Ζουμ στην αμακιγιάριστη Αθήνα

Ο Γιούργκεν Τέλερ, ο διάσημος γερμανός φωτογράφος μόδας ο οποίος διαμόρφωσε την εικόνα της γκραντζ αισθητικής της δεκαετίας του 1990, πέρασε πρόσφατα από την Αθήνα χτίζοντας τη σχέση του με την Ελλάδα με τα κλικ της κάμεράς του σε τοπία, πρόσωπα, αστικά ερείπια και ιστορικά μνημεία. Ο άνεμος που έφερε τον φωτογράφο-καλλιτέχνη στην Αθήνα φυσούσε από τη Νέα Υόρκη. Συγκεκριμένα, από το πολυκατάστημα Μπάρνεϊς της Λεωφόρου Μάντισον, όπου ο Γιούργκεν Τέλερ έλαβε ανάθεση από το συνδρομητικό περιοδικό του καταστήματος για το μεγάλο θέμα μόδας της ερχόμενης σεζόν. Και η ιδέα για τη μόδα της άνοιξης του 2013 θα έχει φόντο την Αθήνα. Την πόλη που αναστάτωσε τον σύγχρονο κόσμο της παγκόσμιας κρίσης και της κοινής αβέβαιης μοίρας.

Αυτές οι προδιαγραφές της Αθήνας είναι οι ιδανικές για έναν καλλιτέχνη που έκανε όνομα επειδή τον ενδιέφερε να εντοπίζει την ομορφιά μέσα στο χάος. Ετσι ο Τέλερ ξεκίνησε με φίλους και συνεργάτες από την αθηναϊκή σύγχρονη εικαστική σκηνή τα δρομολόγια στα ανεξερεύνητα σημεία της πόλης. Εκεί όπου τα διεθνή μίντια κατέγραφαν γεγονότα κοινωνικής έντασης για να χτυπήσουν υψηλούς δείκτες τηλεθέασης, αναγνωσιμότητας και επισκεψιμότητας, ο Τέλερ διέκρινε την ωμή ομορφιά. Ανάμεσα στις αντιθέσεις από μια έξοδο προς το Σούνιο, τη βόλτα στους δρόμους της Φιλοθέης, της Πλάκας, στα στενά στο Γκάζι με τα γκραφίτι συνθήματα στους τοίχους, στη γειτονιά του Μεταξουργείου.  

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ. Το δείχνει μια ανάρτηση στο facebook της Μαρίνας Φωκίδη, επιμελήτριας του περιοδικού τέχνης «South», με μια φωτογραφία του γερμανού φωτογράφου, ο οποίος ποζάρει στον φακό της μπροστά από έναν κίτρινο κάδο απορριμμάτων. Ο Τέλερ με μπλε αθλητικό σορτς, βαμβακερή μπλούζα, μπλε ραμμένο σακάκι και αθλητικά παπούτσια του τζόγκινγκ, κάνει ανάπαυλα για ένα τσιγάρο. Για να σκεφτεί ότι παρόλο που έχει βρεθεί συχνά σε κακόφημες και άγριες περιοχές της Νέας Υόρκης, πουθενά δεν είδε τόσες πεταμένες σύριγγες ναρκομανών και τόση εξαθλίωση. Ωστόσο, με αυτό το ύφος «καταγραφής ενός ντοκουμέντου» έκανε καριέρα από το 1986. Τότε που ολοκλήρωσε τις σπουδές Φωτογραφίας στο Μόναχο και έφυγε για να εγκατασταθεί στην Αγγλία. Τότε ξεκίνησε να φωτογραφίζει με τη δική του, διαφορετική άποψη αντικείμενα, ρούχα και μοντέλα της μόδας. Με άπλετο φως, σκληρό, για να αφαιρεί από τα αμακιγιάριστα πρόσωπά τους κάθε ίχνος ωραιοποίησης και να τα εγκαταλείπει στον τεχνητό ρεαλισμό των σκηνικών του, τα οποία ο ίδιος επέλεγε ανάμεσα σε ταράτσες παλιών κτιρίων, εγκαταλελειμμένες αποθήκες γεμάτες ξεχαρβαλωμένα έπιπλα και άδεια κουτιά ή οποιαδήποτε άλλα στοιχεία ερήμωσης και ανθρώπινης αδιαφορίας.

Ο Γιούργκεν Τέλερ δούλεψε με όλες τις εκδόσεις, η επιρροή των οποίων στον χώρο της μόδας συνεχίζει να εξελίσσει την αντίληψη της σύγχρονης αισθητικής. Από το αμερικανικό περιοδικό «W», το αγγλικό «I-D», το γαλλικό «Purple», τις διεθνείς εκδόσεις της «Vogue», αλλά και τα νεότερα περιοδικά τέχνης και ντιζάιν όπως το βερολινέζικο «032 C». Στις σελίδες τους ο Τέλερ τοποθέτησε τα φωτογραφικά του ευρήματα της δεκαετίας του 1990: τη Λίντα Εβαγκελίστα να γίνεται χαμίνι με γκραντζ ρούχα, την Κέιτ Μος να μένει ημίγυμνη με ένα λεπτό κόκκινο φόρεμα με τιράντες στο πίσω κάθισμα ενός παλιού αυτοκινήτου, την Μπγιορκ να ντύνεται με κουρέλια και ξαπλωμένη στο πεζοδρόμιο να ατενίζει προς τον φακό του.

Τα χρόνια κύλησαν, ο Γιούργκεν Τέλερ, γεννημένος το 1964, τριαντάριζε. Ο Κερτ Κομπέιν των Nirvana, σκυμμένος πάνω από την κιθάρα του, με ριγμένα τα μακριά ξανθά μαλλιά του να καλύπτουν το πρόσωπό του πριν από τον πρόωρο και βίαιο θάνατό του, έδινε ένα στιγμιότυπο στο αρχείο που ο Τέλερ δημιουργούσε για τη δεκαετία του μινιμαλισμού και της γκραντζ κουλτούρας.

Οι όμορφοι άνθρωποι συνέχισαν να περνάνε από τον φακό του και να δείχνουν σαν να βρίσκονται σε φάση αποτοξίνωσης και νοητικής κούρασης από τις υπερβολικές καταχρήσεις της προηγούμενης δεκαετίας των 80s. Οι σχεδιαστές Χέλμουτ Λανγκ και Μαρκ Τζέικομπς βρίσκουν την απογυμνωμένη φωτογραφική άποψή του ιδανική για να του αναθέσουν τις διαφημιστικές καμπάνιες των συλλογών τους. Στη δουλειά για τον Λανγκ ο Τέλερ επινοεί το εύρημα να πρωταγωνιστούν οι λεπτομέρειες των ρούχων και όχι τα μοντέλα. Στην περίπτωση του Μαρκ Τζέικομπς αρχίζει μια σειρά ειρωνικής προβολής με ημίγυμνα πορτρέτα διάσημων ηθοποιών και φίλων καλλιτεχνών του Τζέικομπς. Εκείνοι δέχονται να γίνουν οι αντι-σταρ στον φακό του Τέλερ. Ετσι η Σάρλοτ Ράμπλινγκ φωτογραφίζεται σε ένα κρεβάτι αντίκα μαζί με τον νεότερό της φωτογράφο, γυμνή κάτω από τα σεντόνια, η Βικτόρια Μπέκαμ χωμένη σε μια μεγάλη σακούλα για ψώνια, από όπου προβάλλουν μόνο οι γυμνές γάμπες της, ενώ η Σοφία Κόπολα επίσης γυμνή τον κοιτάζει με ονειρικό βλέμμα μέσα από μια γαλάζια πισίνα, κάτω από το φως του δυνατού καλοκαιρινού ήλιου.

«Ο μεγαλύτερος όγκος των φωτογραφίσεων μόδας γίνεται από γκέι κόσμο που θεωρεί σέξι τις γυναίκες και αυτό αρκεί για να μην είναι καθόλου σέξι οι γυναίκες. Τουλάχιστον στα μάτια ενός ετεροφυλόφιλου άνδρα. Μια τέτοια εικόνα υπερβολικά ρετουσαρισμένη και περασμένη από Photoshop χάνει κάθε ανθρώπινο ίχνος σε σημείο που κανείς δεν θέλει να γ…σει μια πλαστική κούκλα», λέει ο Τέλερ μιλώντας για τη δουλειά του.

ΣΤΗΝ ΥΔΡΑ. Κι ύστερα ήρθε το καλοκαίρι του 2007. Οπου ο Γιούργκεν Τέλερ με την οικογένειά του, την επιμελήτρια τέχνης Σάντι Κόουλς και τα δύο του παιδιά, φιλοξενούνται στην Υδρα, στο σπίτι του συλλέκτη Δάκη Ιωάννου. Εκεί μεταξύ μπάνιου στην Υδρονέττα, σιέστας στα πέτρινα δωμάτια των υδραίικων αρχοντικών, ο Τέλερ ανακαλύπτει την αέναη και διαρκώς μεταβαλλόμενη ομορφιά της φύσης. Φραγκόσυκα και ψαρόβαρκες, χαλίκια και βράχια στην ακροθαλασσιά, σύννεφα στον ορίζοντα δημιουργούν το υλικό για τη δημιουργία ενός άλμπουμ με θέμα το νερό. Αλλά και την επιθυμία για την αγορά μιας κατοικίας με θέα τη θάλασσα. Ακολούθησε η έκθεσή του τον περασμένο Οκτώβριο στην γκαλερί Τζέρναλ του Γουίλιαμσμπεργκ στην Αμερική με θέμα τη μητέρα του φωτογραφισμένη στο δάσος που βρίσκεται κοντά στο σπίτι των παιδικών του χρόνων, στο Ερλάνγκε. Ηταν το δώρο αγάπης του προς εκείνη, την οποία ξαφνικά παρατήρησε να μεγαλώνει.

Είπε
Αυτό που τώρα με εμπνέει είναι τα απολύτως ουσιαστικά πράγματα. Οπως το ότι ο χρόνος κυλά, ότι οι άνθρωποι γερνάνε. Και πεθαίνουν…

Είπαν
Το ενδιαφέρον είναι ότι απέκτησε μια νοσταλγία για το τοπίο, τη γεύση και τα αρώματα της πατρίδας του
«The Observer»