[Πρόσωπο] Φρένο στον άγριο καπιταλισμό

Το χέρι του έχει σφίξει τα χέρια σχεδόν όλων των μεγάλων του πλανήτη, όπως του Νέλσον Μαντέλα, του Μπιλ Κλίντον, του Χέλμουτ Κολ και της Αούνγκ Σαν Σούου Κι. Εχει σφίξει και τα χέρια προσώπων που έχουν αμφισβητηθεί ή έχουν προκαλέσει θαυμασμό, όπως του Βλαντίμιρ Πούτιν, της Ανγκελα Μέρκελ και του Λακσμί Μιτάλ. Το χέρι αυτό είναι του Κλάους Σβαμπ, εμπνευστή του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός. Λίγες ημέρες πριν από την έναρξη των εργασιών του, που φέτος θα πραγματοποιηθούν από τις 23 έως τις 27 Ιανουαρίου, ο «καθηγητής Σβαμπ», όπως τον αποκαλούν όλοι στο Νταβός, δεν έχει ακόμη την τελική λίστα των καλεσμένων του. Δεν έχει, όμως, καμία αμφιβολία ότι αυτό το χωριουδάκι της Ελβετίας με το χιονοδρομικό κέντρο θα συγκεντρώσει και πάλι πάνω του όλους τους προβολείς. Περισσότεροι από 2.500 επιχειρηματίες, πολιτικοί και οικονομολόγοι θα σκεφτούν και θα ανταλλάξουν απόψεις για το «μέλλον του καπιταλισμού». Ενός καπιταλισμού σε κρίση, αλλά πάντως καπιταλισμού. Ο καθηγητής Σβαμπ είναι απόλυτος. «Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση», δηλώνει. «Πρέπει να προασπίσουμε την επιχειρηματικότητα και την ανταγωνιστικότητα. Υπάρχει, όμως, ένα “αλλά”: πρέπει να βρούμε τα μέσα για να τονώσουμε τις “γερασμένες” οικονομίες, για να δώσουμε νέα ώθηση στην ανάπτυξη. Και πρέπει να θέσουμε όρια στις υπερβολές του χρηματοπιστωτικού συστήματος».

Ο 74χρονος Σβαμπ, άλλοτε ένθερμος θιασώτης της παγκοσμιοποίησης και του άκρατου φιλελευθερισμού αγγλοσαξονικού τύπου, έχει χαμηλώσει τους τόνους. Ο ιδρυτής του Νταβός το αναγνωρίζει: ο όρος «καπιταλισμός» δεν είναι πλέον κατάλληλος. Θα πρέπει να αντικατασταθεί από τον όρο «επιχειρηματικότητα» – μια επιχειρηματικότητα ορθολογική. Η εποχή του θριάμβου του καπιταλισμού έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Ο Κλάους Σβαμπ δεν είναι πλέον ο οικοδεσπότης ενός «συμποσίου της ανεύθυνης παγκοσμιοποίησης», όπως είχε πει κάποτε ο πρώην γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ. Ακόμη κι αυτός ο Γερμανός που πολιτογραφήθηκε Ελβετός, ζει λίγο έξω από τη Γενεύη και βλέπει τον κόσμο μόνο από τα θεωρεία της ελίτ, αναγνωρίζει ότι οι προκλήσεις του 21ου αιώνα είναι πολλές. Ανάμεσα στα θέματα που θα απασχολήσουν τις εργασίες του φετινού Φόρουμ είναι η εκμετάλλευση του σχιστολιθικού αερίου, η ηθική του κόσμου των αγορών, η υψηλή τεχνολογία. Το θέμα που θα κυριαρχήσει, όμως, είναι χωρίς αμφιβολία η κρίση της ζώνης του ευρώ. Τα ερωτήματα που θα τεθούν αναμένεται να είναι περισσότερα από τις απαντήσεις που θα δοθούν. «Ποια Ευρώπη θα ανακύψει από την κρίση;», αναρωτιέται και ο ίδιος. «Οι ηγέτες της ευρωζώνης είναι σαν να οδηγούν ένα αυτοκίνητο σε παγοδρόμιο», επισημαίνει. «Για να μην ντελαπάρουν θα πρέπει να φανούν επιδέξιοι. Να φρενάρουν όταν πρέπει και να επιταχύνουν όποτε χρειάζεται». Αυτό που μένει να φανεί είναι εάν οι Ευρωπαίοι που θα ταξιδέψουν στο Νταβός θα δώσουν ικανοποιητικές απαντήσεις στα ερωτήματα του καθηγητή Σβαμπ.