Ενα άρρωστο «υπερεγώ» μπορεί να καταστρέψει τον ποδοσφαιριστή

Τι ακριβώς είναι η «αθλητική ψυχολογία»; Πώς ορίζεται; Βοηθά; Ποια η μεθοδολογία της;

Αρμόδιος να δώσει απαντήσεις είναι ο Α. Σταλίκας. Πολύπειρος στον χώρο, έριξε τη σπορά για να ακούγονται τώρα κουβέντες για ψυχολόγους στον αθλητισμό και στο ποδόσφαιρο. Αυτός, άλλωστε, δεν υπήρξε εκ των ιδρυτών του Εθνικού Κέντρου Αθλητικών Ερευνών;

Ο κ. Σταλίκας, ερευνητής – κλινικός αθλητικός ψυχολόγος, στέκεται στα εξής χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένας αθλητής.

«Εχουμε τον ομαδικό τρόπο συμπεριφοράς. Εδώ μιλάμε για κοινωνικοηθική συμπεριφορά, ομαδικό πνεύμα, αίσθημα σιγουριάς, πατριωτισμό, κοινωνικότητα και προσήλωση στον σκοπό. Μετά, πάμε στην έμφυτη πνευματικότητα. Εξετάζουμε την επιλεγμένη μεταβίβαση, τη σύνθετη και ολοκληρωμένη ενέργεια στον ποδοσφαιριστή, την πλήρη αντίληψη του αγωνιστικού χώρου, την ετοιμότητα σκέψης, την παρατηρητικότητα και βέβαια την εναλλαγή ρυθμού προσοχής. Δεν έχετε ακούσει για “άμυνα που πιάστηκε στον ύπνο”; Αφορά το τελευταίο».

Υπάρχουν, ωστόσο, επιπλέον δεδομένα: «Παρακολουθούμε την ιδιότητα αυτορυθμιζόμενης θέλησης. Τη δύναμη, δηλαδή, της θέλησης. Την ψυχική ανάταση. Να δούμε ποιος έχει ριψοκίνδυνη διάθεση σε ενδεχόμενο παιχνίδι. Τη θεληματική υπερένταση. Την αποφασιστικότητα, την ψυχική επιβάρυνση και την προσαρμογή στον αγωνιστικό χώρο. Ακολούθως δίνουμε βάση στον τομέα των τρόπων συμπεριφοράς. Ολοι έχουμε, φυσικά και οι αθλητές, τάση για αναγνώριση. Ορισμένοι θέλουν να ζουν έντονα τον αγώνα. Θέλουν να επιβάλλονται και ξεχειλίζουν από αυτοπεποίθηση. Ολα τα ανωτέρω πρέπει να συνυπάρχουν και τα εξετάζουμε, τα αξιολογούμε με μετρήσεις».

Εδώ αξίζει να τονιστεί πως τα αποτελέσματα βγαίνουν ύστερα από τεστ σε ειδικά μηχανήματα αξιολόγησης, που έχουν μάλιστα πιστοποιηθεί από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Φυσικά, στην Ελλάδα ο τομέας της αθλητικής ψυχολογίας βρίσκεται ακόμη (ίσως και για καιρό…) σε εμβρυϊκή κατάσταση. Στην Ισπανία, την Ιταλία, τη Γερμανία, οι ισχυρές ομάδες αλλά όχι μόνον αυτές, δίνουν βάση στα ευρήματα και παλεύουν να ενισχύσουν την ψυχολογία των ποδοσφαιριστών τους. Στέλνουν τους ειδικούς και μιλούν για τα πάντα, ενώ σημασία δίνουν και στον τρόπο συμπεριφοράς προς τον διαιτητή. Διότι οι συνεχείς διαμαρτυρίες έπειτα από μια απόφαση που δεν αλλάζει, κανέναν δεν βοηθά και μάλιστα ζημιώνει την ομάδα του παίκτη που φωνάζει. Μπορεί να μείνει με παίκτη λιγότερο.

Ας πούμε, λοιπόν, ότι ο αθλητικός ψυχολόγος (πρέπει να) ασχολείται με την εφαρμοσμένη ψυχολογία. Να βλέπει πρώτα τις ειδικές απαιτήσεις κάθε αθλήματος. Και μετά εξετάζει διάφορους τομείς. Ενα άρρωστο «υπερεγώ» μπορεί να καταστρέψει. Αλλά στον αντίποδα, ο «ενθουσιασμός» δείχνει αναγκαίος σε ομαδικό άθλημα.

Σε κανονικές συνθήκες, συνεπώς, ο ψυχολόγος πρέπει να είναι ένα σημαντικό βοήθημα για τον προπονητή. Διότι γνωρίζει αν ένας αθλητής έχει την ψυχή να ευστοχεί και κάτω από την πίεση χιλιάδων οπαδών στα πέναλτι, όπως κάνει στην προπόνηση. Διότι αντιλαμβάνεται αν μια ψυχή έχει αντοχές ή είναι στραπατσαρισμένη…