Κερδίζει έδαφος η σκληρή γραμμή για το Αιγαίο

Στο καυτό πολιτικό ερώτημα αν επιθυμεί ή όχι τη συνέχιση του ελληνοτουρκικού διαλόγου ή αν αναζητεί προσχήματα για το πάγωμα, ακόμη και για τη διακοπή των διερευνητικών επαφών με την Τουρκία, καλείται να απαντήσει η κυβέρνηση καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», κερδίζει έδαφος η ιδέα περί κατάθεσης συντεταγμένων της υφαλοκρηπίδας ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας στον ΟΗΕ. Η κίνηση πάντως θεωρείται από διπλωματικές πηγές αμφίβολης πρακτικής χρησιμότητας, ενώ ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει κρίση στις σχέσεις της Αθήνας με την Αγκυρα καθώς και με άλλες χώρες της περιοχής.

Ο κύβος, σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», ερρίφθη και παρά τις αρχικές αντιρρήσεις του υπουργείου Εξωτερικών, που εξαρχής είχε ταχθεί υπέρ μιας πιο μετριοπαθούς προσέγγισης για την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, η κατάθεση των συντεταγμένων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στον ΟΗΕ αποτελεί θέμα χρόνου. Ολα αυτά την ώρα που η Αγκυρα διά στόματος Αχμέτ Νταβούτογλου απειλούσε ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια της Ελλάδας στο Αιγαίο δεν θα μείνει αναπάντητη.

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΑΜΑΡΑ. Διπλωματικές πηγές χαρακτήριζαν τις αναλύσεις ότι η Τουρκία δεν θα αντιδράσει σε μια τέτοια κίνηση – την ώρα μάλιστα που στις 28 Ιανουαρίου έχει προγραμματιστεί νέος γύρος διερευνητικών επαφών, ενώ έκλεισαν οι ημερομηνίες της επίσκεψης του Αντώνη Σαμαρά στην Τουρκία (αρχές Μαρτίου) – ως «τουλάχιστον απλοϊκές». Στο υπουργείο Εξωτερικών θεωρούν μάλιστα πως η πιθανή τουρκική αντίδραση σε μια μονομερή ενέργεια της Ελλάδας στο Αιγαίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και θερμό επεισόδιο, διακοπή των διερευνητικών επαφών ή κατάθεση συντεταγμένων και από την τουρκική πλευρά με ταυτόχρονες έρευνες τουρκικών ερευνητικών σκαφών σε μεγάλα τμήματα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας τα οποία η Αγκυρα θεωρεί αμφισβητούμενα. Ηδη, από διαρροές στον Τύπο της γείτονος, η Αγκυρα διαμηνύει ότι αν η Ελλάδα προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση, τότε και η Τουρκία θα καταθέσει τις δικές της συντεταγμένες, ενώ αφήνει να εννοηθεί ότι στην πράξη θα ακυρωθούν οι διερευνητικές επαφές. Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, το ναυάγιο μιας ενδεχόμενης κατάρρευσης του διαλόγου θα χρεωθεί στην ελληνική πλευρά λένε πηγές με γνώση των ελληνοτουρκικών.

Οι υπέρμαχοι της σκληρής γραμμής, που έχει διαμορφωθεί ήδη από το περασμένο καλοκαίρι στο Μέγαρο Μαξίμου από στενό κύκλο συνεργατών του Αντώνη Σαμαρά με προεξάρχοντα τον βουλευτή Επικρατείας Χρύσανθο Λαζαρίδη, φαίνεται να εκτιμούν ότι η Ελλάδα μένοντας άπραγη εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων κινδυνεύει να δημιουργήσει status quo απώλειας κυριαρχικών της δικαιωμάτων στο Αιγαίο.

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ύστερα από μια τέτοια μονομερή ενέργεια η Αγκυρα θα ξανακαθήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και μάλιστα για διάλογο από μηδενική βάση, χωρίς να θέσει όρους και ασφαλιστικές δικλίδες, όπως έχει αποδείξει η εμπειρία του παρελθόντος. Υπενθυμίζεται ότι στο Πρακτικό της Βέρνης του 1975 υπάρχει μορατόριουμ, δηλαδή υποχρέωση των κρατών να μην προβαίνουν σε καμία μονομερή ενέργεια όσο διαρκούν συνομιλίες. Διπλωματικές πηγές σημείωναν ότι σε περίπτωση που η Τουρκία αντιδράσει ήπια σε μια μονομερή κίνηση από ελληνική πλευρά, δηλαδή μείνει μόνο σε κατάθεση αντι-συντεταγμένων και δεχθεί να καθήσει στο τραπέζι του διαλόγου με την Ελλάδα, θα απαιτήσει ως προϋπόθεση οπωσδήποτε ένα μορατόριουμ. Πρακτικά αυτό θα σήμαινε ότι θα πάγωνε κάθε διεκδίκηση. Αν μάλιστα η Τουρκία δεν αποδειχθεί πρόθυμη να καταλήξει σε αποτέλεσμα μέσω συνομιλιών, δηλαδή σε συμφωνία για οριοθέτηση, η καθυστέρησησύμφωνα πάντα με εμπειρογνώμονες και αναλυτές θα κοστίσει στην Ελλάδα τουλάχιστον στις περιοχές που υπάρχει αμφισβήτηση, και σε τέτοια περίπτωση δεν θα μπορεί να γίνει καμία εκμετάλλευση!

Σύμφωνα με μια πιο αισιόδοξη άποψη, η κατάθεση συντεταγμένων θα μπορούσε να γίνει κατόπιν ενημέρωσης της τουρκικής πλευράς, ώστε να αναγκαστεί η Αγκυρα να συρθεί σε διαπραγμάτευση εδώ και τώρα για οριοθέτηση της υφαλοκρηπίθδας ή για παραπομπή της στη Χάγη. Και σ’ αυτή την περίπτωση όμως, η Χάγη δεν εγγυάται μια θετική απόφαση για το Καστελλόριζο, το οποίο εξάλλου ήταν το μεγάλο αγκάθι των διερευνητικών της τελευταίας διετίας. Αυτές έφθασαν πολύ κοντά στην οριστικοποίηση ενός κειμένου Πολιτικής Συμφωνίας, το οποίο θα έθετε τις βάσεις για μια ευρύτερη συνεννόηση.

Η ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΑΔΕΙΩΝ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η εισήγηση περί κατάθεσης συντεταγμένων των εξωτερικών ορίων της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στον ΟΗΕ φέρεται να προτάθηκε από συνεργάτες του Αντώνη Σαμαρά ως αντίδραση στο γεγονός ότι την περασμένη άνοιξη η Αγκυρα παραχώρησε άδειες ερευνών και σε οικόπεδα που αποτελούν τμήματα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας νοτίως της Ρόδου και του Καστελλόριζου. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», η ιδέα περί κατάθεσης συντεταγμένων είναι παλαιότερη. Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το υπουργείο Εξωτερικών φέρεται να προέκρινε μια ισοβαρή κίνηση, ηπιότερης όμως μορφής, η οποία συνίστατο στο να προχωρήσει και η Ελλάδα σε παραχωρήσεις αδειών σε οικόπεδα τα οποία φαίνεται να διεκδικεί η Τουρκία.

Ομως η σκληρή γραμμή φαίνεται να επικρατεί Παρά το γεγονός ότι ο Δημήτρης Αβραμόπουλος και ο Αντώνης Σαμαράς τόσο στις συναντήσεις τους όσο και σε δημόσιες δηλώσεις διαβεβαιώνουν για το εξαιρετικό μεταξύ τους κλίμα, το Μέγαρο Μαξίμου εδώ και μήνες επιχειρεί να υπερκεράσει το υπουργείο Εξωτερικών. Αυτός είναι και ο λόγος που το Μαξίμου φάνηκε εξαρχής τουλάχιστον αμφίθυμο ως προς την προσέγγιση με την Τουρκία, διάθεση που κατέστη σαφής και κατά την επίσκεψη του Αχμέτ Νταβούτογλου στην Αθήνα τον περασμένο Νοέμβριο.