Μια φεμινίστρια κατά των ποσοστώσεων

Είναι η αδιαμφισβήτητη βασίλισσα στον κόσμο της «χρυσής φούστας», των γυναικών στελεχών που είδαν να έχουν μεγάλη ζήτηση αφότου η Νορβηγία το 2006 υιοθέτησε νόμο που απαιτεί το 40% των θέσεων σε ΔΣ εταιρειών να ανήκουν σε γυναίκες (ή σε άνδρες, στη σπανιότατη περίπτωση κατά την οποία οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα στο ΔΣ). Η Μάι-Λιλ Ιψεν κάποια στιγμή βρέθηκε να συμμετέχει σε περισσότερα από 185 Διοικητικά Συμβούλια επιχειρήσεων, μια από τις ελάχιστες γυναίκες στον κόσμο με τέτοια δραστηριότητα.

Στην πραγματικότητα, η 57χρονη Ιψεν δεν φορά συνήθως φούστα αλλά κοστούμι (σακάκι, παντελόνι), αντιτίθεται μάλιστα έντονα στον όρο «χρυσές φούστες». Πηγαίνει ακόμα παραπέρα και υποστηρίζει ότι ήδη οι γυναίκες παίζουν σημαντικούς ρόλους σε Διοικητικά Συμβούλια. Πρώην τραπεζίτης, η Ιψεν τονίζει πως κανείς δεν μιλά για τα «πολλά χρυσά κοστούμια» – άνδρες που κατέχουν διευθυντικές θέσεις σε πολλές επιχειρήσεις ταυτόχρονα.

«ΧΡΥΣΗ ΦΟΥΣΤΑ» ΓΙΑ ΑΝΔΡΕΣ. Παρ’ όλα αυτά, η Νορβηγίδα δηλώνει αντίθετη στις ποσοστώσεις ως μέσου για να φθάσουν οι γυναίκες στα ανώτερα κλιμάκια των εταιρειών. «Δεν έχω συναντήσει πότε εμπόδια στην καριέρα μου», λέει. «Είμαι εναντίον της ποσόστωσης διότι κατά έναν τρόπο αποτελεί μεροληψία. Αισθάνομαι ότι εμείς οι γυναίκες είμαστε τόσο δυνατές ώστε δεν τη χρειαζόμαστε». Και προσθέτει με νόημα: «Εάν κάποιος θέλει να με έχει ως σουβενίρ, να είστε σίγουροι ότι θα πρέπει να περιμένει εκπλήξεις».

Η Ιψεν τώρα έχει πιο ελαφρύ πρόγραμμα, οι 165 στελεχικές θέσεις της ήταν συνδεδεμένες με ένα ΔΣ του Ιδρύματος Unifor, που ασχολείται με αγαθοεργίες. Καθώς πρόσφατα εγκατέλειψε αυτή τη θέση, σήμερα συμμετέχει σε μόνο 10 Διοικητικά Συμβούλια. Το πιο σημαντικό από αυτά είναι το κρατικό ταμείο συντάξεων Folketrygdfondet, που κατέχει το 5% κάθε εταιρείας στη Νορβηγία, γεγονός που της απαγορεύει τη συμμετοχή σε άλλα ΔΣ.

Μετά την αποφοίτησή της από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ στην Καλιφόρνια η Μάι-Λιλ άρχισε το 1983 την καριέρα της σε μια νορβηγική τράπεζα και δύο χρόνια αργότερα μεταπήδησε στην κρατική υπηρεσία εξαγωγών, όπου παρέμεινε έως το 2001. Κατόπιν ανέλαβε επικεφαλής της Citigroup στο Οσλο.

Η καριέρα της ως μη εκτελεστικής διευθύντριας δεκάδων εταιρειών άρχισε όταν παράτησε την τράπεζα, σήμερα ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο παίρνοντας μέρος στην προσπάθεια ενίσχυσης της παρουσίας των γυναικών σε στελεχικές θέσεις. Πρόσφατα βρέθηκε στο Λονδίνο για να λάβει μέρος σε μια τέτοια συζήτηση και είπε προκαλώντας γέλια ότι ο όρος «χρυσή φούστα» θα πρέπει να χρησιμοποιείται εξίσου και για τους άνδρες. Το ποσοστό ανδρών διευθυντών που κατέχουν τέσσερις ή περισσότερες θέσεις σε νορβηγικά ΔΣ είναι 1%. Των γυναικών είναι 2%.

Αφησε άφωνους τους συμμετέχοντες σε μια κοινοβουλευτική επιτροπή στη Βρετανία όταν εξήγησε πως 40% των επιχειρήσεων απέφυγε τον νέο νόμο περί ποσόστωσης αλλάζοντας το καθεστώς τους σε ΕΠΕ. Τα 2/3 από αυτές παραδέχθηκαν ότι η ποσόστωση αποτελούσε τον λόγο της απόφασής τους να βγουν από το Χρηματιστήριο. Και η Ιψεν συμμετείχε σε δύο εταιρείες που προχώρησαν σε αυτή την κίνηση – η μία είχε πολλούς άνδρες στο ΔΣ, η άλλη πολλές γυναίκες.

Στη Βρετανία όπου βρέθηκε η Ιψεν συζήτησε την εθελοντική προσέγγιση που έχει υιοθετήσει η κυβέρνηση ζητώντας από τις 100 μεγαλύτερες επιχειρήσεις που είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο, να έχουν 25% γυναίκες στο ΔΣ τους έως το 2015. Παρ’ όλα αυτά, ο αριθμός των γυναικών σε διοικητικές θέσεις δεν φαίνεται να αυξάνεται.

Παντρεμένη με τραπεζίτη, συμμετείχε στη διαμόρφωση μερικών περίπλοκων οικονομικών εργαλείων που κυκλοφόρησαν μετά την κρίση, δεν είχε αναμειχθεί όμως στην αγορά ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων που προκάλεσαν τη φούσκα των ακινήτων. Απέκτησε τον πρώτο από τους δύο γιους της το 1990 όταν ασχολείτο με τις εξαγωγές και παρ’ όλα αυτά πήρε όλη την άδεια των οκτώ μηνών που δικαιούτο, ενώ και ο άνδρας της είχε πάρει τότε άδεια τεσσάρων μηνών. Επανέλαβαν τη διαδικασία τρία χρόνια αργότερα με τον δεύτερο γιο. Σήμερα τέτοιου είδους άδειες αποτελούν τον κανόνα στην Νορβηγία, τότε όμως ήταν από τους λίγους που είχαν τολμήσει να χρησιμοποιήσουν όλα τα δικαιώματα που τους παρείχε ο νόμος.

Παραδέχεται ότι έχουν ζητήσει τη συμμετοχή της μεγάλες εταιρείες και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου υπάρχει ποσόστωση. «Δεν νομίζω ότι είμαι έτοιμη γι’ αυτό διότι η εταιρική κουλτούρα είναι διαφορετική σε κάθε χώρα…», παρατηρεί. Και συμβουλεύει: «Εχω δει πολλά διοικητικά στελέχη να εργάζονται χωρίς ενθουσιασμό. Πρέπει να νοιάζεσαι πραγματικά για τις εταιρείες στις οποίες συμμετέχεις και να επιθυμείς διακαώς την επιτυχία τους».

Ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο και συζητά για τη μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην ιεραρχία των επιχειρήσεων. Αρχίζει πάντα τις ομιλίες της με τον ίδιο τρόπο. Προβάλλει σε σλάιντς τα στοιχεία που δείχνουν το ποσοστό γυναικών σε Διοικητικά Συμβούλια σε ευρωπαϊκές χώρες: Βέλγιο 6,8%, Φινλανδία 23,4%, Γαλλία 9,5%, Γερμανία 10,5%, Ελλάδα 8,5%, Ιταλία 3,4%, Πορτογαλία 1,8% κ.λπ. Και, τέλος, φθάνει στο ποσοστό της Νορβηγίας: 39,5%. «Πώς τα καταφέραμε και φτάσαμε μέχρι εδώ;», είναι το ερώτημα που θέτει πριν αρχίσει να παραθέτει την εμπειρία της. Διανθίζει τις παρουσιάσεις της με πολλά χιουμοριστικά στοιχεία. Οταν μιλά για όσα ίσχυαν στο παρελθόν στην εταιρική κουλτούρα της Νορβηγίας δείχνει φωτογραφίες πολλών ανδρών με πανομοιότυπα πουκάμισα και γραβάτες να χαμογελούν αυτάρεσκα, ενώ δεν λείπουν οι αναφορές στο «Κουκλόσπιτο» του Ερρίκου Ιψεν και στο ερώτημα: «Γιατί φεύγει η Νόρα;».

ΝΟΡΒΗΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ. Και μετά δεν αποφεύγει να αποτίσει φόρο τιμής στον «άνθρωπο που τα άλλαξε όλα», όπως λέει τον Ανσγκαρ Γκαμπριελσεν, υπουργό Εμπορίου το 2003, ο οποίος βλέποντας ότι κανένα μέτρο μέχρι τότε δεν είχε βοηθήσει τις γυναίκες ανέλαβε μια σχετική σταυροφορία. Οι νέοι κανόνες έπρεπε να εφαρμοστούν έως το 2006 και οι παραβάτες δεν είχαν να αντιμετωπίσουν οικονομικές κυρώσεις αλλά την πιθανότητα να διαλυθεί η εταιρεία τους! Δύο είναι τα συμπεράσματα της Ιψεν από τη νορβηγική εμπειρία: πρώτον, ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν αντιμετώπισαν κανένα πρόβλημα να βρουν ικανές γυναίκες για να συμμετέχουν στη διοίκηση και, δεύτερον, ότι αυτές οι ικανές και έμπειρες γυναίκες έγιναν τελικά «βασίλισσες» των ΔΣ στα οποία συμμετείχαν, καθώς έφεραν μια διαφορετική νοοτροπία που εμπλούτισε το εταιρικό περιβάλλον.

ΕΙΠΕ
Ενας κούκκος δεν φέρνει την άνοιξη στην εταιρική κουλτούρα. Μια γυναίκα όμως δεν πρέπει να είναι κούκκος αλλά αετός

ΕΙΠΑΝ ΓΙ’ ΑΥΤΗΝ
Χάρη στην ικανότητα της Ιψεν, η Νορβηγία εκτός από σολομό και πετρέλαιο θα αρχίσει να εξάγει και γυναίκες διευθυντές
Γκέοργκ Τόρσεν, σχολιαστής