για είκοσι χρόνια αλλά και η έξοδος από τη χώρα, έγραψε το σενάριο κρυφά. «Ο πολιτισμός και η παράδοση μένουν, οι πολιτικοί έρχονται και παρέρχονται» ήταν το σχόλιό του από την Τεχεράνη στα δυτικά Μέσα.

Και αυτό την ώρα που τρεις ταινίες με άξονα το Ισραήλ και την Παλαιστίνη απέσπασαν μικρότερα βραβεία (Cinema Fairbindet, Διεθνούς Ομοσπονδίας Καλλιτεχνικών Κινηματογραφικών Αιθουσών και Cinema for Peace): το «Art/Violence», παλαιστινιο-ισραηλινής παραγωγής, με θέμα τη δολοφονία του διευθυντή θεάτρου Τζουλιάνο Μερ – Καμίς, το «Rock ba’Kasba» με άξονα την ειρηνευτική δύναμη στη Γάζα από το 1980 και το ντοκιμαντέρ «The gatekeepers» για το Shin Bet – τη «σκοτεινή» ηγεσία της ισραηλινής αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας.

Και να φανταστεί κανείς ότι μεγαλύτερο θέμα λίγο έλειψε να γίνει, στο περιθώριο της Μπερλινάλε και μετά την έλευση τόσων σταρ, η έντονη αντίδραση της PETA, της οργάνωσης για την προστασία των ζώων, κατά του Ζωολογικού Κήπου του Βερολίνου για τον Κνουτ, την πολική αρκουδίτσα της οποίας εκτίθεται, μετά θάνατον, ολόσωμο αντίγραφο από πλαστικό τυλιγμένο με την αληθινή γούνα του ζώου που γεννήθηκε σε αιχμαλωσία, το απέρριψε η μητέρα του και τελικά στα τέσσερά του (το 2011) πνίγηκε σε μια γούρνα…

Το βραβείο γυναικείας ερμηνείας δεν κατέληξε στα χέρια του φαβορί Λουμινίτα Γκεοργκίου ούτε της Ζιλιέτ Μπινός στον «σκληρό» ρόλο της ερωμένης και μούσας του γλύπτη Ογκίστ Ροντέν, Καμίλ Κλοντέλ, που καταλήγει στα 30 της σε – αληθινό στην ταινία «Camille Claudel 1915» του Μπρουνό Ντιμόν – άσυλο ψυχοπαθών στην Προβάνς. Παραδόθηκε στη Χιλιανή Παουλίνα Γκαρσία (φωτογραφία) που στην ταινία «Gloria» ενσαρκώνει μια 58χρονη διαζευγμένη που αναζητεί τον έρωτα σε κλαμπ του Σαντιάγο – η πιο «σοβαρή» εκδοχή στο φετινό τσουνάμι ταινιών σεξουαλικής θεματολογίας.