H Ελλάδα είναι το οξυγόνο μας

Τα λεφτά τα πήραμε. Ασπρη ημέρα θα δούμε; Βρέθηκα αυτές τις ημέρες στο Στρασβούργο, προσκεκλημένος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και συναντήθηκα με τρεις μαχόμενους ευρωβουλευτές, ένθερμους ευρωπαϊστές και δηλωμένους φίλους της Ελλάδας για να κάνουμε μια ανακεφαλαίωση. Ζήτησα να δω τον Γκι Φέρχοφστατ για να μου πει αν έρχεται η δραχμή. Τον Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ για να μου πει αν έρχονται οι φασίστες. Και τον Λουίτζι Μπερλινγκουέρ για να μου πει αν έρχεται ο Μπερλουσκόνι.

Ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου, ο πάντα μαχητικός και υπερκινητικός Φέρχοφστατ, είχε τον δικό του καημό. Προσπάθησε να οργανώσει ένα κόμμα Φιλελευθέρων στην Ελλάδα, έκανε αγώνα για να πείσει την Ντόρα, τον Μάνο και τον Τζήμερο να ενώσουν τις δυνάμεις τους, και απέτυχε. «Δείτε τώρα πού κατέληξαν», μου είπε. Για την πιθανότητα εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ είναι κατηγορηματικός: «Ξεχάστε το. Η μετάδοση της κρίσης θα ήταν ακαριαία, θα δινόταν το σύνθημα να πουληθούν αμέσως όλα τα ομόλογα που έχουν επενδυθεί στον Νότο». Κατά την άποψή του, οι ευθύνες της Ευρώπης και της Ελλάδας για τη σημερινή κατάσταση είναι περίπου ίσες. «Επικρίνω την Ευρώπη γιατί δεν έκανε πριν από τρία χρόνια μια απλή δήλωση στήριξης της Ελλάδας και επικρίνω την ελληνική ηγεσία – όχι τον λαό, την ηγεσία – γιατί προσπάθησε να κάνει μεταρρυθμίσεις που θα διατηρήσουν το σύστημα στη θέση του».

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΡΑ. Του αναφέρω την παρομοίωση που έκανε σε μια πρόσφατη συνέντευξή του ο Μπαρόζο ανάμεσα στη σημερινή Ευρώπη και τη free jazz του Ερνετ Κόλεμαν. Γελά περιφρονητικά. «Αυτός ο τύπος κάνει ό,τι του λένε το Παρίσι και το Βερολίνο, κυρίως το Βερολίνο. Τα πράγματα όμως είναι απλά. Ή θα γίνουμε οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης ή θα σβήσουμε. Ο Μπαρόζο λέει, όχι τώρα, αργότερα, σε πέντε χρόνια, μόλις αλλάξουν οι συνθήκες. Εγώ λέω, τώρα. Τώρα ανάπτυξη, τώρα project bonds, τώρα συνδιαχείριση του χρέους». Κι αν η δική σας Ευρώπη ήταν μουσική, τι θα ήταν; «Ο Μότσαρτ. Αυτός είναι το κοινό μας σημείο αναφοράς».

Τον Ντάνι τον βρήκα πάλι κουρασμένο, όπως κι όταν είχε έρθει στην Ελλάδα. «Είμαι πάντα κουρασμένος», μου είπε (αν και οι κακές γλώσσες λένε ότι μόλις δει κάμερα ξυπνάει αμέσως). Τι λέτε, σε κανένα εξάμηνο θα έχουμε τον ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση; «Το πρόβλημα είναι ότι ένα μέρος της ελληνικής κοινής γνώμης πιστεύει πως η κρίση μπορεί να ξεπεραστεί χωρίς πόνο. Είναι σαν την ανώδυνη γέννα: ένας μύθος. Η γέννηση της νέας Ελλάδας θα είναι οδυνηρή. Και πρέπει όλοι μαζί να βρούμε τον τρόπο να ελαχιστοποιήσουμε τον πόνο. Η έλλειψη ευαισθησίας από την πλευρά της Ευρώπης ενισχύει την έμφυτη τάση της Ελλάδας να ρίχνει την ευθύνη στους άλλους και να παρουσιάζει τον εαυτό της ως θύμα. Υπάρχει ένας ελληνικός αναρχισμός που μας είναι συμπαθής. Από την άλλη πλευρά, η έννοια της ευθύνης ήταν ανέκαθεν ξένη προς την Ελλάδα. Ο Ελληνας θέλει σχολεία, θέλει νοσοκομεία, αλλά το κράτος είναι για σας πάντα οι “άλλοι”. Αυτό που χρειάζεστε λοιπόν είναι μια πολιτιστική επανάσταση, με σύνθημα: “Το κράτος είμαστε κι εμείς!”».

Για τον Κον-Μπεντίτ, η ευθύνη για την αντιμετώπιση της Χρυσής Αυγής ανήκει κυρίως στην Ευρώπη, που πρέπει να δώσει μια άμεση κοινωνική απάντηση για την Ελλάδα ώστε να αντιμετωπιστεί η Ακροδεξιά. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι ο ρατσισμός δεν έχει ρίζες και στην ελληνική κοινωνία: «Η υποστήριξή σας προς τη σερβική ορθοδοξία ήταν καταστροφική». Τον ρωτάω κι εκείνον για το μουσικό κομμάτι που χαρακτηρίζει την Ευρώπη. «Το “I can’t get no satisfaction”, φυσικά. Εξεγείρομαι γιατί δεν είμαι ευχαριστημένος, γιατί δεν θέλω να συνεχίσω έτσι, αυτή είναι η σημερινή Ευρώπη».

Ο πιο συγκινητικός απ’ όλους, όμως, ήταν ο γερο-Μπερλινγκουέρ. Εξάδελφος του Ενρίκο, πρώην υπουργός Παιδείας επί κυβερνήσεων Πρόντι και Ντ’ Αλέμα, «εγγυητής» της πρόσφατης αντιπαράθεσης Μπερσάνι και Ρέντσι για την ηγεσία της Κεντροαριστεράς, έχει πατήσει τα ογδόντα κι έχει κρυστάλλινες απόψεις. Ο Μπερλουσκόνι έχει τελειώσει, έχει αποτύχει, οι Ιταλοί τον έχουν καταλάβει, αν κατέβει στις εκλογές θα πάρει το πολύ 15%. Ειλικρινά – μου λέει – δεν το αξίζει να μιλάμε γι’ αυτόν. Δεν μπορεί να εξαπατήσει ξανά τους Ιταλούς. Ο Μόντι είναι χωρίς αμφιβολία ο σωτήρας της Ιταλίας – μαζί με τον Πρόεδρο Ναπολιτάνο, βέβαια -, αλλά δύσκολα θα μπορέσει να λειτουργήσει ως παραδοσιακός πολιτικός που πρέπει να δίνει υποσχέσεις, να συνεδριάζει, να συζητά. Είναι προσωπικά δημοφιλής, θα ήθελε να είναι υποψήφιος – αλλά ποιανού;

Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Αυτή τη φορά είναι η ώρα της Αριστεράς, ο Λουίτζι Μπερλινγκουέρ είναι σίγουρος, ο επόμενος πρωθυπουργός θα είναι ο Πιερ Λουίτζι Μπερσάνι, ο «Ολάντ της Ιταλίας», ένας άνθρωπος σοβαρός, υπεύθυνος, με αρχές, που θα συνεχίσει εν μέρει την πολιτική του Μόντι, συνδυάζοντας όμως τη λιτότητα με την ανάπτυξη. Μακάρι να έχει δίκιο. Του ζητάω και μια κουβέντα για την Ελλάδα, τον ρωτάω αν θα τα καταφέρουμε και τον βλέπω, έκπληκτος, να βουρκώνει. «Ακούστε, για μένα, για ορισμένους από μας που σπουδάσαμε αυτά που σπουδάσαμε, η Ελλάδα είναι το οξυγόνο που αναπνέουμε, οι θερμίδες που καταναλώνουμε, η ζωή μας η ίδια, κι αυτό δεν το ξεχνάμε ποτέ. Γι’ αυτό και οργανώσαμε τον περασμένο Ιούνιο μια πολύ επιτυχημένη εκδήλωση συμπαράστασης στη Ρώμη, δεν αντέχουμε να βλέπουμε την Ελλάδα να αντιμετωπίζεται με αυτόν τον τρόπο». Κι εμείς, αθώοι; «Ο πρωθυπουργός της Νέας Δημοκρατίας που αλλοίωσε τα στοιχεία πρέπει να αντιμετωπίσει τη Δικαιοσύνη. Αλλά Ευρώπη χωρίς Ελλάδα δεν υπάρχει, είναι σαν να προσπαθώ να φανταστώ τη ζωή μου χωρίς τον Ομηρο: αδύνατον».

Να τα βουτήξουμε αυτά τα λόγια σε ένα Gewürz ή έστω σε ένα ποτήρι φτηνό ζεστό κρασί από τη χριστουγεννιάτικη αγορά του Στρασβούργου και να πιούμε στην υγεία των φίλων μας, αλλά ύστερα να ανασκουμπωθούμε, έρχονται δύσκολες ημέρες, χρειαζόμαστε διαύγεια και νηφαλιότητα. Το 2013, το έχουμε καταλάβει όλοι πια, θα κριθεί το μέλλον της Ελλάδας.