Χρονικό ενός ακήρυχτου εμφυλίου

Από τα Φόκλαντ και μετά, το δίδαγμα είναι προφανές -τουλάχιστον για πολιτικούς με μαθησιακή διάθεση. Ενας μικρός πόλεμος έχει βέβαια ρίσκο. Αλλά αν σου βγει, μια ξαφνική εκστρατεία βοηθάει. Δεν είναι μόνον η Σιδηρά Κυρία. Συνέβη στον Πούτιν τον Αύγουστο του 2008 με τη Γεωργία. Στους Σαρκοζί και Κάμερον το 2012 με τη Λιβύη. Και πάει λέγοντας.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι να μη φανεί ότι στέλνεις μόνος – ή μόνη – σου την αρμάδα ή τα αεροπλάνα ή, τελευταία συνήθως, τα στρατά. Από την άποψη αυτή, η Θάτσερ δεν θα είχε θριαμβεύσει χωρίς την ανοησία του δικτάτορα Γκαλτιέρι. Οι Σαρκοζί και Κάμερον δεν θα μπορούσαν να εκστρατεύσουν αεροπορικά κατά της Λιβύης, αν ο Καντάφι δεν μακέλευε τον λαό του. Και ο Πούτιν δεν θα είχε ταπεινώσει τους Γεωργιανούς, αν δεν είχαν εκείνο τον αστείο πρόεδρο που κανένας δεν θυμάται σήμερα το όνομά του.

Οι πόλεμοι είναι, βεβαίως, για μεγάλες χώρες με ιμπεριαλιστικό παρελθόν. Για πρωτεύουσες που δεν κάνουν παιχνίδι μόνο εντός συνόρων της χώρας τους, αλλά και διεθνώς. Στις μικρές χώρες οι κυβερνώντες, αν είναι ξύπνιοι, έχουν ένα μάτι στον ορίζοντα μπας και προκύψει καμιά εσωτερική κρίση ασφάλειας που να δικαιολογεί σύγκρουση από αυτές που βολεύουν. Γιατί το ζητούμενο είναι να μη φανεί ότι τις προκαλούν.

Αυτή θα μπορούσε να είναι μια γενική περιγραφή όσων ζούμε τις τελευταίες εβδομάδες με αφορμή την υπόθεση της βίλας Αμαλία. Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη αποφάσισε να ανακτήσει τον έλεγχο δημοσίων κτιρίων που βρίσκονται υπό κατάληψη. Οι πρώτες αντιδράσεις – μετά τις συλλήψεις καταληψιών – ήταν περίπου αναμενόμενες. Τα γκαζάκια όμως και οι εμπρησμοί της περασμένης εβδομάδας ανέβασαν την ένταση. Και οι σφαίρες κατά του γραφείου του προέδρου της ΝΔ στη Συγγρού έδωσαν έναν συμβολισμό πολέμου. Για όσους ξέρουν να «διαβάζουν» τους κώδικες, οι βολές έχουν χαρακτήρα προειδοποίησης. Μένει να φανεί αν και πώς θα κλιμακωθεί η αντιπαράθεση. Κάτι που λογικά θα εξαρτηθεί και από τις επόμενες κινήσεις της κυβέρνησης.

Κρίνοντας από την πληθώρα δηλώσεων και τηλεφωνημάτων προς τον Πρωθυπουργό – τον πήρε ακόμη και ο Τσίπρας από το Βερολίνο – οι σφαίρες θεωρούνται από όλους κομβικό γεγονός. Είναι όλοι εναντίον της ρίψης τους. Χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι δεν είναι και εναντίον μεταξύ τους. Είναι κάτι που προκαλεί ελαφρά σύγχυση στην αρχή – όπως και τα δακρυγόνα. Μετά όμως τα πράγματα ξεκαθαρίζουν. Εν προκειμένω, οι παραλήπτες της σφαίρας είναι αυτοί που δέχονται επίθεση. Αρα το αφήγημα ξεκινάει από αυτούς. Και αυτοί έχουν την ευχέρεια να το χειριστούν.

Να το χειριστούν πώς; Επιχειρησιακά ή πολιτικά; Το ερώτημα είναι περιττό. Σε τέτοιες συγκυρίες επιχειρησιακοί και πολιτικοί χειρισμοί ταυτίζονται. Δεν έχει κανείς παρά να θυμηθεί την τορπίλη κατά του «Μπελγκράνο», του καταδρομικού του Πολεμικού Ναυτικού της Αργεντινής, που ερρίφθη αφού έδωσε το πράσινο φως από το Λονδίνο η ίδια η Θάτσερ. Και αμαύρωσε την εκστρατεία των Βρετανών. Η αυτόματη ταύτιση επιχειρησιακών και πολιτικών χειρισμών είναι η πτυχή που υποδεικνύει τους κινδύνους μιας περιπετειώδους σύγκρουσης πίσω και πέρα από ηρωισμούς και διάθεση για ανυποχώρητη στάση. Ο Κλάουζεβιτς – που δεν ασχολήθηκε, πάντως, με την τρομοκρατία – έλεγε ότι ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα. Ισχύει καθ’ υπερβολήν για ακήρυχτους εσωτερικούς πολέμους.