Η ελληνική διεθνής της όπερας

Δημήτρης Πλατανιάς

«Οι παραγωγές είναι πολυδάπανες»

Με δυσκολία θα μπορούσε να δηλώσει μόνιμη διεύθυνση κατοικίας. Πριν από μερικές ημέρες πάντως βρέθηκε ξανά στην Αθήνα όπου εμφανίστηκε με την Εθνική Λυρική Σκηνή στο Μέγαρο Αθηνών, ερμηνεύοντας τον ρόλο του Γκουίντο ντι Μονφόρτε στην όπερα του Βέρντι «Σικελικός Εσπερινός». Τον τελευταίο χρόνο ο Δήμητρης Πλατανιάς πέρασε αρκετό καιρό στο Λονδίνο, όπου ο γνωστός πλέον έλληνας βαρύτονος πρωταγωνίστησε στον «Ριγκολέτο» του Βέρντι στη Royal Opera, και στη Βενετία για τον ίδιο ρόλο. Αν όμως κοιτάξει κανείς την ατζέντα του θα δει ότι οι καλλιτεχνικές του υποχρεώσεις φτάνουν μέχρι το 2015. Και οι περισσότερες έχουν προορισμούς μεγάλα θέατρα του εξωτερικού. Αυτό μοιάζει να είναι μοναδική λύση αφού οι επιλογές για τους λυρικούς τραγουδιστές στην Ελλάδα είναι περιορισμένες. «Οι παραγωγές όπερας είναι πολυδάπανες και στην παρούσα οικονομική συγκυρία είναι πολύ δύσκολο να υλοποιηθούν. Δεν υπάρχουν χρήματα για να επιδοτηθούν τέτοιες δουλειές, οπότε ο ορίζοντας στενεύει πολύ». Ο ίδιος βέβαια δεν χρειάζεται να κοιτάζει την εγχώρια δραστηριότητα αφού κινείται κυρίως στις μεγάλες σκηνές του εξωτερικού. Από τις αρχές Απριλίου και για έναν μήνα θα βρεθεί στο Παλέρμο με τον «Ριγκολέτο» και τον Ιούλιο με τον «Σιμόν Μποκανέγκρα» στη Royal Οpera. Ακολουθούν παραστάσεις στη Στουτγάρδη, στη Φρανκφούρτη, στο Μόναχο, στις Βρυξέλλες.

Μυρτώ Παπαθανασίου
«Ας τολμήσουμε συμπράξεις»
 Δεν ζει πια σε κάποια πόλη της Κεντρικής Ευρώπης αφού αποφάσισε να εγκατασταθεί μόνιμα στο Μετς, αν και οι επαγγελματικές της υποχρεώσεις την αναγκάζουν να βρίσκεται συχνά σε κάποια από τις μεγάλες σκηνές του εξωτερικού. Η υψίφωνος Μυρτώ Παπαθανασίου  πιστεύει ότι όλες οι αποστάσεις πια είναι κοντά: «Μέσα σε λίγες ώρες μπορείς να είσαι εκεί όπου θες». Τα πρώτα χρόνια της πορείας της, όταν άρχισε να  αναμετριέται με τους μεγάλους ρόλους, ζούσε στο Τορίνο, στην Μπολόνια, στο Μιλάνο, στη Ρώμη. Ηξερε ότι η τέχνη που έχει επιλέξει να υπηρετήσει μόνο εκεί θα μπορούσε να της δώσει αυτά που ονειρευόταν. Το τόλμημά της να μάθει μέσα σε μιάμιση ημέρα τον ρόλο της, τη Μίσα Σολέμνις του Μπετόβεν, ώστε να πάει να τραγουδήσει στη Ρώμη στάθηκε αφορμή για να τη μάθει ο Μαέστρος και ο καλλιτεχνικός διευθυντής της όπερας της Αιώνιας Πόλης. Αυτή ήταν η έναρξη της συνεργασίας της με τον Φράνκο Τζεφιρέλι που ανέβαζε τότε την «Τραβιάτα». «Στην Ελλάδα τα πράγματα που μπορεί κάποιος λυρικός τραγουδιστής να κάνει είναι μετρημένα. Και δεν πιστεύω ότι είναι μόνο θέμα χρημάτων. Βεβαίως τέτοιες παραγωγές έχουν αυξημένες απαιτήσεις αλλά αν τολμούσαμε κάποιες συμπράξεις ίσως αρχίζαμε να αλλάζουμε την εικόνα μας σε αυτό το κομμάτι». Η πιο πρόσφατη διάκριση για τη διεθνή υψίφωνο ήταν την περασμένη χρονιά όταν έλαβε το Βραβείο Μαρία Κάλλας από την Οπερα του Ντάλας. Ολα δείχνουν όμως ότι η όπερα θα συνεχίσει να της χαρίζει χαρές αφού στις  ατζέντα της υπάρχουν καλλιτεχνικές υποχρεώσεις ώς το 2016! Το 2015-2016 θα βρεθεί στο Παρίσι στην Οπερα Γκαρνιέ και στο Champs Elysee, στην όπερα Μπαλσόι με τη Φιλαρμονική της Βιέννης για «Ντον Τζιοβάνι», για την «Τραβιάτα», στην Σταατσόπερ της Βιέννης και στη  Μετροπόλιταν Οπερα της Νέας Υόρκης.

Διονύσης Σούρμπης
«Η υποτροφία με έσωσε»
Πριν από αρκετά χρόνια ερμήνευε τον «Σωτήρη» στο «Δαχτυλίδι της μάνας». Εκείνη την ώρα ο Διονύσης Σούρμπης έχοντας μόνιμη θέση στη Λυρική Σκηνή ευχόταν να γίνει κάτι για να φύγει, να προχωρήσει. «Οσο καλή και να είναι η πορεία σου, αν δεν δοκιμάσεις να φύγεις έξω, τα πράγματα που έχεις τη δυνατότητα να κάνεις εδώ είναι μετρημένα». Η ευχή του πραγματοποιήθηκε όταν κέρδισε την Υποτροφία Μαρία Κάλλας από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. «Αν δεν είχα πάρει την υποτροφία τότε θα σταματούσα το τραγούδι, θα έκανα κάποια άλλη δουλειά. Δεν ξέρω τι, αλλά σίγουρα κάτι άλλο». Κάπως έτσι άρχισε να βάζει τα θεμέλια για να χτίσει τη διεθνή του καριέρα. Ετσι βρέθηκε στο Τρεβίζο της Ιταλίας, όπου ζει τα τελευταία οκτώ χρόνια – αν και διατηρεί τις επαγγελματικές του σχέσεις στην Ελλάδα ως μέλος του δυναμικού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Τον χρόνο του τον μοιράζει ανάμεσα σε μαθήματα με τον δάσκαλό του Κλοντ Τιολάς και σε πρόβες. Η διαδικασία της μάθησης για τον βαρύτονο Διονύση Σούρμπης δεν πρόκειται να σταματήσει ποτέ. Και μάλλον έχει ανταμειφθεί για αυτήν του την επιλογή αφού, εκτός από τα βραβεία που έχει αποσπάσει σε έξι διεθνείς διαγωνισμούς, έχει καταφέρει να κάνει αισθητή την παρουσία του σε μεγάλες παραγωγές όπερας μέσα από τους ρόλους που έχει ερμηνεύσει. Και αν κρίνει κανείς από τις επόμενες εμφανίσεις του δεν έχει πολλούς λόγους για να ανησυχεί. Τον ερχόμενο Σεπτέμβριο ο Διονύσης Σούρμπης θα συμμετάσχει στην όπερα «Τουραντό» που θα ανέβει στο λονδρέζικο Κόβεντ Γκάρντεν. «Μετά την οντισιόν που έκανα πήρα τον ρόλο του Πιγκ ενώ το 2015 θα ερμηνεύσω Σίλβιο στους “Παλιάτσους”».

Αλεξία Βουλγαρίδου
«Υψηλό το επίπεδο στη Λυρική»
Αυτές τις ημέρες η Αλεξία Βουλγαρίδου ετοιμάζει το ντεμπούτο της στην Τόσκα, στη Λωζάννη στις 17 Μαρτίου – «ένας δύσκολος και απαιτητικός ρόλος» όπως λέει. Μοιάζει να είναι φυσική η συνέχεια της γνωστής υψιφώνου μετά τους πρωταγωνιστικούς ρόλους σε Σκάλα Μιλάνου, Κόβεντ Γκάρντεν, Αμβούργο, Παλέρμο, Βερολίνο, Βαλένθια και αλλού. Αυτό που της έδωσε ιδιαίτερη χαρά όμως ήταν η τελευταία της συνεργασία με τη Λυρική Σκηνή στο «Φάουστ». «Εμεινα έκπληκτη από το υψηλό επίπεδο που είδα σε όλους τους τομείς. Ορχήστρα, σκηνοθεσία, χορωδία, όλα αψεγάδιαστα. Ενιωσα τρομερή περηφάνια. Η Ελλάδα ήταν πάντα πηγή ωραίων και χαρισματικών φωνών. Δεν μας έλειπε ποτέ το “πρώτο υλικό”». Την ίδια στιγμή όμως επισημαίνει ότι είναι μονόδρομος για τους λυρικούς τραγουδιστές να αναζητήσουν καλύτερη τύχη στο εξωτερικό. «Ο ανταγωνισμός είναι τεράστιος αλλά από προσωπική μου εμπειρία πιο δίκαιος. Οι ευκαιρίες επίσης είναι περισσότερες, όπως τα θέατρα και οι παραγωγές». Για την Αλεξία Βουλγαρίδου η εικόνα του λυρικού τραγουδιού θα μπορούσε να αλλάξει και στην Ελλάδα. Αλλωστε το πρόβλημα για τη διακεκριμένη υψίφωνο δεν είναι μόνο οικονομικό. «Η όπερα και η κλασική μουσική είναι τελείως έξω από την παιδεία μας. Μοιάζει ένα προϊόν που απευθύνεται μόνο σε πλουσίους και αυτούς που θέλουν να είναι διαφορετικοί. Πόσο μεγάλο λάθος. Η όπερα δεν είναι είδος πολυτελείας. Είναι ένας κόσμος μαγικός που μπορεί να λειτουργήσει ως μια ένεση δύναμης για όλους μας». Ισως για αυτήν τη βεβαιότητά της όσο και να είναι απασχολημένη με τις δραστηριότητές της στο εξωτερικό αναζητά πάντα την ευκαιρία να βρεθεί μπροστά στο ελληνικό κοινό. «Τα συμβόλαιά μου είναι μέχρι το 2016. Εχω κάποιες προτάσεις στην Ελλάδα και ανυπομονώ να τραγουδήσω ξανά για το ελληνικό κοινό το συντομότερο».

Χριστίνα Πουλίτση

«Η όπερα δεν είναι πολυτέλεια»

Η Χριστίνα Πουλίτση μόλις έκανε το ντεμπούτο της ως «Βασίλισσα της Νύχτας» στην Κρατική Οπερα της Δρέσδης και ακολουθούν αρκετές ακόμα παραστάσεις την επόμενη σεζόν. Η νεαρή υψίφωνος παρέμεινε στη Γερμανία και μετά την ολοκλήρωση των σπουδών της στο Πανεπιστήμιο Τεχνών του Βερολίνου (Μάστερ Οπερα). «Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου ως υπότροφος Μαρία Κάλλας, μου προσέφεραν συμβόλαιο στο θέατρο Σαξονίας της Δρέσδης. Ετσι, από το Βερολίνο μετακόμισα στη Δρέσδη. Αυτήν τη στιγμή είμαι ελεύθερη επαγγελματίας και συνεχίζω να διατηρώ τη Δρέσδη ως βάση μου (προς το παρόν) λόγω της καλής σχέσης που έχω με την Κρατική Οπερα εδώ». Τώρα προετοιμάζεται για ένα γκαλά στην Παλαιά Οπερα της Φρανκφούρτης και στο μέλλον θα εμφανιστεί ως «Βασίλισσα της Νύχτας» σε νέα παραγωγή στο Τορίνο. Ολα δείχνουν ότι η καριέρα της βρίσκεται πια στις μεγάλες σκηνές της Ευρώπης. «Στις ημέρες μας η τέχνη τείνει να γίνει είδος πολυτέλειας. Είναι όμως και ανάγκη για υπέρβαση, για εκτόνωση. Παρέχει μια κοινή γλώσσα που προάγει τον πολιτισμό, εξιδανικεύει την ανθρωπότητα και αυτοί αποτελούν δύο πολύ καλούς λόγους για να τη στηρίζουμε».

Παραδέχεται πως όλο και περισσότεροι έλληνες λυρικοί τραγουδιστές αναγκάζονται να ζήσουν στο εξωτερικό για λόγους βιοποριστικούς. Ωστόσο παραμένει αισιόδοξη για τις προσπάθειες της Λυρικής Σκηνής. Η παραγωγή του «Μαγικού αυλού» θα παρουσιαστεί τελικά στην Εθνική Λυρική Σκηνή από τις 9 ώς τις 29 Μαρτίου και έτσι θα έχουμε την ευκαιρία να τη δούμε στο ντεμπούτο της στη Λυρική. «Είναι αλήθεια πως η όπερα είναι πολυδάπανη. Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο η χρηματοδότηση. Πιστεύω πως με πολλή δουλειά και δημιουργική σκέψη μπορούμε να βρούμε λύσεις στα περισσότερα προβλήματα».