Το πιο κρίσιμο – αλλά και το πιο δύσκολο στον υπολογισμό του – μέγεθος στην πολιτική είναι ο χρόνος. Τρέχει γρήγορα ή αργά; Κυλάει εις βάρος ή υπέρ κάποιου;
Το 2011 και το 2012 η ελληνική πολιτική είχε φρενήρη ρυθμό και πύκνωση γεγονότων, αφού αυτά μαζί πάνε συνήθως. Από τον ανασχηματισμό του Ιουνίου του 2011 έως την καταβολή της δόσης των 50 δισ. ευρώ και βάλε στα τέλη Δεκεμβρίου του 2012 έγιναν χίλια πράγματα. Η Πλατεία Συντάγματος γέμισε και άδειασε από «Αγανακτισμένους». Η ιδέα του δημοψηφίσματος μετέτρεψε σε βομβιστή αυτοκτονίας τον Γιώργο Παπανδρέου με θύματα τον ίδιο, την κυβέρνησή του και, πιθανώς, το κόμμα του. Ο Λουκάς Παπαδήμος ήρθε, μπήκε στο Μαξίμου, αλλά τελικά ξανάφυγε για το Χάρβαρντ. Ο Γιώργος Καρατζαφέρης, πάλι, μπήκε στην κυβέρνηση Παπαδήμου, αλλά βγήκε από τη Βουλή. Ο Πάνος Καμμένος έγινε αρχηγός κόμματος. Ο ΣΥΡΙΖΑ έγινε αξιωματική αντιπολίτευση, ενώ το ΠΑΣΟΚ συρρικνώθηκε. Ο Γιάννης Στουρνάρας έγινε υπουργός Οικονομικών. Ολα αυτά ενώ άλλαξε αρκετές φορές το σενάριο μετάβασης στη δραχμή ή παραμονής της χώρας στο ευρώ.
Ωστόσο, το 2013 η κατάσταση έχει αλλάξει. Αστάθεια δεν έχουμε. Εκλογές δεν έρχονται. Ασάφεια για το μέλλον της χώρας δεν υπάρχει. Η παγίωση του πολιτικού σκηνικού απορροφά τους κραδασμούς: φάνηκε με τη λίστα Λαγκάρντ, από την οποία έχουν μείνει μόνο οι φωνές της Ζωής Κωνσταντοπούλου στην Προανακριτική. Ταυτόχρονα επικρατεί πιο αργός ρυθμός στις εξελίξεις. Είναι κάτι που δυσκολεύει κάποιους αφού αντιμετωπίζουν αυτό που οι Γάλλοι ονομάζουν ποιητικά «l’ épreuve de la durée» – ελληνιστί, η δοκιμασία της διάρκειας. Ενώ βολεύει κάποιους άλλους.
Προσέξτε: ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να βρει έναν τρόπο να γεμίσει τον πολιτικό χρόνο έως τις ευρωεκλογές – που μπορεί να γίνουν μαζί με τις αυτοδιοικητικές – του καλοκαιριού του 2014. Το πρόγραμμα ταξιδιών του Αλέξη δεν είναι άσχετο με το πρόβλημα αυτό. Από την άλλη πλευρά του λόφου, η κυβέρνηση βασίζεται σε ένα αφήγημα ότι το 2013 θα είναι μια καλή χρονιά, στο τέλος της οποίας η χώρα θα επανέλθει σε έστω και αναιμική ανάπτυξη. Ηδη ο Γιάννης Στουρνάρας το λέει ανοιχτά ώστε να βοηθήσει και το κλίμα. Ωραία. Τι κάνεις όμως μέχρι τότε; Ακόμη χειρότερα: τι κάνεις όταν μέχρι τότε έχεις να βάλεις και άλλους φόρους – παραδείγματος χάριν στα ακίνητα – αλλά και να πάρεις δυσάρεστες αποφάσεις; Το θρίλερ για τη δόση του Δεκεμβρίου βοηθούσε στη συνοχή της κυβέρνησης των τριών, ενώ επέτρεπε στον Αντώνη Σαμαρά να είναι ο μαχητής Πρωθυπουργός που περνάει λευκές νύχτες στις Βρυξέλλες. Τον έδειχνε επίσης να βιώνει ευθύνη για τη χώρα. Τώρα; Οι απεργίες στις συγκοινωνίες και ο ακήρυχτος πόλεμος με τον αντιεξουσιαστικό χώρο είναι συγκρούσεις φθοράς και όχι δακρύων και δράματος.
Ο αργός ρυθμός ενοχλεί λιγότερο τον Βαγγέλη Βενιζέλο. Και αυτό γιατί το ΠΑΣΟΚ κόντεψε να διαλυθεί από τις αλλεπάλληλες σεισμικές δονήσεις της τελευταίας διετίας. Η επιβράδυνση των εξελίξεων του επιτρέπει να ανασυγκροτηθεί – ό,τι κι αν σημαίνει αυτό – ενώ είναι στην κυβέρνηση. Ο πιο αργός ρυθμός ωφελεί επίσης τη ΔΗΜΑΡ και τον Φώτη Κουβέλη. Αφενός γιατί ταιριάζει με τη μετριοπάθεια και αφετέρου γιατί δεν θέτει δραματικά διλήμματα όπως με το πακέτο των 13,5 δισ. ευρώ ή με τα εργασιακά.
Τίτλος ενός από τα τελευταία βιβλία του Μίλαν Κούντερα, η βραδύτητα είναι το νέο στοιχείο της ελληνικής πολιτικής – αν και μένοντας στον τσέχο συγγραφέα, μια αβάσταχτη ελαφρότητα χαρακτηρίζει πολλούς από τους βουλευτές της λεγόμενης «τάξης του 2012».