Χορός από διαστημικά σκουπίδια γύρω από τη Γη
Επιστήμονες προσπαθούν να βρουν τρόπους να περιορίσουν τη «χωματερή» από υπολείμματα δορυφόρων, πυραύλων και διαστημοπλοίων που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη μας.
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά Μια τεράστια χωματερή από υπολείμματα δορυφόρων, πυραύλων και διαστημοπλοίων περιφέρεται με μεγάλη ταχύτητα γύρω από τη Γη τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτά τα διαστημικά σκουπίδια, όπως αποκαλούνται, απειλούν την ασφάλεια όχι μόνο των διαστημικών αποστολών αλλά και των αστροναυτών. Ειδικοί επιστήμονες από τις διαστημικές υπηρεσίες διαφόρων χωρών προσπαθούν να βρουν τρόπους να περιορίσουν το μέγεθος αυτής της ιδιότυπης χωματερής.
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν εγκαινιάστηκε η διαστημική εποχή με την εκτόξευση του «Σπούτνικ», περισσότεροι από 6.500 δορυφόροι στάλθηκαν σε διάφορες τροχιές γύρω από τη Γη, ανάλογα με τον σκοπό που κατασκευάστηκαν για να εξυπηρετήσουν.
Εκτός από αυτό το πλήθος των δορυφόρων, δεκάδες διαστημόπλοια και διαστημοσυσκευές εκτοξεύτηκαν στο κοντινό μας Διάστημα και σε τροχιά γύρω από πλανήτες για να τους μελετήσουν.
Σήμερα, από τους 6.500 δορυφόρους υπολογίζεται ότι λειτουργούν γύρω στους 900, καθώς οι υπόλοιποι απενεργοποιήθηκαν επειδή συμπλήρωσαν τον χρόνο ζωής τους ή καταστράφηκαν – σε μικρότερο βαθμό – από τεχνικά σφάλματα κατά τη διαδικασία τοποθέτησής τους σε τροχιά.
Καθώς οι κάθε είδους διαστημικές αποστολές αυξάνονταν, μια ιδιότυπη χωματερή από μηχανικά εξαρτήματα και σωματίδια σκόνης διαφόρων διαμετρημάτων πύκνωνε γύρω από τη Γη.
Τα εξαρτήματα αυτά προέρχονται από δορυφόρους και διαστημόπλοια που είτε υφίστανται βλάβες είτε αποκολλώνται κατά τη διαδικασία διαχωρισμού των διαστημοπλοίων από τους πυραύλους που τα μεταφέρουν. Προέρχονται επίσης από την αποκόλληση των δεξαμενών καυσίμων από τους πυραύλους, ενώ κομμάτια σκόνης μπορεί να προέρχονται και από τις μπογιές των σκαφών εξαιτίας της θερμικής πίεσης που υφίστανται.
Ολα αυτά τα διαστημικά σκουπίδια δεν χάνονται στο Διάστημα, αλλά παραμένουν σε τροχιά γύρω από τη Γη σε διάφορα υψόμετρα. Μάλιστα δεν παραμένουν σταθερά, αλλά κινούνται με πολύ μεγάλες ταχύτητες. Τα διαστημικά σκουπίδια αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια των πτήσεων, την ακεραιότητα των δορυφόρων αλλά και των ίδιων των αστροναυτών.
Τα επίγεια συστήματα ανίχνευσης αυτών των σκουπιδιών έχουν καταδείξει ότι γύρω από τη Γη περιφέρονται περισσότερα από 21.000 αντικείμενα με διάμετρο μεγαλύτερη από 10 εκατοστά. Επιπλέον, τα αντικείμενα που η διάμετρός τους κυμαίνεται από 1 μέχρι 10 εκατοστά υπολογίζονται σε περίπου 500.000. Ακόμα περισσότερα είναι τα αντικείμενα με διάμετρο μικρότερη από ένα εκατοστό. Εκτιμάται ότι υπερβαίνουν τα 100 εκατομμύρια.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η καταστροφή ενός κινεζικού μετεωρολογικού δορυφόρου το 2007 και η σύγκρουση ενός αμερικανικού με έναν ανενεργό ρωσικό δορυφόρο το 2009, με ταχύτητα 40.000 χλμ. την ώρα, σκόρπισαν τόσο πολλά συντρίμμια σε τροχιά ώστε λέγεται ότι αποτελούν το 1/3 όλων των καταγεγραμμένων διαστημικών σκουπιδιών.
Τα περισσότερα διαστημικά σκουπίδια περιφέρονται σε απόσταση 2.000 χλμ. από την επιφάνεια της Γης. Σε αυτή τη ζώνη, οι συγκεντρώσεις των σκουπιδιών ποικίλλουν και το σύνολό τους εντοπίζεται σε απόσταση από 750 μέχρι 800 χλμ.
«Σε αυτή την τροχιά βρίσκονται οι δορυφόροι παρατήρησης της Γης», λέει στα «ΝΕΑ» o Ισαάκ Παρχαρίδης, επίκουρος καθηγητής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο, ειδικός σε θέµατα παρατήρησης φυσικών καταστροφών της Γης από το ∆ιάστηµα µε χρήση δορυφορικών συστηµάτων. «Ακολουθούν πολική τροχιά, κινούνται από τον Βόρειο προς τον Νότιο Πόλο της Γης. Για μία πλήρη περιφορά χρειάζονται 110 λεπτά».
Πιο μακριά, στα 36.000 χλμ. βρίσκονται οι γεωστατικοί δορυφόροι, όπως είναι εκείνοι που συλλέγουν μετεωρολογικά δεδομένα.
Τα διαστημικά σκουπίδια κινούνται με πολύ μεγάλες ταχύτητες. Οσα βρίσκονται χαμηλότερα από 2.000 χλμ. περιφέρονται με ταχύτητα 7-8 χλμ. ανά δευτερόλεπτο. Η μέση ταχύτητα σύγκρουσης αυτών των εξαρτημάτων με άλλα διαστημικά αντικείμενα είναι περίπου τα 10 χλμ. το δευτερόλεπτο.
«Τρακαρίσματα» εκτός συνόρων
Μέχρι σήμερα έχουν γίνει γνωστές τέσσερις συγκρούσεις με διαστημικά σκουπίδια.
– Τον Δεκέμβριο του 1991 συγκρούστηκε ο ρωσικός δορυφόρος «Cosmos 1934» με εξαρτήματα από τον δορυφόρο «Cosmos 926«. Η σύγκρουση έγινε αντιληπτή το 2005.
– Στις 24 Ιουλίου 1996 συγκρούστηκε ένας γαλλικός δορυφόρος με εξαρτήματα που προήλθαν από έκρηξη του ανώτερου τμήματος ενός πυραύλου τύπου Ariane.
– Στις 17 Ιανουαρίου 2005 συγκρούστηκε τμήμα αμερικανικού πυραύλου με ένα κομμάτι από κινεζική διαστημοσυσκευή.
– Στις 10 Φεβρουαρίου 2009 ο αμερικανικός δορυφόρος «Iridium 33» συγκρούστηκε με τον ανενεργό ρωσικό δορυφόρο «Cosmos 2251». Μεγάλος αριθμός σκουπιδιών διασκορπίστηκε σε απόσταση μέχρι και 800 χλμ. από τη Γη.
Θα μας πέσουν στο κεφάλι;
– Οσο πιο μακριά από τη Γη βρίσκονται τα διαστημικά σκουπίδια τόσο περισσότερο χρόνο κάνουν να πέσουν ξανά στη Γη.
– Τα αντικείμενα που βρίσκονται σε τροχιά μέχρι τα 600 χιλιόμετρα συνήθως χρειάζονται μερικά χρόνια.
– Πάνω από τα 800 χιλιόμετρα, τα αντικείμενα χρειάζονται μερικές δεκαετίες για να πέσουν στη Γη.
– Εκείνα που βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη από 1.000 χλμ. χρειάζονται συνήθως έναν αιώνα ή και περισσότερο.
– Οι ειδικοί λένε ότι επειδή η επιφάνεια της Γης καλύπτεται από νερό κατά 70%, είναι πάρα πολύ μικρή η πιθανότητα να χτυπήσει κάποιος άνθρωπος. Παρ’ όλα αυτά, εξαρτήματα και μάλιστα μεγάλου μεγέθους έχουν καταφέρει να πέσουν στη Γη χωρίς να προκαλέσουν ζημιές ή θύματα. Μια τέτοια περίπτωση αφορούσε μια δεξαμενή ηλίου υψηλής πίεσης, που αποκολλήθηκε από πύραυλο Ariane V 13 (εκτοξεύτηκε τον Μάιο του 1985) και κατέληξε άθικτη στην Ουγκάντα το Μάρτιο του 2002.
Google news
