Η νέα σκακιέρα της Κεντροδεξιάς

Τρία χρόνια έκλεισε πρόσφατα στην ηγεσία της ΝΔ ο Αντώνης Σαμαράς. Ωστόσο, οι αξιοσημείωτες ειδήσεις από τον ευρύτερο χώρο της συντηρητικής παράταξης δεν ήρθαν από τη Συγγρού, αλλά από τους Ανεξάρτητους Ελληνες! Στην πραγματικότητα, τίποτε δεν είναι πια το ίδιο – ούτε η ανθρωπογεωγραφία, ούτε οι ισορροπίες, ούτε οι δυναμικές – στο κόμμα που είχε αρχηγό επί δώδεκα χρόνια τον Κώστα Καραμανλή.

Θα έχουμε πάντα το Παρίσι – όπως έλεγε κι ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρντ. Μεσημέρι Τρίτης στο Relais – το εστιατόριο – του ξενοδοχείου Plaza Athenee. Στο γωνιακό τραπέζι η Ντόρα Μπακογιάννη τσιμπάει μια από τις σπεσιαλιτέ του μαγαζιού, δηλαδή μια γλώσσα με σος μενιέρ. Μαζί ο έλληνας πρεσβευτής στο Παρίσι – και άλλοτε διευθυντής του διπλωματικού γραφείου της στο ΥΠΕΞ – Δημήτρης Χαλαστάνης με τη σύζυγό του. Η Ντόρα περνάει αρκετό χρόνο στο Παρίσι – όπου βρίσκεται η αδελφή της Αλεξάνδρα και όπου η οικογένεια Μητσοτάκη διατηρεί δεσμούς από τα χρόνια που πέρασε εκεί επί δικτατορίας. Εξ ου και τα καλά γαλλικά του Κυριάκου!

Η παρισινή καρτ ποστάλ απλώς επιβεβαιώνει πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα στη ΝΔ από την εποχή Καραμανλή. Τρία χρόνια συμπληρώθηκαν πρόσφατα από την ανάληψη της ηγεσίας του κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά στις 29 Νοεμβρίου 2009. Ωστόσο, η τριετία δεν προκάλεσε ούτε αναλύσεις, ούτε επετειακά κομμάτια, ούτε λεπτομερείς αποτυπώσεις των ισορροπιών εντός της συντηρητικής παράταξης. Υπάρχει, βεβαίως, η δικαιολογία ότι η επικαιρότητα ήταν επικεντρωμένη στην εκταμίευση της δόσης – που έφθασε τελικά τα 52,5 δισ. ευρώ – ή στους καβγάδες για το Φορολογικό. Ή στην κρίση που απειλεί με διάλυση τους Ανεξάρτητους Ελληνες του Πάνου Καμμένου. Αν η Ντόρα ζει την παρισινή της ημι-εξορία, ένας άλλος διάττων αστέρας της περιόδου Καραμανλή, ο Γιώργος Βουλγαράκης, ήρθε απότομα στον αφρό μόνο έπειτα από καταγγελίες ότι έπαιζε παρασκηνιακό ρόλο στους ΑΝΕΛ.

Το ένα γρήγορο συμπέρασμα της τριετίας 2009-2012 είναι ότι καραμανλικοί, μητσοτακικοί και παλικάρια έχουν γίνει μαλλιά-κουβάρια στη ΝΔ. Το άλλο γρήγορο συμπέρασμα είναι ότι η κυριαρχία του Αντώνη Σαμαρά είναι απόλυτη. Σε βαθμό που να μην έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τις κομματικές τοποθετήσεις ή μάλλον που να μην έχει τοποθετήσει ως γραμματέα του κόμματος δικό του άνθρωπο όπου είθισται. Ο Μανώλης Κεφαλογιάννης – που πήρε τη θέση του Ανδρέα Λυκουρέντζου – είναι ένας sui generis πολιτικός από την Κρήτη, συχνά εκρηκτικός, που διακρίνεται κυρίως για την ικανότητά του, κυρίως λόγω προσωπικής διαδρομής, να κρατήσει καλές ισορροπίες μεταξύ καραμανλικών, μητσοτακικών και άλλων. Στην πραγματικότητα το μόνο πρόβλημα της Συγγρού ήταν η ανταρσία της ΔΑΚΕ που έφυγε έξω αριστερά στα εργασιακά. Θα αντιμετωπιστεί τον Μάρτιο όταν θα γίνουν οι αρχαιρεσίες για την ανάδειξη νέας ηγεσίας της ΓΣΕΕ. Η πλάκα είναι ότι πριν από κάνα μήνα κυκλοφορούσε στον άξονα Συγγρού – Μαξίμου η υπόθεση εργασίας ότι ο Γιάννης Μανώλης επιχειρεί να ρυμουλκήσει τη ΔΑΚΕ στους ΑΝΕΛ. Τελικώς, τον κρύο Δεκέμβριο το ρυμουλκό έσπασε τις αλυσίδες από τον Καμμένο!

Σημίτης

Ψίθυροι για ανομολόγητες
συμπάθειες

ΥΠΑΡΧΟΥΝ πολλοί τρόποι να αποτυπώσει κανείς την κατάσταση στη ΝΔ. Ενας είναι να τη δει με τα μάτια των αρχηγών. Του πρώην και του νυν. Πρωθυπουργός μιας κυβέρνησης συνεργασίας τριών πόλων, ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει τον καταναγκασμό του κομματάρχη. Ούτως ή άλλως, είναι ένας προοδευτικός αστός πολιτικός που αισθάνεται εξίσου άνετα μέσα στη ΝΔ όσο και συνομιλώντας με τους απέξω.

Μια από τις ενδιαφέρουσες άδηλες πτυχές του πολιτικού ρεπορτάζ κορυφής είναι ότι καλή γνώμη για τον Σαμαρά αποδίδεται στον Κώστα Σημίτη. Ασφαλώς, έχει παίξει κι έναν ρόλο η παρουσία του Γιάννη Στουρνάρα. Αλλά αν σκεφτεί κανείς τι γνώμη είχε ο Σημίτης για τον Γιώργο Παπανδρέου – καταγεγραμμένη πλέον στα μετά το 2005 βιβλία του πρώην πρωθυπουργού – και με τι όρους απαξίωσης αντιλαμβάνεται τον Κώστα Καραμανλή, η πληροφορία είναι αξιοσημείωτη.

Καραμανλής

Μία διάψευση και μία
επαλήθευση

Ο ίδιος ο Σαμαράς θεωρεί, προφανώς έχοντας και την εμπειρία της κατάστασης στη Βουλή, ότι τα κόμματα δεν υπάρχουν πλέον και ότι κυρίαρχος είναι ο ρόλος συγκεκριμένων παικτών της ελληνικής πολιτικής. Είναι μια μεταχρονολογημένη επιβεβαίωση της πεποίθησης του alter ego και διαχρονικού συμβούλου τού Κώστα Καραμανλή, του Γιάννη Λούλη, που έλεγε κατ’ ιδίαν με το γνωστό του σαρδόνιο ύφος, αναφερόμενος, φυσικά, στη ΝΔ ότι «το κόμμα είναι χώμα».

Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Λούλης ήταν εξ αυτών που δεν πίστευαν στον Σαμαρά. Και που εκτιμούσαν ότι η ανασυγκρότηση ενός νέου ισχυρού πόλου εξουσίας θα γινόταν γύρω από το ΠΑΣΟΚ που θα τραβούσε και κεντροαριστερά και κεντροδεξιά στοιχεία. Δεν έγινε, βεβαίως, καθόλου αυτό. Ο Λούλης έχει πλέον αποξενωθεί από τον Καραμανλή. Και ο Καραμανλής είναι τύποις και ουσία σε γραμμή πλήρους στήριξης του Σαμαρά. Ωστόσο, οι έχοντες πρόσβαση στα ενδότερα του νεο-καραμανλισμού και οι γνώστες της ατμόσφαιρας σκέψης που επικρατούσε στον άξονα μεταξύ της οδού Παναγή Κυριακού – όπου βρίσκεται το πολιτικό γραφείο του πρώην πρωθυπουργού – και της οικίας του στη Ραφήνα, διατηρούν κάποιες επιφυλάξεις.

Σύμφωνα με την ανάγνωση τέτοιων προσώπων, ο Καραμανλής δεν πίστευε ότι ο Σαμαράς θα μακροημερεύσει. Και μεταξύ των μύχιων επιθυμιών του ήταν η αναδρομική δικαίωση της εποχής που εκείνος ήταν κυρίαρχος πολιτικά. Με άλλα λόγια, ο αυτοσυγκρατημένος και σιωπηλός Καραμανλής δεν ήταν καθόλου αρνητικός στο να δημιουργηθεί μια νοσταλγία για την ηγεσία του. Αλλωστε, από εποχής 1997, είχε μόνιμα το σύνδρομο του παράκλητου.

Αυτή όμως είναι η εικόνα του καλοκαιριού όταν ξεκινούσε η κυβέρνηση των τριών. Ο Σαμαράς είχε ένα πολύ καλό φθινόπωρο. Και αυτή τη στιγμή, όλοι όσοι έκαναν τους υπολογισμούς τους για το πολιτικό σύστημα, υποτιμώντας, όπως λέγεται, το χαρτί Σαμαρά έχουν πέσει έξω. Εκεί που δεν έπεσε, αντιθέτως, έξω ο Κώστας Καραμανλής είναι στην πρόγνωσή του για το κόμμα του Πάνου Καμμένου.

Τον παγερό Φεβρουάριο του 2012, ο Καραμανλής είχε φωνάξει στο γραφείο του διαφόρους εξ αυτών που δεν ψήφισαν τότε τη νέα δανειακή σύμβαση, επιχειρώντας να τους μεταπείσει. Η γραμμή απόλυτης στήριξης στον Σαμαρά σήμαινε ότι ο Καραμανλής ήταν αλληλέγγυος και στο «όχι» στο Μνημόνιο, αλλά και στην στροφή επί κυβερνήσεως Παπαδήμου. Οι έχοντες πρόθεση να καταψηφίσουν, καταψήφισαν παρά τις καραμανλικές παραινέσεις. Αλλά ο Καραμανλής διατύπωσε ήδη από το καλοκαίρι την πρόβλεψη ότι το κόμμα του Καμμένου θα διαλυθεί σε πέντε ή έξι μήνες. Κι έπεσε μέσα! Γιατί; Διότι διάβασε σωστά την ψυχολογία αυτών που το συγκρότησαν, όπως ήξερε, έχοντας κάνει αρχηγός δώδεκα χρόνια, και τον χαρακτήρα κρίσιμων παικτών, αρχής γενομένης από τον ίδιο τον Πάνο.

ΑΝΕΛ

Οι δύο θεωρίες συνωμοσίας

Η πολιτική αγαπάει τις θεωρίες συνωμοσίας. Δύο από τις πιο ενδιαφέρουσες που κυκλοφορούσαν την προηγούμενη εβδομάδα στη Βουλή αφορούσαν το παρασκήνιο της διάλυσης των Ανεξάρτητων Ελλήνων.

Η μία – πολύ ευφάνταστη – μιλούσε για δάκτυλο Καραμανλή. Και έκανε λόγο για αόρατη αναφορά του Μαρκόπουλου στην Παναγή Κυριακού, υπενθυμίζοντας και τη διαχρονική σχέση του Χρήστου Ζώη με τον – κουμπάρο του πρώην πρωθυπουργού – Ευριπίδη Στυλιανίδη, που είναι και πυλώνας της κομματικής επικράτησης Σαμαρά. Η θεωρία αυτή όμως ελέγχεται. Οι στασιαστές μπορεί να έχουν αντασφαλισθεί με τον καραμανλισμό και ο Ζώης, που δεν μπήκε στη Βουλή τον Ιούνιο, να είναι ένας sui generis τύπος που χτυπάει το κεφάλι του στον τοίχο γιατί αν είχε μείνει στην ΝΔ θα ήταν τώρα υπουργός! Παρ’ όλα αυτά, είναι αμφίβολο αν η κίνηση είναι συντονισμένη. Και έχει τέτοια χαρακτηριστικά. Ο δε Μαρκόπουλος – που θεωρείται δύσκολη προσωπικότητα – περισσότερο θα ενδιαφερθεί να γίνει αρχηγός κάποιου μικρού κόμματος παρά να επανέλθει στη ΝΔ.

Η άλλη θεωρία συνωμοσίας – λίγο πιο σκοτεινή – αγγίζει θέματα πολιτικής διαχείρισης και επιμένει ότι ο Πάνος έκανε ό,τι ήθελε στους ΑΝΕΛ, όντας ανεξέλεγκτος και αφήνοντας στην άκρη όλους τους υπόλοιπους. Κατά τα λοιπά, η παρουσία του Γιώργου Βουλγαράκη πλάι στον Καμμένο ήταν γνωστή από μήνες στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ της ελληνικής Δεξιάς. Αλλωστε, ο Καμμένος λειτουργεί, όπως πριν από αυτόν ο Γιώργος Καρατζαφέρης, α λα καρτ, κάνοντας προσωπικές συμφωνίες και ανταλλάσσοντας στήριξη. Αλλά, λένε, τα ίδια πρόσωπα, «ο Βουλγαράκης είναι ο Βουλγαράκης, δηλαδή παραμένει επιπόλαιος στους χειρισμούς εξ ου και έσκασε η όλη ιστορία όπως έσκασε».

Η ανασύνθεση

Το σαμαρικό imperium
και οι έφεδροι

ΠΡΟΣΩΠΟ που είχε συναντήσει προ μηνών τον Καραμανλή – που βλέπει γενικά κόσμο – είχε εντυπωσιαστεί από την καλή γνώμη που είχε για τον Αλέξη Τσίπρα. Οχι ότι συμφωνούσε με τις ιδέες του, αλλά ως παρατηρητής των αιώνιων ιπποδρομιών της πολιτικής, ο πρώην πρωθυπουργός θεωρούσε ότι ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ «είναι πολιτικό ταλέντο».

Παρ’ όλα αυτά, το 2013 δεν αποκλείεται να είναι έτος ανασύνθεσης της Κεντροδεξιάς – ένας χώρος όπου ο Σαμαράς ηγεμονεύει αυτή τη στιγμή. Ο Πρωθυπουργός συνεργάζεται βασικά με τον Γιάννη Στουρνάρα και εκτιμάται ότι ακολουθεί μια πολιτική που συνοψίζεται στη φράση: «Ολα για την Ευρώπη». Τόσο η χώρα όσο και η κυβέρνηση μπορεί να σωθεί μόνο από την Ευρώπη. Εξ ου και η πλήρης ευθυγράμμιση. Το δίπολο Σαμαρά – Στουρνάρα κυριαρχεί στην κυβέρνηση, όπου, ας πούμε, ο Δημήτρης Αβραμόπουλος δεν έχει συμμετοχή στο κεντρικό σύστημα. Εκτιμάται ότι είναι ικανοποιημένος με το υπουργείο Εξωτερικών κι έχει βάλει πλώρη για την Προεδρία της Δημοκρατίας το 2015, στο λιμάνι της οποίας θα συνωστισθεί μάλλον με τον Φώτη Κουβέλη. Παράγοντες σταθερότητας για την κυβέρνηση είναι ο Πάνος Παναγιωτόπουλος στο Αμυνας και ο Νίκος Δένδιας στην Κατεχάκη. Ενώ οι Λυκουρέντζος και Βρούτσης είναι πιστοί στρατιώτες που αθροίζουν αγόγγυστα φθορά στα υπουργεία Υγείας και Εργασίας.

Ο Πρωθυπουργός έχει επίσης κυριαρχήσει πάνω στην επόμενη γενιά της ΝΔ. Ο Στυλιανίδης και ο Χατζηδάκης έχουν ενσωματωθεί πλήρως στο σαμαρικό imperium. Ο Αρης Σπηλιωτόπουλος είναι περιθωριοποιημένος. Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει περιοριστεί στο να περιμένει να μπει στην κυβέρνηση. Το ίδιο ισχύει και για τον Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη που έχει αποκαταστήσει τη σχέση του με το Μαξίμου. Η πλήρης προσχώρηση στον Σαμαρά του Μάκη Βορίδη δεν απέδωσε κάτι ιδιαίτερο για αυτόν, αφού δεν του έχει δοθεί κάποιος ρόλος – εκτός από ειδικές αποστολές στη Βουλή. Αντιθέτως, στον Αδωνη Γεωργιάδη έχει ανατεθεί στρατηγικός ρόλος αντιμετώπισης της Χρυσής Αυγής.

Συμπέρασμα: ακόμη κι αν έπεφτε απότομα η κυβέρνηση και γίνονταν εκλογές που τις κέρδιζε ο Τσίπρας, λέει διαχρονικός παρατηρητής της συντηρητικής παράταξης, ουδείς θα υπήρχε για να αμφισβητήσει τον Σαμαρά στην ηγεσία της ΝΔ. Ακόμη περισσότερο: έστω κι αν ο τελικός προορισμός των αποσπασθέντων από τους ΑΝΕΛ δεν είναι η ΝΔ, στη Βουλή δημιουργείται ένα απόθεμα βουλευτών που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εφεδρεία για την κυβέρνηση.