Το παιχνίδι των θεσμών

ΟΙ παρατηρητικοί θα έπρεπε να το είχαν επισημάνει. Αλλά ώσπου να κάτσει η σκόνη από την κατάρρευση των κλασικών πολιτικών συσχετισμών στις διπλές εκλογές Μαΐου και Ιουνίου 2012 ουδείς μπορούσε να διακρίνει τίποτε. Ακόμη και τη σημασία της κατανομής των υπουργικών χαρτοφυλακίων στην κυβέρνηση των τριών.

Παρ’ όλα αυτά, η επιλογή του Φώτη Κουβέλη να αποτρέψει τα σχέδια της ΝΔ για το υπουργείο Δικαιοσύνης και να τοποθετήσει εκεί έναν δικό του – με την καλή έννοια – άνθρωπο, τον Αντώνη Ρουπακιώτη, είχε τη σημασία της. Οπως είχε αντίστοιχη σημασία το καπάρωμα του υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης από τη ΔΗΜΑΡ για τον Αντώνη Μανιτάκη. Με απλά λόγια, η στρατηγική συνοψίζεται ως εξής: στον ΣΥΡΙΖΑ ο λαϊκισμός, στη ΔΗΜΑΡ οι θεσμοί. Η στόχευση είναι σωστή. Αλλη ατζέντα έχει ένα αριστερό κόμμα του 27% κι άλλη ένα αριστερό κόμμα του 6%. Το πρώτο έχει στοιχεία μαζικότητας. Το δεύτερο δεν μπορεί παρά να έχει λογική ελίτ. Ειρήσθω εν παρόδω, στην ελίτ της δημόσιας ζωή ανήκουν οι προσκληθέντες – Αλιβιζάτος, Νικολακόπουλος, Σωτηρέλης, Κοντιάδης, Σπανού – στην ημερίδα της ΔΗΜΑΡ στο Κάραβελ.

Η ενασχόληση με τους θεσμούς είναι εξ ορισμού προοδευτικός προβληματισμός. Οι μεταρρυθμίσεις μπορεί να επιφέρουν μεγάλες αλλαγές. Αν και αυτές δεν ταυτίζονται με τα μεγαλεπήβολα σχέδια – το θύμισε ο Νίκος Αλιβιζάτος μιλώντας για την αναθεώρηση του Συντάγματος και εξηγώντας πως δεν είναι λύση για την αντιμετώπιση της κρίσης. Πράγματι. Και μόνο τις προθεσμίες να λάβει κανείς υπόψη και να τις συσχετίσει με τον οικονομικό κύκλο είναι βέβαιο ότι η κρίση θα έχει τελειώσει στην Ελλάδα – αν μη τι άλλο από το λεγόμενο σοκ της έλλειψης προσφοράς – προτού ολοκληρωθεί η αναθεώρηση του Συντάγματος. Το Σύνταγμα ήταν εργαλείο στην ορίτζιναλ Μεταπολίτευση το 1975, όταν η ελληνική Πολιτεία αναδομήθηκε στην κορυφή σύμφωνα με τις θεσμικές προδιαθέσεις – και τις γαλλικές επιρροές – του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Πίσω στο παρόν, η ΔΗΜΑΡ επιχειρεί να κατοχυρώσει για λογαριασμό της τους προβληματισμούς εκείνων που πιστεύουν ότι το ελληνικό μοντέλο πάσχει θεσμικά. Είναι μια κίνηση που ξαναπιάνει το νήμα αναλύσεων όπως αυτές που τροφοδότησαν το πολιτικό εγχείρημα Σημίτη τη δεκαετία του ’90. Από την άποψη αυτή, η Αγίου Κωνσταντίνου κινείται πονηρά και δεν είναι τυχαία η παρουσία στελεχών του ΠΑΣΟΚ καταγεγραμμένων ως εκσυγχρονιστών στο ακροατήριο. Η ΔΗΜΑΡ έχει και το πλεονέκτημα ότι δεν είναι κόμμα εξουσίας – εκεί την πάτησε το ΠΑΣΟΚ του Σημίτη – άρα δεν έχει εμπλακεί στις συνήθεις παθολογίες που καθιστούν παρωδία τη συζήτηση περί θεσμικών μεταρρυθμίσεων. Η συμμετοχή, πάντως, στην κυβέρνηση ενέχει κινδύνους. Οχι τόσο στο υπουργικό επίπεδο όσο στην τήρηση ποσοστώσεων στον εκτελεστικό τομέα, πόσω μάλλον στην προώθηση «ημετέρων» σε θέσεις συμβούλων και άλλες βολικές καρέκλες. Κάποια συμπτώματα έχουν ήδη επισημανθεί.

Στο μεγάλο πάρτι της διακυβέρνησης οι θεσμικές φωνές γρήγορα πνίγονται. Και οι καλές προθέσεις αμφισβητούνται. Στη σημερινή Ελλάδα της κρίσης, όποιος ασχολείται με την πολιτική αντιμετωπίζει εύκολα την καχυποψία. Η αμφιβολία αρκεί για να σπιλώσει υπολήψεις. Και τα μεγάλα λόγια περί θεσμών δεν φτάνουν αν δεν συνοδεύονται από εφικτές πρωτοβουλίες. Εκτός αν όλα αυτά είναι ένδυμα για να μην μείνει γυμνή στην πλατεία η απλή αναλογική, την καθιέρωση της οποίας ζητεί η ΔΗΜΑΡ…