Ο «Μπεν Χουρ» των μιούζικαλ

Μια τεράστια σε μέγεθος παραγωγή, με πετυχημένες και φάλτσες στιγμές, οι «Αθλιοι» του Τομ Χούπερ προσπαθούν να συναγωνιστούν την παραγωγή του Γουέστ Εντ και ξεχνούν τον… Ουγκώ. Είναι μία από τις νέες ταινίες αυτής της εβδομάδας.

«Οι Αθλιοι». «Κι αν βγω απ’ αυτή τη φυλακή / κανείς δε θα με περιμένει / οι δρόμοι θα ‘ναι αδειανοί / κι η πολιτεία μου πιο ξένη». Ο Σαββόπουλος έγραψε το τραγούδι «Η Δημοσθένους λέξις» το 1972 και, κοινωνικώς μιλώντας, τίποτα δεν έχει αλλάξει.

Οχι μόνο από τότε, αλλά και από το… 1862, τη χρονιά δηλαδή που ο Βίκτωρ Ουγκώ έγραψε τους «Αθλίους», αρχίζοντας και αυτός από την εχθρότητα ενός συστήματος που σκάρτο καθώς είναι, τη χρησιμοποιεί ως μαγιά κοινωνικής συνοχής απέναντι στον αντίπαλο. Που αυτομάτως οδηγείται, από το ίδιο ακριβώς σύστημα, στο περιθώριο.

«Οι Αθλιοι» λοιπόν στηρίζουν τη διαχρονικότητά τους στη γενναιότητα του ίδιου του Ουγκώ που μίλησε όχι μόνο για τα κενά αυτού του μοντέλου, αλλά και για τη λεπτή γραμμή που χωρίζει την αξιοπρέπεια από τη νομιμότητα – παραδόξως δεν βρέθηκε κανείς τότε να τον κατηγορήσει για λαϊκισμό.

Ο Τομ Χούπερ, σκηνοθέτης του οσκαρικού «Λόγου του βασιλιά», αναλαμβάνει εδώ να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη όχι απλώς το πρωτότυπο μυθιστόρημα, αλλά το ομώνυμο μιούζικαλ που παρουσιάζεται στη Γηραιά Αλβιώνα εδώ και περίπου τριάντα χρόνια – παράσταση μυθικών διαστάσεων που έχει αφήσει ιστορία στο είδος. Το ζήτημα βέβαια είναι αν σας αρέσουν τα μιούζικαλ. Δηλαδή, αν δέχεστε το παράδοξο θέαμα ενός κακομοίρη που τον μαχαιρώνουν στην πλάτη και αυτός, αντί να πέσει να πεθάνει, αρχίζει να τραγουδάει!

Προσπαθώντας να βάλει την αυθεντική παραγωγή στο ράφι, ο Χούπερ φιλμάρει το υλικό του με τον πλέον εντυπωσιακό τρόπο: το «Les Miserables» είναι ο «Μπεν Χουρ» των μιούζικαλ. Με κόστος 60 εκατ. δολάρια (και κέρδη που μέχρι τώρα αγγίζουν τα 400 εκατ. δολάρια!), η παραγωγή αυτή φροντίζει να εντυπωσιάσει από την πρώτη σεκάνς, ένα μονοπλάνο που ξεκινά υποβρυχίως, διαπερνά μια γαλλική σημαία, οδηγείται στους ουρανούς και προσγειώνεται στο πρόσωπο του Χιου Τζάκμαν οπότε σκάει και το πρώτο τραγούδι. Εδώ έχουμε και την πιο τολμηρή σκηνοθετική πινελιά: οι ηθοποιοί τραγουδούν τα πάντα επιτόπου, «ζωντανά», όπως θα συνέβαινε και στη σκηνή.

Από αυτή τη δοκιμασία ο Τζάκμαν βγαίνει όχι απλώς αλώβητος αλλά θριαμβευτής. Προσέξτε πως στις πιο φορτισμένες στιγμές ισορροπεί ανάμεσα στην πρόζα και στο τραγούδι με απαράμιλλη σιγουριά. Ο Ράσελ Κρόου ζορίζεται λίγο, είναι η αλήθεια, και η Αν Χάθαγουεϊ κουβαλάει μια θλιμμένη έκφραση από την αρχή μέχρι το τέλος, παίζοντας με τις εκφραστικές δυνατότητες ενός physique που παραπέμπει λιγότερο σε γυναίκα και περισσότερο σε μικρό (και δη άφυλο) παιδί.

Πέραν τούτου, η φρενήρης κάμερα εξερευνά αλαφιασμένα τους χώρους, καταδιωκόμενη από την ανασφάλεια ενός σκηνοθέτη που δεν έχει ολοκληρωμένη κινηματογραφική άποψη για το υλικό του και ξεχειλώνει όχι μόνο τις σημάνσεις αλλά και τα γνωρίσματά του. Δεν υπάρχει λόγος να βλέπω τον Τζάκμαν σε ασφυκτικό κοντινό τη στιγμή που αφήνει την πιο δυνατή του κορόνα! Γιατί, κύριε Χούπερ, η μαγική ζώνη του θεατρικού χώρου δεν είναι το σανίδι, αλλά η απόσταση που χωρίζει τους καλλιτέχνες από το κοινό.