[Διαστάσεις] H κουλτούρα της διαμαρτυρίας

Θέλουμε να καταλάβουμε τι γίνεται στην Αίγυπτο. Θέλουμε να μάθουμε αν ο Μοχάμεντ Μόρσι είναι ένας παραδοσιακός ισλαμιστής που ξεγέλασε ακόμη και τον Ομπάμα και αν δικαίως ανησυχούν οι γυναίκες της χώρας ότι σε λίγο καιρό θα είναι όλες υποχρεωμένες να φορούν μπούρκα. Θέλουμε να ανιχνεύσουμε την ταυτότητα των ανθρώπων που διαδηλώνουν, συγκρούονται και μερικές φορές αποχαιρετούν τον μάταιο τούτο κόσμο: είναι νοσταλγοί του παλαιού καθεστώτος, ισλαμιστές, προβοκάτορες, φίλοι του Στρατού, εχθροί του Στρατού, σεξουαλικά στερημένοι ποδοσφαιρόφιλοι; Θα καταρρεύσει η Αίγυπτος, όπως προειδοποίησε ο αρχηγός του Στρατού; Ή όλα αυτά που παρακολουθούμε τους τελευταίους μήνες είναι αναπόφευκτα συμπτώματα της εφόδου της αραβικής δημοκρατίας;

Διάσημος ισλαμολόγος και καθηγητής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας, ο 63χρονος Ολιβιέ Ρουά είναι από τους πλέον κατάλληλους να απαντήσουν σε αυτά τα ερωτήματα. Η βασική του ιδέα – όπως την εκθέτει σε συνέντευξη που έδωσε στην «Κοριέρε ντέλα Σέρα» – είναι ότι με την Αραβική Ανοιξη κατέρρευσαν πενήντα χρόνια πολιτικής κουλτούρας: η προσωπολατρία, ο αραβικός σοσιαλισμός, ο παναραβισμός, ακόμη κι ο ισλαμισμός, κι ας δείχνουν να προελαύνουν οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι (διαπιστώνοντας όμως ότι η ιδεολογία τους συγκρούεται με την πραγματικότητα). Ολες αυτές οι ιδεολογίες έχουν τελειώσει και το κενό που αφήνουν δεν έχει ακόμη καλυφθεί – δεν θα μπορούσε τόσο γρήγορα να καλυφθεί – από τη δημοκρατία.

Αυτό που ακολούθησε την Αραβική Ανοιξη, σημειώνει ο γάλλος καθηγητής, είναι περισσότερο μια κουλτούρα της αμφισβήτησης και της διαμαρτυρίας παρά μια κουλτούρα της δημοκρατίας. Ολα λαμβάνουν πολιτικό χαρακτήρα, ακόμη κι ένας αγώνας ποδοσφαίρου ή η δικαστική απόφαση για τις συγκρούσεις που σημειώθηκαν ύστερα από έναν αγώνα ποδοσφαίρου. Οι διαδηλώσεις γίνονται αυθόρμητα, αφού η αντιπολίτευση δεν είναι αρκετά συγκροτημένη για να τις οργανώσει ή να τις αξιοποιήσει, στη συνέχεια όμως παίρνουν και αυτές πολιτικό περιεχόμενο και σημασία. Πρωταγωνιστές είναι οι νέοι: τα τρία τέταρτα των Αιγυπτίων είναι κάτω των 50 ετών, ενώ πάνω από τους μισούς είναι κάτω των 30. Οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι οργανωμένοι σε ένα κόμμα ή σε μια οργάνωση, συναντώνται σε όλα τα στρατόπεδα, από τους φιλελεύθερους ως τους ισλαμιστές. Το κοινό τους σημείο είναι ότι θέλουν μια ευημερούσα και ανοιχτή Αίγυπτο, που παίζει ενεργό ρόλο στον κόσμο. Και ότι δεν διστάζουν να αμφισβητήσουν την εξουσία.

Η Μουσουλμανική Αδελφότητα μπορεί να αγνοήσει τα φιλελεύθερα κόμματα, θα διέπραττε όμως μοιραίο λάθος αν υποτιμούσε τα αιτήματα αυτής της νεαρής πλειοψηφίας, σημειώνει ο αιγύπτιος συγγραφέας Εζεντίν Τσούκρι Φισέρε στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Τα γεγονότα της τελευταίας εβδομάδας δείχνουν πόσο γρήγορα μπορεί να επιδεινωθεί η κατάσταση και πόσο τραγικές συνέπειες μπορεί να έχει η επιδείνωση αυτή. Αν η κυβέρνηση δεν αλλάξει ρότα η Αίγυπτος θα εισέλθει σε μια παρατεταμένη περίοδο πολιτικής αστάθειας.