Ασπίδα στο ηλεκτρονικό φακέλωμα
«Δείξτε μας 14 φωτογραφίες σας και μπορούμε να βρούμε ποιος είστε. Νομίζετε ότι δεν έχετε 14 φωτογραφίες στο Ιντερνετ; Εχετε, στο facebook!». Με αυτά τα λόγια ο διευθύνων σύμβουλος της Google Ερικ Σμιτ περιέγραφε εύγλωττα το 2010 την - θαυμαστή, μα συνάμα εφιαλτική - πραγματικότητα της ψηφιακής εποχής μας.
Το Ιντερνετ είναι το απόλυτο βασίλειο των πληροφοριών. Ωστόσο δεν περιέχει μόνο όσα ψάχνουμε εμείς, αλλά και εκείνα που ψάχνουν οι άλλοι για εμάς.
Ο Παγκόσμιος Ιστός είναι γεμάτος από δεδομένα που σας αφορούν. Αν αμφιβάλλετε, κάντε μια αναζήτηση με το ονοματεπώνυμό σας στο Google. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί παρομοιάζουν τις πληροφορίες που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο με «το πετρέλαιο του 21ου αιώνα» ή με το καύσιμο που κινεί την οικονομία του Ιντερνετ – μια οικονομία πολλών δισεκατομμυρίων.
Πόσο σίγουροι είστε ότι τα δεδομένα σας (από το περιεχόμενο των αναζητήσεων που κάνετε στον Παγκόσμιο Ιστό, μέχρι τις φωτογραφίες που ανεβάζετε στα κοινωνικά δίκτυα) δεν έχουν πέσει σε λάθος χέρια; Μια αμερικανική εταιρεία υπόσχεται να σας χαρίσει αυτή τη βεβαιότητα.
«Περπατάτε γυμνοί στο Ιντερνετ και έχετε ανάγκη από ρούχα. Εγώ είμαι αυτός που θα σας τα πουλήσει!» υποστηρίζει ο 34χρονος Μάικλ Φέρτικ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Reputation.com, η οποία ειδικεύεται στη διαχείριση της «φήμης» των ανθρώπων στο Διαδίκτυο.
Μιλώντας στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», ο Φέρτικ παρομοιάζει τα smartphones, τις ταμπλέτες και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές με τα παράθυρα του σπιτιού μας, τα οποία παρακολουθούνται από δεκάδες εταιρείες μάρκετινγκ.
Οι επιχειρήσεις αυτές, γνωστές ως «μεταπωλητές πληροφοριών» ή «μεσίτες δεδομένων», σαρώνουν μέρα-νύχτα το Ιντερνετ και συλλέγουν χιλιάδες λεπτομέρειες για καθέναν από εμάς: από το τι αγοράζουμε και πόσα ξοδεύουμε κάθε μήνα, μέχρι την οικογενειακή μας κατάσταση και τις αναζητήσεις που κάνουμε για θέματα υγείας.
Στη συνέχεια, μεταπωλούν τις πληροφορίες αυτές σε άλλες εταιρείες, χτίζοντας σταδιακά μιαν αγορά – αυτή των προσωπικών δεδομένων – η οποία μπορεί να γίνει εξίσου προσοδοφόρα με την αγορά ακινήτων.
Παράλληλα, πολλές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο Διαδίκτυο, όπως η Google και το facebook, συγκεντρώνουν τεράστιο όγκο δεδομένων: «κεφάλαιο» των εν λόγω ιστότοπων είναι οι πελάτες τους (δηλαδή εμείς), τα δεδομένα των οποίων δεν τυγχάνουν πάντα της πιο χρηστής διαχείρισης…
Ο Φέρτικ ισχυρίζεται ότι έχει τη λύση για να πάψουμε να είμαστε πειραματόζωα του διαδικτυακού μάρκετινγκ: ανέπτυξε ένα εργαλείο το οποίο αποκαλεί «θησαυροφυλάκιο δεδομένων» (data vault) με σκοπό να αναλάβει τη διαχείριση όλων των προσωπικών πληροφοριών ενός ανθρώπου στο Ιντερνετ και να τις προστατεύσει από μη εξουσιοδοτημένη χρήση.
Η υπηρεσία, η οποία είναι διαθέσιμη από τις πρώτες ημέρες του 2013, δίνει στους χρήστες τη δυνατότητα να μοιράζονται τις πληροφορίες τους με απόλυτα ελεγχόμενο τρόπο μόνο με όσους οι ίδιοι επιλέγουν (άλλους χρήστες ή επιχειρήσεις), έχοντας «την εξουσία να επιβάλλουν περιορισμούς στις εταιρείες που καταναλώνουν τα δεδομένα τους».
Προς 99 δολάρια τον χρόνο, τα προσωπικά δεδομένα των πελατών αφαιρούνται από τις μεγαλύτερες βάσεις δεδομένων που τηρούνται από διάφορους «μεταπωλητές πληροφοριών».
Οι χρήστες μπορούν ακόμη να εγκαταστήσουν λογισμικό το οποίο εμποδίζει τον εντοπισμό τους στο Ιντερνετ από τουλάχιστον 200 «μεσίτες δεδομένων» και διαφημιστικές εταιρείες.
Επιπλέον, προς 5.000 δολάρια τον χρόνο, το Reputation.com προσφέρει μια υπηρεσία σε ανθρώπους που επιθυμούν την οριστική αφαίρεση των προσωπικών τους πληροφοριών από όλες ανεξαιρέτως τις λίστες και βάσεις δεδομένων του Διαδικτύου.
Η «διαχείριση ψηφιακής ταυτότητας» είναι της μόδας το τελευταίο διάστημα.
Αρκετές εταιρείες ζητούν από τους χρήστες να τους εμπιστευθούν τα προσωπικά τους δεδομένα. Εκείνες αναλαμβάνουν να τα αποδεσμεύουν μόνο όταν υπάρχει λόγος. Για παράδειγμα, όταν ο καταναλωτής θελήσει να αγοράσει ένα αυτοκίνητο, θα εξουσιοδοτεί την εταιρεία να μοιραστεί τις οικονομικές και ασφαλιστικές πληροφορίες του με έναν έμπορο αυτοκινήτων.
Αμφιλεγόμενες πρακτικές
Οι πρακτικές που ακολουθεί το Reputation.com έχουν βάλει πολλούς σε σκέψεις: επιδιώκοντας να καταπολεμήσει το ηλεκτρονικό φακέλωμα, έφτιαξε το ίδιο μια τεράστια βάση δεδομένων στην οποία περιέχονται πληροφορίες εκατομμυρίων πολιτών. Πόσο ασφαλή και θωρακισμένα απέναντι σε ηλεκτρονικές επιθέσεις είναι τα δεδομένα που φυλάσσονται στους σέρβερ της εταιρείας;
Παράλληλα, ο ιστότοπος παρέχει ορισμένες αμφιλεγόμενες υπηρεσίες: μία εξ αυτών υπόσχεται να «κρύψει» τα αρνητικά σχόλια που εμφανίζονται στις μηχανές αναζήτησης για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο ή εταιρεία, νοθεύοντας, στην ουσία, το περιεχόμενο του Ιντερνετ.
Δύο δισ. δολάρια για το ψάρεμα στοιχείων
Περισσότερα από δύο δισ. δολάρια τον χρόνο δαπανούν εταιρείες που θέλουν να αλιεύσουν δεδομένα χρηστών από το Ιντερνετ, σύμφωνα με έκθεση της εταιρείας ερευνών αγοράς Forrester.